Cryptochiridae

Cryptochiridaerodzina skorupiaków z rzędu dziesięcionogów i infrarzędu krabów. Jedyna z monotypowej nadrodziny Cryptochiroidea. Jej przedstawiciele są obligatoryjnie związani z koralami. Tworzą w nich domki i żywią się ich śluzem. Zasiedlają wody tropikalne. Osiągają rozmiary poniżej 10 mm.

Cryptochiridae
Paul'son, 1875
Okres istnienia: pliocen–dziś
Ilustracja
Hapalocarcinus marsupialis: po prawej samica, po lewej i pośrodku galasy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada pancerzowce
Rząd dziesięcionogi
Podrząd Pleocyemata
Infrarząd kraby
(bez rangi) Thoracotremata
Nadrodzina Cryptochiroidea
Rodzina Cryptochiridae
Synonimy
  • Cryptochirinae Paul'son, 1875
  • Hapalocarcinidae Calman, 1900
  • Lithoscaptes A. Milne-Edwards, 1862
Lithoscaptus semperi, A: samica od góry, B: samica od spodu, C: samiec od góry, D: samiec od spodu, E: młodociany samiec od góry, F: domki w koralu Trachyphyllia geoffroyi.

OpisEdytuj

Kraby te są niewielkich rozmiarów (poniżej centymetra długości) i stosunkowo delikatnej budowy[1]. Mają poprzecznie prawie jajowaty lub podłużnie prostokątny karapaks o słabo zaznaczonych krawędziach przednio-bocznych i tylno-bocznych oraz prawie ściętej lub wykrojonej krawędzi frontalnej. Oczy i wszystkie przydatki głowowe osadzone są na tym samym poziomie. Słabo rozwinięte dołki oczne nie chronią oczu. Czułki pierwszej pary są drobne, drugiej pary mają duże, wyposażone w mocne płaty człony nasadowe. Żuwaczki pozbawione są głaszczków i wyrostków na krawędziach tnących. Szczęki pierwszej pary mają niepodzielone protopodity i egzopodity, a szczęki drugiej pary składają się tylko z palcowatego protopoditu. Szczękonóża trzeciej pary mają szerokie ischiopodity, znacznie węższe meropodity i zredukowane lub całkiem nieobecne egzopodity. Nadgębie (epistom) mają słabo rozwinięte[2].

Szczypce tych krabów są słabe, a odnóża na których się znajdują nie większe, a często mniejsze niż odnóża kroczne. Daktylopodity odnóży krocznych są wyraźnie haczykowate. U samca pleopody (odnóża odwłokowe) segmentów od 2. do 4. są dwugałęziste, a 5. jednogałęziste. Samice są znacznie większe od samców i mają miękkie, widoczne od góry odwłoki[2].

Biologia i ekologiaEdytuj

Zaliczane tu gatunki są obligatoryjnymi symbiontami[2][3] lub pasożytami[1] korali madreporowych. Dorosłe samce są głównie wolno żyjące i wędrują w poszukiwaniu samic. Samice natomiast żyją w domkach stworzonych w koralowcach, żywiąc się ich śluzem[1], a według Kroppa też tkankami[4]. Domki są niewiele większe od kraba i zwykle mają postać półksiężycowatych, owalnych lub okrągłych dołków bądź tuneli[1][4]. Dwa gatunki: Hapalocarcinus marsupialis i Pseudohapalocarcinus ransoni potrafią wywoływać powstawanie na koralu galasów, które zasiedlają, i to od nich pochodzi angielska nazwa rodziny: gall crabs[1].

RozprzestrzenienieEdytuj

Występują w Oceanie Spokojnym, Indyjskim, Atlantyckim, głównie w płytkich wodach strefy tropikalnej, ale część gatunków bytuje w głębszych wodach, do głębokości 512 m. Największą różnorodnością odznaczają się wody wschodniego Oceanu Indyjskiego i zachodniego Pacyfiku, skąd znanych jest 29 gatunków [1].

Taksonomia i ewolucjaEdytuj

Rodzina ta była umieszczana w Graspoidea[1], jednak obecnie klasyfikuje się ją w monotypowej nadrodzinie Cryptochiroidea[1][2][5]. Jej pozycja w obrębie Thoracotremata pozostaje niejasna[1]. Brak szczątków kopalnych samych krabów, natomiast znane są z późnego pliocenu i plejstocenu skamieniałości półksiężycowatych domków[1].

Należą tu 52 opisane gatunki, sklasyfikowane w 22 rodzajach[1][5]:

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k Adiël A. Klompmaker, Roger W. Portell, Sancia E.T. van der Meij. Trace fossil evidence of coral-inhabiting crabs (Cryptochiridae) and its implications for growth and paleobiogeography. „Scientific Reports”. 6, 2016. DOI: 10.1038/srep23443. 
  2. a b c d Treatise on Zoology - Anatomy, Taxonomy, Biology. The Crustacea, Volume 9, Part C-I. Decapoda, Brachyura, Part I. Peter Castro, Peter Davie, Danièle Guinot, Frederick Schram, Carel von Vaupel Klein (red.). Leiden, Boston: Brill, 2015, s. 1116.
  3. S.E.T. van der Meij. Host species, range extensions, and an observation of the mating system of Atlantic shallow-water gall crabs (Decapoda: Cryptochiridae). „Bulletin of Marine Science”. 90, s. 1001-1010, 2014. 
  4. a b R. K. Kropp. Revision of the genera of gall crabs (Crustacea: Cryptochiridae) occurring in the Pacific Ocean. „Pacific Science”. 44 (4), s. 417-48, 1990. 
  5. a b Cryptochiridae. W: World Register of Marine Species [on-line]. [dostęp 2016-03-31].