Ciepła Bryza

składowa gazu międzygwiazdowego napływająca do wnętrza Układu Słonecznego

Ciepła Bryza (ang. Warm Breeze)[1] – składowa gazu międzygwiazdowego[2] (strumień atomów)[3], napływająca do wnętrza Układu Słonecznego[2].

OtoczenieEdytuj

Korona słoneczna jest źródłem wiatru słonecznego, który wytwarza wnękę w ośrodku międzygwiazdowym (heliosferę), sięgającą ponad stukrotnie dalej niż orbita Ziemi, stanowiącą jednocześnie jej ochronę przed galaktycznym promieniowaniem kosmicznym. Ośrodek międzygwiazdowy, przez który z prędkością 25,8 km/s porusza się Układ Słoneczny w swoim ruchu wokół centrum Galaktyki, jest wypełniony rzadką i częściowo zjonizowaną materią o temperaturze około 7500 K. Naładowana elektrycznie część tej materii nie może dostawać się swobodnie do wnętrza heliosfery ze względu na oddziaływanie z polem magnetycznym i musi ją opływać. Do środka dostają się niezjonizowane atomy, a ich dalszy ruch uzależniony jest od wpływu grawitacji i ciśnienia promieniowania na nie[2].

Część atomów, które przedostały się do wnętrza heliosfery, dociera w pobliże Ziemi. Wodór stanowi największą część materii międzygwiazdowej, ale w okolice Ziemi dociera go bardzo mało, bowiem po drodze ulega jonizacji. Najwięcej obserwuje się atomów helu, pojawiają się też atomy tlenu, neonu i śladowe ilości deuteru[3][2].

OdkrycieEdytuj

 
Wizualizacja satelity IBEX

W 2008 NASA umieściła na orbicie satelitę IBEX, którego jednym z zadań jest obserwacja tych atomów. W 2014 grupa naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii i Polski, analizując dane pozyskane przez IBEX, odkryła nieznany wcześniej strumień atomów, napływający z kierunku odchylonego o prawie 10° od kierunku ruchu Słońca w ośrodku międzygwiazdowym. Strumień różni się własnościami od strumieni atomów helu i wodoru międzygwiazdowego wnikających w heliosferę, m.in. posiada wyższą temperaturę (~ 9500 K)[1], dlatego nazwano go Ciepłą Bryzą[3]. Pracę opublikowano 5 marca 2016 w „The Astrophysical Journal Supplement Series[1].

Heliosfera, przechodząc przez Lokalny Obłok Międzygwiazdowy, „odsuwa” na boki plazmę kosmiczną, podobnie jak dziób łodzi wzburzający falę na morzu. Według modeli heliosfery w obrębie tej fali powinna wytworzyć się dodatkowa ilość neutralnych atomów (populacja wtórna), z których część wpływa do wnętrza heliosfery – one właśnie tworzą strumień Ciepłej Bryzy[1][2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Marzena A. Kubiak i inni, Interstellar neutral helium in the heliosphere from IBEX observations. IV. Flow vector, Mach number, and abundance of the Warm Breeze, „The Astrophysical Journal Supplement”, 223 (2), 2016, DOI10.3847/0067-0049/223/2/25, arXiv:1603.01741 (ang.).
  2. a b c d e Ciepła Bryza potwierdza deformację heliosfery. „Świat Nauki”. 298 (6/2016), s. 22-23, 2016-06. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  3. a b c Tajemnicza Ciepła Bryza potwierdza deformację heliosfery. naukawpolsce.pap.pl, 2016-04-27. [dostęp 2016-05-31].