Crash (zespół muzyczny)

grupa muzyczna
(Przekierowano z Crash (grupa muzyczna))

Crash – polski jazz-rockowy zespół muzyczny założony w 1976 roku we Wrocławiu.

Crash
Rok założenia 1976
Rok rozwiązania 1985
Pochodzenie Wrocław
Gatunek jazz-rock
jazz nowoczesny
Aktywność 1976-1985, od 2017
Wydawnictwo muzyczne PolJazz
Wifon
Tonpress
Polskie Nagrania „Muza”
JA&RO
Rogot
Sound by Sound
GAD Records
Powiązania Spisek Sześciu
Grażyna Łobaszewska
Stanisław Zybowski
Andrzej Pluszcz
Zbigniew Lewandowski
José Torres
Skład
Juliusz Mazur
Romuald Frey
Władysław Kwaśnicki
Tomasz Grabowy
José Torres
Zbigniew Lewandowski
Natalia Lubrano (gościnnie)
Byli członkowie
Adam Bielawski
Zbigniew Czwojda
Wojciech Morawski
Grażyna Łobaszewska
Stanisław Zybowski
Andrzej Pluszcz
Marek Surzyn
Ireneusz Nowacki
Współpracownicy
Hanna Banaszak[1]
Ryszard Kupidura

Założyli go byli muzycy Spisku Sześciu: Zbigniew Czwojda, Andrzej Pluszcz i Adam Bielawski.

HistoriaEdytuj

Pierwszy skład zespołu tworzyli:

Muzycy ci współpracowali dotychczas z takimi grupami, jak: Spisek Sześciu (Czwojda, Pluszcz, Bielawski), Big Band "Wrocław" (Czwojda, Pluszcz, Bielawski), Integracja (Zybowski), Jumbo Jazz Band (Mazur). W październiku tegoż roku[2] grupa Crash zadebiutowała udanym występem na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Jazzowej Jazz Jamboree w Warszawie. Od tej pory zespół wielokrotnie występował na festiwalach jazzowych i w klubach w Polsce (Kalisz, Kraków, Lublin, Warszawa, Wrocław), a także za granicą (Hiszpania, RFN, Dania, Szwecja, Belgia, Holandia, Szwecja, Finlandia, Austria, Węgry, Francja, Szwajcaria, ZSRR, Czechosłowacja)[3].

W 1977 zdobył I nagrodę na II Międzynarodowym Festiwalu Jazzowym w San Sebastián (w kategorii zespołów jazzu nowoczesnego), co stworzyło możliwość późniejszych wyjazdów formacji do Hiszpanii, a także wspólne występy, m.in. z Sonny Rollinsem. Grupa Crash uznana została przez redaktora naczelnego brytyjskiego pisma Melody Maker za najlepszą grupę jazz-rockową w Europie[4].

W 1977 roku miejsce Bielawskiego zajął Zbigniew Lewandowski[5], natomiast wiosną 1978 roku współpracę z grupą rozpoczęła wokalistka Grażyna Łobaszewska (ex-Ergo Band)[6]. W latach 1977-1978 i w 1981 zespół wystąpił w koncertach głównych na Jazz Jamboree z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Bałtyckiej pod dyrekcją Tadeusza Chałaja. W lutym 1979 roku odszedł jego założyciel – Z. Czwojda (wyjechał do Stanów Zjednoczonych)[4].

W tym samym roku Crash wziął udział w nocnym koncercie Jazz by night, który odbył się 13 lipca 1979 roku, w ramach legendarnego I Muzycznego Campingu w Lubaniu[7], a także w drugiej edycji imprezy, w koncercie zatytułowanym JAZZ II, który odbył się 6 lipca 1980 roku[8].

Zespół wystąpił obok takich wykonawców jak, m.in.: Kwartet Jana "Ptaszyna" Wróblewskiego, Krystyna Prońko, The Quartet (w składzie: Sławomir Kulpowicz, Tomasz Szukalski, Paweł Jarzębski, Janusz Stefański), Laboratorium, czy Breakwater[7][8].

W późniejszym okresie Z. Lewandowski został zastąpiony przez Wojciecha Morawskiego, którego z kolei zastąpił Marek Surzyn[9], a następnie Ireneusz Nowacki[10]. Okresowo z zespołem współpracowali także perkusiści: Ryszard Kupidura (ex-Maanam) i José Torres. W 1985 roku grupa Crash przestała istnieć, zaś w 2017 została reaktywowana w składzie: Juliusz Mazur (lider; keyboard), Romuald Frey (gitara), Władysław Kwaśnicki (saksofon), Tomasz Grabowy (gitara basowa), José Torres (instrumenty perkusyjne), Zbigniew Lewandowski (perkusja) oraz Natalia Lubrano (śpiew; gościnnie)[11].

DyskografiaEdytuj

AlbumyEdytuj

KompilacjeEdytuj

  • 1977Jazz nad Odrą '77 – Laureaci (LP, PolJazz Z-SX-0648)
  • 1978Opole'78 (MC, Wifon NK 507)
  • 1980Bratislavské Džezové Dni 1978 (2 LP Opus 9115 0871 - 72)[13]
  • 1984Music from Poland '84 (LP, ZPR-001/2)
  • 2002Jazz w Polsce - Antologia (6 CD, Polskie Radio PRCD 271-276)[1]
  • 2008Why not samba (LP i CD, Muza SX-4006/PNCD 1223)
  • 2011Off season (CD, Muza PNCD 1337)
  • 2018Kakadu (Lost Tapes: 1977-1978) (LP, Sound by Sound, SBS-003-LP)[14]

SingleEdytuj

  • 1978Michałek / Pejzaże (SP, Tonpress S-137)
  • 1983[15]Needle of love / Trio (SP, JA&RO Records 354192)

Wybrany repertuarEdytuj

  • Michałek (komp. Z. Czwojda)
  • Pejzaże (muz. J. Mazur, sł. N. Zataj, Z. A. Malinowski)
  • Baśń o brzydkim kaczątku (komp. Z. Czwojda)
  • Końcówka Banderoli (komp. Z. Czwojda)
  • Akalei (komp. J. Mazur)
  • Senna opowieść Jana B. (muz. J. Mazur, sł. J. Cygan)
  • W najprostszych gestach (muz. B. Bruszewska, sł. J. Cygan)
  • Needle of Love (muz. S. Zybowski, J. Mazur, sł. P. Brodowski)

PrzypisyEdytuj

  1. a b Various – Jazz w Polsce - Antologia = Jazz In Poland - Anthology (pol.). discogs.com. [dostęp 2020-03-06].
  2. Waldemar Świerzy: Jazz Jamboree 1976 – Waldemar Świerzy (pol.). plakatpolski.pl. [dostęp 2016-07-10].
  3. Stoart, Agencja Artystyczna Jama-Art oraz Klub Muzyki i Literatury we Wrocławiu zapraszają na koncert pt. Jazzowa jesień. Władysław Kwaśnicki Quartet (pol.). klubmil.pl, 209-10-19. [dostęp 2020-09-28].
  4. a b Zbigniew Czwojda (pol.). szkolajazzu.wroclaw.pl. [dostęp 2016-07-10].
  5. Ryszard Wolański: Zbigniew Lewandowski (pol.). bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2016-07-10].
  6. Ryszard Wolański: Grażyna Łobaszewska (pol.). bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2016-07-10].
  7. a b Zdzisław Bykowski: 1979 – Pierwszy lubański Muzyczny Camping (cz. 1) (pol.). zl.lubań24.pl. [dostęp 2016-07-10].
  8. a b Zdzisław Bykowski: 1980 – Drugi Muzyczny Camping w Lubaniu (cz. 1) (pol.). zl.lubań24.pl. [dostęp 2016-07-10].
  9. Marcin Babko: Irek Dudek. Ziuta Blues. Wyd. 1. Poznań: In Rock, październik 2008, s. 125. ISBN 978-83-60157-38-1.
  10. Irek "Pióro" Nowacki (pol.). crossrecydywa.agataw.pl. [dostęp 2018-01-04].
  11. Mateusz Ryman: CRASH i Natalia Lubrano zamykają program 55. Jazzu nad Odrą (pol.). jazzsoul.pl, 2019-03-05. [dostęp 2020-09-23].
  12. GAD Records: Crash – Crash (CD) (pol.). gadrecords.pl. [dostęp 2020-09-23].
  13. Various – Bratislavské Džezové Dni 1978 (ang.). discogs.com. [dostęp 2016-07-10].
  14. Crash - Kakadu (Lost Tapes: 1977-1978) (2018, Vinyl) (ang.). Discogs. [dostęp 2019-12-23].
  15. Daniel Wolak: Crash – Needle of love (pol.). polskirock.art.pl. [dostęp 2016-07-11].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj