Otwórz menu główne

Cmentarz parafialny w Racławicach

Cmentarz parafialny w Racławicach – jedna z najstarszych nekropolii powiatu niżańskiego usytuowana przy drodze krajowej nr 77. Na jej terenie znajduje się ponad 80 zabytkowych nagrobków pochodzących z XIX i początku XX wieku.

Cmentarz parafialny
w Racławicach
Obiekt zabytkowy nr rej. 383/A z 17 czerwca 1988
Ilustracja
Grupa XIX-wiecznych nagrobków
Państwo  Polska
Miejscowość Racławice
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie katolicyzm
Stan cmentarza czynny
Powierzchnia cmentarza 2,22 ha
Data otwarcia pocz. XIX w.
Zarządca parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika
w Racławicach
Położenie na mapie gminy Nisko
Mapa lokalizacyjna gminy Nisko
Cmentarz parafialny w Racławicach
Cmentarz parafialny
w Racławicach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz parafialny w Racławicach
Cmentarz parafialny
w Racławicach
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cmentarz parafialny w Racławicach
Cmentarz parafialny
w Racławicach
Położenie na mapie powiatu niżańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu niżańskiego
Cmentarz parafialny w Racławicach
Cmentarz parafialny
w Racławicach
50°30′44″N 22°09′56″E/50,512222 22,165556

Spis treści

HistoriaEdytuj

Cmentarz parafialny został założony w początkach XIX wieku[1]na wschodnich rubieżach Racławic, zastępując cmentarz kościelny znajdujący się przy kościele św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Należy do nekropolii, które utworzono po ogłoszeniu przez cesarza Józefa II Habsburga dekretu z 11 grudnia 1783 r. w sprawie likwidacji cmentarzy przykościelnych i dokonywania pogrzebów poza terenami zamieszkałymi.

 
Figura nagrobna z 1896 r.
na grobie Amalii Piotrowskiej, właścicielki Przędzela

Obiekt jest dalej czynny i służy obecnie jako miejsce pochówku mieszkańców Racławic, Woliny, Nowej Wsi i Niska-Podwoliny.

Najstarszy nagrobek z zachowaną inskrypcją pochodzi z 1834 r. i posiada formę kolumny doryckiej[2].

Część rzeźb nagrobnych odznacza się oryginalnością i wysokimi walorami artystycznymi. Znamienite dzieła wykonali rzeźbiarze krakowscy, rzeszowscy, radomscy, przemyscy i rozwadowscy, m.in. Ferdynand Majerski, Michał Jękot i rodzina Janików.

Pochowani na cmentarzu parafialnym w RacławicachEdytuj

Na cmentarzu parafialnym znajdują się groby uczestników powstania styczniowego m.in. Jana Gisgesa Gawrońskiego[3]. Pochowano tu wielu urzędników powiatu niżańskiego, właścicieli majątków ziemskich oraz osoby pracujące na dworze hr. Oliviera i Marii Rességuier de Miremont, m.in. Klemensa Kostheima, Euzebiusza Gruszkiewicza, Franciszka Watzkę, Władysława Freundlicha, Jana i Amalię Piotrowskich, Józefa i Katarzynę Raychlów, Johanna Kračka, Macieja Majera, a także lekarzy i farmaceutów: Stanisława Bresiewicza, Jana Lubicza Woytkowskiego, Leona i Janinę Koreckich.

Miejsce spoczynku mają tu posłowie II Rzeczypospolitej: Wojciech Marchut i Tomasz Bartoszek i Sejmu Krajowego: Marcin Stupczy oraz księża: Józef Günther, Wojciech Sapecki[4], Franciszek Zmarzły, Bronisław Wasyl, Marian Marchut i Mieczysław Porawski.

Spoczywają tutaj osoby zasłużone dla Polski i regionu niżańskiego, uczestnicy walk w trakcie I i II wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej, żołnierze Armii Krajowej oraz działacze społeczni, m.in.: nieznani żołnierze Września 1939 r., rodzina Szojów, Walenty i Wawrzyniec Hetnarowie, Henryk Radziński, Józef Piłat, Walenty Koza, Karol Bis, Wojciech Maziarz oraz rodzina Mireckich.

CiekawostkiEdytuj

  • Na pewnym nagrobku z 1894 r. widnieje napis: Marcin Grzesiak, obywatel miasta Nisko. Inskrypcja jest swoistą ciekawostką, ponieważ Nisko otrzymało prawa miejskie dopiero w 1933 r.
  • Jedna z XIX-wiecznych figur została przestrzelona w czasie I lub II wojny światowej na wysokości serca. Rzeźba przedstawia małe dziecko oparte o krzyż, trzymające w lewej ręce wieniec. Znajduje się na grobie dzieci Konstantego i Ludmiły Papiaków – Władzia i Jancia.
  • Teren nekropolii porasta starodrzew złożony głównie z dębu szypułkowego z pięcioma stanowiskami bluszczu pospolitego. Największe okazy tego pnącza, o średnicy pnia wynoszącej około 18 cm, corocznie kwitną i owocują.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Janusz Ogiński podaje, że cmentarz mógł powstać już w końcu wieku XVIII.
  2. Nagrobek Jana Piotrowskiego, męża Marianny z Domanowskich Piotrowskiej, ówczesnego właściciela majątku ziemskiego w Przędzelu.
  3. Jan Gisges Gawroński był dziadkiem poety i pisarza Jana Marii Gisgesa.
  4. Zmiany na stanowiskach i urzędach duchownych. Zmarli. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”. 1-2, s. 64, styczeń-luty 1923. 

BibliografiaEdytuj

  • Przeszli przez tę ziemię czyniąc dobro. Cmentarz w Racławicach, Bronisława Barć, Stalowa Wola: Wydawnictwo SZTAFETA, 2012, ISBN 978-83-63767-16-7, OCLC 823747262.
  • Hanna Lawera, Artur Bata, Nisko i okolice, Wydawnictwo „Roksana”, Krosno 1998, ​ISBN 83-87282-63-4​.
  • Janusz Ogiński, Pomniki przyrody i kapliczki w powiecie niżańskim, Stalowa Wola: Wydawnictwo SZTAFETA, 2011, ISBN 978-83-89930-89-7, OCLC 894962952.
  • Janusz Ogiński, Cmentarz racławicki w: Sztafeta, numer z dnia 28.10.2004.

Linki zewnętrzneEdytuj