Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu

Cmentarz Rzymskokatolicki w Radomiu – mieści się przy ulicy Bolesława Limanowskiego 72. Został założony w 1812 lub w 1813[1] na gruntach podarowanych przez niejakiego Łodwigowskiego, obywatela miasta Radomia. Jest to miejsce pochówku zasłużonych dla oświaty i kultury polskiej oraz powstańców i żołnierzy walczących o wolną Polskę.

Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Obiekt zabytkowy nr rej. 248/A/84 z 20 marca 1984 r.
Ilustracja
Brama wejściowa i dawny dom ogrodnika
Państwo  Polska
Miejscowość Radom
Adres ul. Bolesława Limanowskiego 72
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie rzymski katolicyzm
Stan cmentarza czynny
Liczba pochówków ponad 200 000
Data otwarcia 1812
Zarządca Parafia św. Wacława w Radomiu
Położenie na mapie Radomia
Mapa lokalizacyjna Radomia
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
Ziemia51°23′36″N 21°07′46″E/51,393333 21,129444
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Cmentarz został założony z powodu przepełnienia cmentarza na Piotrówce i braku możliwości jego powiększenia[2]. Pierwotnie miał powierzchnię około 2 mórg, lecz wraz z wyczerpywaniem się miejsca i rosnącymi potrzebami był powiększany. W 1849 dokupiono grunty o powierzchni 7 mórg i 34 prętów. W 1854 rozpoczęto prace nad wzniesieniem muru wokół cmentarza, zaś zakończono je dwa lata później. Przy okazji tych prac wzniesiono także murowaną bramę z przybudówkami mieszczącymi izbę przedpogrzebową oraz izbę przeznaczoną dla grabarza. Brama miała także wieżyczkę z dwoma dzwonami. W 1852 doprowadzono z miasta do cmentarza drogę. W 1876 powiększono cmentarz o 4 morgi i 8 prętów. Wkrótce potem jednak powiększono cmentarz o kolejne 5 mórg i 217 prętów, gdyż poprzednio zakupione grunty okazały się gliniaste i mieszkańcy nie chcieli na nich chować swych zmarłych. Przy tej okazji włączono do terenów cmentarza dawny cmentarz choleryczny i zbudowano w 1885 murowaną bramę z dwiema furtami oraz wzniesiono niezbędne mury. Wieża w pierwotnie wzniesionej bramie zawaliła się w wyniku burzy w 1889. Również w 1889 geodeta wykonał pomiary cmentarza, co pozwoliło podzielić cmentarz na części i kwatery. Cmentarz w tym czasie miał powierzchnię 244 677 łokci kwadratowych (w tym: 2395 łokci kwadratowych ulic, 1624 łokci kwadratowych pod murami i 132 łokcie kwadratowe pod zabudowaniami cmentarza). Najstarszą część cmentarza (tereny kupione pierwotnie i w 1849) oznaczono literą A i podzielono na 14 kwater. Tereny kupione w 1876 oznaczono literą C zaś kupione w 1891 literą B. Część B podzielono na 16 kwater. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku założono księgi cmentarne i zbudowano przy pierwszej bramie dom ogrodnika, który zajął się sadzeniem drzew wzdłuż alei i pielęgnowaniem roślinności. Do 1891 pochowano na cmentarzu 40 672 osób.

Pochowani na cmentarzuEdytuj

 
Grobowiec Brandtów
 
Nagrobek Józefa Grzecznarowskiego
 
Grobowiec rodziny Kelles-Krauzów
 
Grobowiec oo. bernardynów

W nekropolii spoczywają m.in.:

Ponadto na cmentarzu znajdują się groby zbiorowe:

i pomniki:

Naprzeciwko głównej bramy wejściowej na grobie Konstantego Mireckiego znajduje się rzeźba Anioła Ciszy. Rokrocznie organizowana jest kwesta na rzecz rewaloryzacji zabytkowych pomników cmentarza. Opieką nad cmentarzem zajmuje się m.in. Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia.

PrzypisyEdytuj

  1. Luboński podaje 1813
  2. Kupisz 2016 ↓, s. 55.
  3. Jacek Jerz - Oficjalna strona informacyjna
  4. Ostatnie pożegnanie Grzesia, kadrappg.pl/ [dostęp 2014-06-17] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • XIX. Cmentarz Rzymsko-Katolicki. W: Jan Luboński: Monografia historyczna miasta Radomia. Radom: 1907, s. 230-238.
  • Dariusz Kupisz. Nekropolie Radomia w drugiej połowie XVIII wieku. „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”. 64 z.1, s. 35–58, 2016. 
  • Sebastian Piątkowski: Radom: zarys dziejów miasta. Radom: 2000. ISBN 83-914912-0-X.
  • Jerzy Sekulski: Encyklopedia Radomia. Radom: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji - PIB, 2009. ISBN 978-83-7204-802-8.
  • Społeczny Komitet Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego w Radomiu: Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu przy dawnym trakcie starokrakowskim. Radom: Wydawnictwo i Zakład Poligrafii Instytutu Technologii Eksploatacji, 1997. ISBN 83-7204-005-2.

Linki zewnętrzneEdytuj