Otwórz menu główne

Transwestytyzm

(Przekierowano z Crossdressing)

Transwestytyzm (od łac. trans „za, poza, z tamtej strony” i vestitus – „odziany”, inaczej eonizm, metatropizm, crossdressing) – polega na upodobnianiu się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie w celu osiągnięcia satysfakcji emocjonalnej (transwestytyzm podwójnej roli) bądź seksualnej (transwestytyzm fetyszystyczny). Jest przedmiotem badań seksuologii, seksuologii klinicznej, psychologii oraz psychiatrii. Na podstawie danych klinicznych można oszacować liczbę transwestytów na nie więcej niż 1% populacji mężczyzn (nie ma danych dotyczących transwestytyzmu wśród kobiet).

Transwestytyzm
ICD-10 F64.1
Transwestytyzm o typie podwójnej roli
ICD-10 F65.1
Transwestytyzm fetyszystyczny
Fetyszyzm transwestytyczny
DSM-IV 302.3
Charles d'Eon jako kobieta

TerminologiaEdytuj

Choć termin ten został ukuty dopiero w 1910 roku, zjawisko to nie jest nowe. Mówiono o tym jeszcze w hebrajskiej Biblii[1]. Wyrażenie to zmieniło swoje znaczenie od czasu jego powstania i jest nadal używane w różnych aspektach. Anglo-saksońskie pojęcie "crossdresser" w dużej mierze zastąpiło łacińskie określenie "transwestyta". Obecnie termin ten jest często uważany za przestarzały i uwłaczający, a termin "crossdresser" jest używany jako bardziej stosowny zamiennik[2][3][4]. Jest to spowodowane tym, że termin transwestyta był historycznie używany do diagnozowania zaburzeń medycznych, w tym zaburzeń zdrowia psychicznego, a transwestytyzm był postrzegany jako zaburzenie, natomiast termin cross-dresser został ukuty przez środowisko transgenderowe[2][5]. Niekiedy jednak pojęcie transwestyta jest postrzegane jako bardziej odpowiednie dla członków wspólnoty transseksualnej w miejsce tych spoza wspólnoty transseksualnej, a część z nich ponownie przywłaszczyła sobie to słowo[6][7].Słowo transwestyta powstało w 1910 roku z inicjatywy niemieckiego seksuologa, doktora Magnusa Hirschfelda[8][9]. Używał go do opisywania osób, które zwyczajowo i dobrowolnie nosiły ubrania przeciwnej płci. Grupa transwestytów Hirschfelda składała się z mężczyzn i kobiet o orientacji heteroseksualnej, homoseksualnej, biseksualnej i aseksualnej[10]. Havelock Ellis, świadomy badań Hirschfelda nad transwestyzmem, ale nie zgadzając się z jego terminologią, w 1913 r. zaproponował termin inwersja seksualno-estetyczna(ang. sexo-aesthetic inversion), aby opisać to zjawisko. W 1920 r. wymyślił termin eonizm, który wywodzi się od nazwy postaci historycznej Charles d'Eon, który wykazywał skłonności transwestytyczne. Ellis tłumaczył:[11]

"Od strony psychicznej, jak ja to widzę, Eonista ucieleśnia w skrajnym stopniu estetyczną postawę naśladowania i identyfikacji z obiektem podziwianym. To normalne, że mężczyzna utożsamia się z kobietą, którą kocha. Eonista niesie tę identyfikację zbyt daleko, pobudzany przez wrażliwy i kobiecy element w sobie samym, który kojarzy się z raczej wadliwą męską seksualnością, co może mieć podłoże neurotyczne."

Klasyfikacja medycznaEdytuj

  • Transwestytyzm o typie podwójnej roli (ICD-10 F64.1) – polega na ubieraniu się w stroje płci przeciwnej w celu uzyskania zadowolenia z chwilowego doświadczenia bycia osobą płci przeciwnej, bez pragnienia trwałej zmiany płci. Przebieranie obywa się bez satysfakcji seksualnej. Według DSM-IV tego typu stan nie należy do zaburzeń. W obowiązującej obecnie klasyfikacji międzynarodowej ICD-10 zaburzenie to zalicza się do zaburzeń identyfikacji płciowej (F64.x).
  • Transwestytyzm fetyszystyczny (ICD-10 F65.1), fetyszyzm transwestytyczny (DSM-IV 302.3) – rodzaj parafilii seksualnej, stan w którym (u heteroseksualnych mężczyzn) jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest przebieranie się w stroje kobiece i wykonywanie w tym czasie masturbacji lub czynności seksualnych z drugą osobą.

W DSM-V transwestytyzm fetyszystyczny uznawany jest za zaburzenie tylko kiedy spełnione są dwa kryteria[12][13]:

  1. Osoba doznaje intensywnego pobudzenia seksualnego w wyniku przebierania się, co przejawia się w fantazjach, pragnieniach lub działaniach przez co najmniej 6 miesięcy.
  2. Te fantazje, pragnienia i czyny powodują klinicznie istotny niepokój lub upośledzenie w życiu społecznym, zawodowym lub w innych ważnych dziedzinach życia.
 
Japoński transwestyta podczas marszu „Gay Pride” w Paryżu (2005)

KontrowersjeEdytuj

Większość polskich źródeł, w tym m.in. opracowania polskich lekarzy (Dulko, Imieliński, Starowicz), głosi że transwestytyzm ma podłoże seksualne[potrzebny przypis]. Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że transwestytyzm (tzw. transwestytyzm o typie podwójnej roli) nie ma podłoża seksualnego. Wprowadza jednocześnie pojęcie fetyszyzmu transwestytycznego, jako przebierania mającego na celu zaspokojenie seksualne[14].

W materiałach anglojęzycznych najczęściej spotyka się bardziej ogólne określenie, mówiące że celem przebierania się jest osiągnięcie "emocjonalnej, psychicznej lub seksualnej satysfakcji". Dla przykładu Dictionary of Sexuality autorstwa Namepath & Associates LTD mówi, że transwestyta to osoba, która ubiera się w odzież płci przeciwnej dla przyjemności seksualnej lub emocjonalnej, bądź obu jednocześnie.

Chociaż czynnik fetyszu występuje zdecydowanie najczęściej, transwestytyzm jako taki jest bardziej związany ze strefą emocjonalną i psychicznymi uwarunkowaniami danej osoby. Może wiązać się z czystą potrzebą doświadczania roli odmiennej płci. Chodzi tu jednak bardziej o samo doświadczanie niż o rzeczywistą zmianę płci. Transwestyci nie są bowiem zainteresowani korektą płci – żyją w swojej płci, tworząc związki heteroseksualne i zakładając rodziny[potrzebny przypis].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Anil Aggrawal, References to the paraphilias and sexual crimes in the Bible, „Journal of Forensic and Legal Medicine”, 16 (3), 2009, s. 109–114, DOI10.1016/j.jflm.2008.07.006, ISSN 1878-7487, PMID19239958 [dostęp 2019-06-07].
  2. a b August i inni, Safe spaces : making schools and communities welcoming to LGBT youth, Santa Barbara, Calif.: Praeger, 2012, s. 142, ISBN 978-0-313-39368-6, OCLC 721891553 [dostęp 2019-06-07], Cytat: "Cross-dresser/cross-dressing. (1) The most neutral word to describe a person who dresses, at least partially or part of the time, and for any number of reasons, in clothing associated with another gender within a particular society. Carries no implications of 'usual' gender appearance, or sexual orientation. Has replaced transvestite, which is outdated, problematic, and generally offensive since it was historically used to diagnose medical/mental health disorders.".
  3. Capuzza i inni, Transgender communication studies : histories, trends, and trajectories, Lanham, Maryland 2015, s. 174, ISBN 978-1-4985-0006-7, OCLC 903489384 [dostęp 2019-06-07], Cytat: Eventually, the transvestite label fell out of favor because it was deemed to be derogatory; cross-dresser has emerged as a more suitable replacement (GLAAD, 2014b)..
  4. Zastrow, Charles, Introduction to social work and social welfare : empowering people, wyd. Twelfth edition, Boston, MA, s. 239, ISBN 978-1-305-38833-8, OCLC 967750115 [dostęp 2019-06-07], Cytat: "It should be noted the term transvestite is often considered an offensive term.".
  5. August i inni, Safe spaces : making schools and communities welcoming to LGBT youth, Santa Barbara, Calif.: Praeger, 2012, s. 568, ISBN 978-0-313-39368-6, OCLC 721891553 [dostęp 2019-06-07].
  6. Castañeda i inni, News and sexuality : media portraits of diversity, Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications, 2006, ISBN 1-4129-0998-8, OCLC 59881923 [dostęp 2019-06-07].
  7. Richards, Christina., Sexuality and Gender for Mental Health Professionals : a Practical Guide., Los Angeles: SAGE Publications Ltd, 2013, s. 162, ISBN 0-85702-842-1, OCLC 881364888 [dostęp 2019-06-07].
  8. Hirschfeld, Magnus, 1868-1935., Transvestites : the erotic drive to cross-dress, Buffalo, N.Y.: Prometheus Books, 1991, ISBN 0-87975-665-9, OCLC 22812111 [dostęp 2019-06-07].
  9. Hirschfeld, Magnus, 1868-1935, Die Transvestiten : ein Untersuchung über den erotischen Verkleidungstrieb : mit umfangreichem casuistischen und historischen Material, London, ISBN 978-0-366-80803-8, OCLC 1076512715 [dostęp 2019-06-07].
  10. Magnus Hirschfeld, Geschlechtsverirrungen, Konstanz, Pfister,, 1950 (niem.).
  11. Ellis, Havelock, 1859-1939., Psychology of sex : a manual for students, Milton Keynes, UK: Lighting Source, [2010], ISBN 978-1-4437-3532-2, OCLC 610201643 [dostęp 2019-06-07].
  12. Transvestic Disorder DSM-5 302.3 (F65.1) - Therapedia, www.theravive.com [dostęp 2019-06-07].
  13. Taylor Bennett, Transvestic Disorder DSM-5 302.3 (F65.1): Symptoms, Treatments, Counseling and Life Coaching - Find a Counselor, 1 sierpnia 2017 [dostęp 2019-06-07] (ang.).
  14. D. Richard Laws, William T. O'Donohue, Sexual Deviance, Second Edition: Theory, Assessment, and Treatment, Guilford Press, 16 kwietnia 2012, s. 274, ISBN 978-1-4625-0669-9 [dostęp 2019-06-07] (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  • Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria.. T. 2. Wrocław: Urban & Parner, 2003. ISBN 83-87944-72-6.
  • Stanisław Pużyński: Leksykon psychiatrii. Warszawa: PZWL, 1993. ISBN 83-200-1712-2.

Linki zewnętrzneEdytuj

  • crossdressing.pl - portal niekomercyjny polskiej społeczności transpłciowej, czyli crossdresserów, transwestytów i transseksualistów
  • Trans-Fuzja: fundacja na rzecz osób transpłciowych