Otwórz menu główne

Zasłonak niebieskostopy

(Przekierowano z Cortinarius glaucopus)

Zasłonak niebieskostopy (Cortinarius glaucopus (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].

Zasłonak niebieskostopy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina zasłonakowate
Rodzaj zasłonak
Gatunek zasłonak glaucopus
Nazwa systematyczna
Cortinarius anomalus (Schaef.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 264 (1838)
Mapa zasięgu
zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie
Ilustracja
Cortinarius glaucopus G5.jpg
Cortinarius glaucopus group (300459).jpeg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1774 r. J.Ch. Schaefer, nadając mu nazwę Agaricus glaucopus, w 1838 r. Elias Fries przeniósł go do rodzaju Cortinarius[1].

Synonimy[2]:

  • Agaricus defossus Batsch 1786
  • Agaricus glaucopus Schaeff. 1774
  • Agaricus glaucopus var. bicolor Alb. & Schwein. 1805
  • Agaricus glaucopus Schaeff. 1774 var. glaucopus
  • Agaricus glaucopus Sowerby 1799 var. glaucopus
  • Agaricus subcyaneus Batsch 1783
  • Cortinarius fibrosipes Britzelm. 1895
  • Cortinarius glaucopus f. acyaneus (M.M. Moser) Nespiak 1975
  • Cortinarius glaucopus (Schaeff.) Fr. 1838 f. glaucopus
  • Cortinarius glaucopus f. ingratus Moënne-Locc. 2008
  • Cortinarius glaucopus f. olivaceus (M.M. Moser) Nespia 1975
  • Cortinarius glaucopus var. acyaneus (M.M. Moser) Nezdojm 1983
  • Cortinarius glaucopus var. defossus (Batsch) Reumaux 2008
  • Cortinarius glaucopus var. fibrosipes (Britzelm.) Reumau 2008
  • Cortinarius glaucopus (Schaeff.) Fr 1838 var. glaucopus
  • Cortinarius glaucopus var. olivaceus (M.M. Moser) Quadr 1985
  • Cortinarius glaucopus var. rubrovelatus Maire 1911
  • Cortinarius glaucopus var. submagicus Bon & Gaugué 1975
  • Myxacium glaucopus (Schaeff.) P. Kumm. 1871
  • Phlegmacium glaucopus (Schaeff.) Wünsche 1877
  • Phlegmacium glaucopus var. acyaneum M.M. Moser 1960
  • Phlegmacium glaucopus (Schaeff.) Wünsche 1877 var. glaucopus
  • Phlegmacium glaucopus var. olivaceum M.M. Moser 1960

Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w roku 1975[3]. Grzyb mikoryzowy[3].

MorfologiaEdytuj

Jest morfologicznie zmienny. Wyróżniono wiele jego odmian i form, według Index Fungorum jednak są to tylko synonimy[2].

Kapelusz

Średnica 6-12cm, początkowo półkulisty, później rozpostarty i nieregularnie pofałdowany. Brzeg długo podwinięty. Powierzchnia o barwie początkowo żółtoochrowej, potem rdzawobrązowej, w końcu pomarańczowobrązowej, pokryta promienistymi włókienkami, Środek ciemniejszy, brzegi z oliwkowym odcieniem[4]. Jest nieco śluzowaty[5].

Blaszki

Schodzące na trzon, czasami ząbkiem, Początkowo o barwie liliowej do bladofioletowej, potem rdzawobrązowej, w końcu szarej[5].

Trzon

Wysokość 4-10 cm, grubość do 3 cm, w nasadzie bulwiasto rozszerzony. Początkowo o barwie liliowej lub bladofioletowej, potem żółtawej, i brązowej z oliwkowym odcieniem. Pokryty jest rdzawymi włókienkami będącymi resztkami osłony[5].

Miąższ

W kapeluszu żółtawy, na górnej części trzonu niebieskawy, potem brązowiejący. Smak i zapach niewyraźny[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, nieznacznie migdałowate, słabo brodawkowane, o rozmiarach 6-10 × 4-5,5 μm. Cheilocystyd i pleurocystyd brak[5]. Strzępki skórki ze sprzążkami, nieznacznie żelowate[5].

Występowanie i siedliskoEdytuj

W Ameryce Północnej, jest szeroko rozprzestrzeniony[5], w Europie również – występuje od Hiszpanii aż po północne wybrzeże Półwyspu Skandynawskiego. Opisano jego występowanie także w Japonii[6]. W piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano kilka jego stanowisk na terenie Polski[3].

Rośnie na ziemi w lasach iglastych i mieszanych. Owocniki wytwarza od sierpnia do października[3].

ZnaczenieEdytuj

Grzyb mikoryzowy[3]. Jako jeden z niewielu gatunków zasłonaków jest grzybem jadalnym[4]. Spożywany i sprzedawany na jarmarkach jest np. w Meksyku[7]:. Odradza się jednak jego spożywanie, przez niektórych uważany jest za podejrzany[8].

Naukowcy zainteresowali się tym gatunkiem ze względu na jego silne, w porównaniu z innymi grzybami własności hydrobowe. Badania DNA wykazały, że może on rozkładać w glebie toksyczne wielopierścieniowe związki aromatyczne dzięki wytwarzaniu specjalnym enzymów silnie utleniających[9].

Gatunki podobneEdytuj

Charakterystyczne dla zasłonaka niebieskostopego cechy to: młode owocniki są lepkie, kapelusz w odcieniach szarości, brązu i oliwkowej barwy z promieniście wrośniętymi włókienkami, bulwiasty trzon o niebieskawej za młodu barwie, blaszki początkowo liliowe, zarodniki dość małe i lekko chropowate[5]. Podobne są m.in:

  • zasłonak bukowy (Cortinarius amoenolens) – ma gorzką skórkę kapelusza, miąższ w trzonie starszych owocników staje się fioletowoniebieski, a na powierzchni trzonu brak pomarańczowych odcieni. Występuje w lasach liściastych[4].
  • zasłonak szarobrązowy (Cortinarius anomalus)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-11-28].
  2. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-11-28].
  3. a b c d e Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e f g Mushroom Expert. Cortinarius glaucopus group. [dostęp 2016-11-28].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-11-28].
  7. Useful wild fungi of La Malinche National Park, Mexico (ang.). [dostęp 2016-11-28].
  8. Phillips R. (2006). Mushrooms. London, UK: Pan MacMillan. p. 172. ​ISBN 978-0-330-44237-4
  9. JGI: Mycocosm: The Fungal Genomics Resource. The Regents of the University of California. 2014. Retrieved 7 September 2015