Otwórz menu główne

Cmentarz wojenny nr 336 – Gierczyce-Czyżyczka

Cmentarz wojenny nr 336 - Gierczyce-Czyżyczka – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Gierczyce w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Bochnia. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Z tej liczby w okręgu bocheńskim cmentarzy jest 46[2].

Cmentarz wojenny nr 336
Gierczyce-Czyżyczka
Obiekt zabytkowy nr rej. A-100/M z dnia 28.06.2007[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Gierczyce
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Architekt Franz Stark
Położenie na mapie gminy wiejskiej Bochnia
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Bochnia
Cmentarz wojenny nr 336 Gierczyce-Czyżyczka
Cmentarz wojenny nr 336
Gierczyce-Czyżyczka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 336 Gierczyce-Czyżyczka
Cmentarz wojenny nr 336
Gierczyce-Czyżyczka
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 336 Gierczyce-Czyżyczka
Cmentarz wojenny nr 336
Gierczyce-Czyżyczka
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bocheńskiego
Cmentarz wojenny nr 336 Gierczyce-Czyżyczka
Cmentarz wojenny nr 336
Gierczyce-Czyżyczka
Ziemia49°56′07,3″N 20°20′56,1″E/49,935361 20,348917
Cmentarz wojenny nr 336 - Gierczyce-Czyżyczka 5.jpg

PołożenieEdytuj

Znajduje się w należącym do Gierczyc przysiółku Czyżyczka, po lewej stronie szosy z Zawady do Gierczyc. Położony jest na szczycie należącego do Pogórza Wiśnickiego wzgórza o wys. 363 m, wśród pól uprawnych, obok dużego zbiornika na wodę. Od asfaltowej szosy prowadzi do niego pomiędzy zabudowaniami Czyżyczki gruntowa droga (ok. 250 m długości). Obok cmentarza znajduje się punkt triangulacyjny, założony jeszcze przez Austriaków w 1898[3]. Wzgórze jest bezleśne, dzięki temu rozpościera się z niego bardzo szeroka panorama widokowa obejmująca cały horyzont[4].

HistoriaEdytuj

Pochowano tutaj wspólnie na jednym cmentarzu żołnierzy armii rosyjskiej i austro-węgierskiej, którzy zginęli na okolicznych polach na początku grudnia 1914 w czasie operacji limanowsko-łapanowskiej. 7 grudnia Rosjanie obsadzili wzgórza na zachód od Stradomki w miejscowościach Sobolów, Gierczyce i Nieprześnia[5]. Atakujące od strony Łapanowa i doliny Stradomki wojska austriackie zdobywały je przez kilka dni. Po kilkudniowych niezwykle zaciętych walkach walkach Austriacy zdobyli pozycje rosyjskie na niektórych wzgórzach, a 13 grudnia Rosjanie rozpoczęli odwrót dalej na wschód. Roman Frodyma o wzgórzu w Czyżyczce pisze: „... miało duże znaczenie taktyczne, gdyż jest najwyższym punktem w okolicy i rozpościera się z niego rozległy widok na dolinę Raby i Pogórze Bocheńskie. Było też celem wielokrotnych ataków obu armii. Żołnierze z austriackich pułków tyrolskich nazywali je Śnieżną Kopą.”[6].

Na cmentarzu tym pochowano 86 żołnierzy, w tym:

  • 54 żołnierzy armii rosyjskiej,
  • 32 żołnierzy armii austro-węgierskiej[6].

Opis cmentarzaEdytuj

Cmentarz wykonano na planie prostokąta. Ogrodzenie stanowią żelazne rury umieszczone pomiędzy prostymi betonowymi słupkami. W narożach prostokąta między słupkami jest wolna przestrzeń, przez która można wejść na cmentarz. W południowej części cmentarza rosną dwa drzewa (nasadzone). Pierwotnie planowano wybudowanie dużego kamiennego kopca zwieńczonego krzyżem, zrezygnowano jednak z tego planu. Głównym elementem dekoracyjnym cmentarza jest ustawiony w środku między drzewami duży drewniany krzyż nakryty półokrągłym blaszanym daszkiem. Obecnie na środku cmentarza znajduje się duża ziemna mogiła, po bokach metalowe krzyże umieszczone na betonowych cokolikach. Są to krzyże dwóch rodzajów; austriackie jednoramienne i rosyjskie dwuramienne. Wszystkie wykonane są z grubych płaskowników żelaznych[6].

Losy cmentarzaEdytuj

 
Drewniany krzyż

W okresie Polski międzywojennej doceniano rangę cmentarza i był wówczas pielęgnowany przez miejscową społeczność. Po II wojnie ranga cmentarza w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała. Cmentarz ulegał w naturalny sposób niszczeniu. Dopiero w latach 80. zaczęła narastać świadomość potrzeby ochrony[6]. Obecnie cmentarz jest odnowiony i pielęgnowany. Pierwotne drewniane ogrodzenie z furtką, które w naturalny sposób uległo zniszczeniu zastąpiono ogrodzeniem metalowym. wykonano też nowy krzyż drewniany i cały cmentarz poddano renowacji[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2014-08-09].
  2. Jerzy J. P. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914–1915 (1918). Tom 2. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, 2002. ISBN 83-85988-57-2.
  3. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2013-10-10].
  4. a b Zachodniogalicyjskie cmentarze wojenne. [dostęp 2013-10-29].
  5. Cmentarze I wojny. [dostęp 2010-11-18].
  6. a b c d R. Frodyma, Galicyjskie Cmentarze wojenne. Tom III. Brzesko - Bochnia - Limanowa, Pruszków 1998