Otwórz menu główne

Chróścina (powiat opolski)

wieś w województwie opolskim, powiecie opolskim

Chróścina (niem. Chrosczinna[1], 1934-1945 Reisern[2]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Dąbrowa.

Chróścina
Dzwonnica
Dzwonnica
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Dąbrowa
Liczba ludności (2008) 1585
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-073
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0492960
Położenie na mapie gminy Dąbrowa
Mapa lokalizacyjna gminy Dąbrowa
Chróścina
Chróścina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chróścina
Chróścina
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Chróścina
Chróścina
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opolskiego
Chróścina
Chróścina
Ziemia50°39′56″N 17°48′01″E/50,665556 17,800278
Strona internetowa miejscowości

Od 1950 miejscowość należy administracyjnie do województwa opolskiego. W latach 1952-1954 i 1973-1975 miejscowość była siedzibą gminy Chróścina.

Z Opola dojazd autobusami miejskimi linii nr 16.

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1223 (Chrostina) i dotyczy dziesięciny, jaką miała płacić wieś kościołowi w Skorogoszczy. W 1274 książę opolski Władysław nadaje wsi przywilej lokacyjny na prawie niemieckim (być może jest to związane z prawdopodobnym zniszczeniem Chróściny podczas najazdu tatarskiego). W owym czasie właścicielem wsi był Henryk, jeden z rycerzy księcia Władysława.

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie "Croscina villa" wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis[3].Prawdopodobnie w XIV wieku w Chróścinie powstał pierwszy kościół - może o tym świadczyć dokument wystawiony przez biskupstwo wrocławskie dla proboszcza z Chróściny (datowany na 1371).

W 1532 podczas spisu dóbr pozostawionych po bezpotomnej śmierci ostatniego opolskiego Piasta Jana II Dobrego w Chróścinie mieszkało 21 chłopów, a w miejscowości były 22 łany ziemi. Właścicielami wsi był ród Beess. W połowie XVI wieku w Chróścinie znajdowało się siedemnaście gospodarstw oraz karczma należąca do sołtysa. W 1601 roku Chróścina znalazła się w dobrach zakonu norbertanek z Czarnowąsów - kupiona od władz cesarskich - i pozostawała ich własnością do kasaty zakonu w 1810. Podczas wojny trzydziestoletniej wieś została splądrowana przez wojska szwedzkie, a miejscowy kościół został sprofanowany - zniszczono jego trzy ołtarze. Po wojnach śląskich Chróścina wraz z większością Górnego Śląska została włączona w skład państwa pruskiego. W 1784 we wsi mieszkało 127 osób, a we wsi istniał kościół, szkoła i folwark.

W 1843 otwarto linię kolejową Opole - Wrocław, której nitka biegła przez wieś. Liczbę mieszkańców przetrzebiła zaraza ziemniaczana w połowie XIX wieku, której ofiarą padło 50 tys. osób w rejencji opolskiej. Pod koniec XIX wieku we wsi znajdował się kościół parafialny, szkoła katolicka, gorzelnia, browar, kopalnia torfu, kamieniołom oraz folwark. W 1890 mieszkało w niej 885 osób.

W okresie rządów hitlerowskich dotychczasową nazwę Chrosczinna nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła w 1934 na nową, całkowicie niemiecką nazwę - Reisern[4][1] (nazwa w historii zmieniała się dość często - patrz: Zmiana nazwy wsi na przestrzeni lat). W 1933 wieś liczyła 1097, a w 1939 1216 mieszkańców. W marcu 1945 miejscowość została zajęta przez wojska radzieckie - w wyniku przegranej przez Niemców rozpętanej II wojny światowej i zgodnie z decyzją aliantów wraz z całym niemieckim Śląskiem znalazła się w granicach Polski.

Zmiany nazwy wsi na przestrzeni latEdytuj

  • 1223 Crostina
  • 1371 Croschczina
  • 1410 Smeifsdorf
  • 1532 Krosstzyna
  • 1845 Chrosczina
  • 1934 Reisern
  • 1945 Wrzosek
  • 1948 Chróścina[5]

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Piotra i Pawła, swój obecny wygląd klasycystyczny zawdzięcza odbudowie po pożarze w latach 1792-1793. Prawdopodobnie część murów świątyni jest znacznie starsza. Wyposażenie późnobarokowe z XVIII i XIX wieku
  • dzwonnica kościelna, dolna część pochodzi z XV/XVI wieku, w XX wieku zrekonstruowano górną część oraz hełm
  • cmentarz parafialny, z poł. XIX w.
  • ruiny drewnianego wiatraka z połowy XIX wieku, nieczynnego od zakończenia II wojny światowej, wypisanego z księgi rejestru

inne zabytki:

  • kapliczki św. Jana Niepomucena z XVII i XIX wieku
  • klasycystyczna plebania z przełomu XVIII/XIX wieku
  • zabudowania folwarku z połowy XIX wieku, obecnie w złym stanie
  • szkoła z 1862 r., która powstała na bazie stodoły; na pocz. XX wieku przebudowana na budynek mieszkalny.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Landkreis Oppeln
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 603.
  4. Regionalseiten offline, www.genealogienetz.de [dostęp 2018-07-05] (ang.).
  5. Historia Chróściny
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 92. [dostęp 1.1.2013].

Linki zewnętrzneEdytuj