Cukrownia Kruszwica

Cukrownia „Kruszwica” – cukrownia w Kruszwicy, wchodząca w skład Krajowej Spółki Cukrowej S.A.[1]. Założona w grudniu 1880, obecnie jest w stanie produkować do 1000 ton cukru dziennie. W 2010 przerobiono 795 tys. ton buraków i wyprodukowano 119 tys. ton cukru[2]. Działa tu zakładowa straż pożarna[3].

Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Oddział Cukrownia "Kruszwica"
Ilustracja
Państwo  Polska
Adres Kruszwica
ul. Niepodległości 38
Data założenia 11 grudnia 1880
Forma prawna spółka akcyjna
Położenie na mapie Kruszwicy
Mapa lokalizacyjna Kruszwicy
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu inowrocławskiego
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Położenie na mapie gminy Kruszwica
Mapa lokalizacyjna gminy Kruszwica
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Krajowa Spółka Cukrowa S.A.
Ziemia52°40′39,3″N 18°19′07,5″E/52,677583 18,318750

Od kilku lat zakład jest modernizowany. Wśród inwestycji znalazły się m.in. drugi ekstraktor, krajalnice Putscha, kotły defekcyjny i saturacyjny, wirówki BMA[2], silos na cukier o pojemności 60 000 ton[4].

HistoriaEdytuj

11 grudnia 1879 Towarzystwo Akcyjne w Kruszwicy skupiające okolicznych właścicieli ziemskich, kupców oraz gospodarzy rolnych o kapitale zakładowym 2.484.000 marek, w akcjach imiennych po 500 marek podjęło decyzję o budowie cukrowni w Kruszwicy. W ciągu dwóch lat powstały budynki zakładu. Wyposażono je w urządzenia, wybudowano kolejkę wąskotorową do transportu surowca oraz kanały. W pierwszych latach działalności zakład zatrudniał na stałe 400 osób, a w sezonie 800. Ze względu na brak urządzeń do rafinacji produkowano cukier żółty.

W 1906 w cukrowni wybuchł pożar. Jeszcze tego samego roku wznowiono produkcję jednocześnie zwiększając moce przerobowe z 15 000 do 20 000 kwintali na dobę. W 1920 zakład przeszedł modernizację. Zaczęto produkować cukier biały[5].

W 1929 po kolejnych modernizacjach cukrownia stała się jednym z najnowocześniejszych zakładów tego typu w Polsce.

W 1938 w skład Rady Nadzorczej Spółki wchodzili - Stanisław Turno (prezes), dr Leopold Levy , dr Bogdan Amrogowicz, Stefan Twardowski, Jerzy Turno, Hans v. Gierke. Zarząd tworzyli Czesław Krzymuski i dr Edward Trzciński. Kapitał zakładowy wynosił 4,5 mln zł, podzielonych na 4,5 tys. akcji na okaziciela o nominale 1000 zł każda. W zależności od sezonu zatrudniano od 213 do 1221 robotników, personel techniczny i urzędniczy liczył 53 osoby. Obszar cukrowni zajmował ok. 36 ha, długość bocznicy normalnotorowej – 3,088 km, długość systemu kolejek wąskotorowych – 160 km. Produkowano kryształ biały, cukier surowy, melasę i wysłodki suszone. W sezonie 1936/1937 produkcja osiągnęła 108 784 q, a obszar plantacji – 3070 ha[6].

9 września 1939 zakład przejmują Niemcy. Dr Edward Trzciński i dr Leopold Levy (żydowski przemysłowiec z Inowrocławia)[7] zostają zamordowani przez Niemców. W latach 1939 - 1945 ginie jeszcze kilku pracowników zakładu. Mi.in. Rajmund Głażewski poległ jako żołnierz w wrześniu 39 a Wincenty Kwiatkowski zostaje zamęczony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen. Tym dwóm ostatnim została poświęcona tablica pamiątkową na terenie cukrowni.

21 stycznia 1945 Kruszwica została wyzwolona. Cukrownia została upaństwowiona. W 1950 zakład wszedł w skład Zjednoczenia Cukrowni Pomorskich. W 1975 weszła w skład Przedsiębiorstwa „Cukrownie Bydgoskie”[8]

Kolej wąskotorowaEdytuj

 
Wagon do przewozu buraków cukrowych.

W latach 1881–2003 cukrownia miała znaczną liczbę taboru wąskotorowego i ok. 150 km torów[9]. Transportowano nimi buraki do cukrowni. W muzeum w Rogowie, w Fundacji Polskich Kolei Wąskotorowych, znajduje się pewna liczba wagonów pozostałych po tym okresie. Pozostały tabor został pocięty na złom[10].

Lokomotywa Lyd2, jeżdżąca do 2003 roku na terenie cukrowni, obecnie wozi turystów na czeskiej linii kolejowej nr 298.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oddział "Cukrownia Kruszwica". Krajowa Spółka Cukrowa S.A.. [dostęp 12 października 2012].
  2. a b 130 lat Cukrowni Kruszwica. farmer.pl. [dostęp 12 października 2012].
  3. Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna w Cukrowni "Kruszwica". KRS. [dostęp 12 października 2012].
  4. PAP: W Cukrowni Kruszwica powstaje silos na cukier. Puls Biznesu, 2007-05-17. [dostęp 2015-12-03].
  5. Twoja Kruszwica : Cukrownia Kruszwica 130 lat słodkiej fabryki. - Portal Historii i Współczesności Kruszwicy, www.kruszwica.tk [dostęp 2020-03-28].
  6. Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938, nr 6142.
  7. Cukrownia Kruszwica S.A. | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-28].
  8. Nadgoplańskie Towarzystwo Historyczne: Rys historyczny Cukrowni „Kruszwica”, Nadgoplańskie Towarzystwo Historyczne, 9 stycznia 2017 [dostęp 2020-03-28].
  9. Kolejka Cukrowni Kruszwica 1881-2003r.. Kruszwica.tk. [dostęp 12 października 2012].
  10. Wagony Cukrowni Kruszwica. Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała. [dostęp 12 października 2012].

Linki zewnętrzneEdytuj