Cyjan (związek chemiczny)

związek chemiczny

Cyjan (stgr. κυάνεος – niebieski) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy pseudohalogenów. Jest bezbarwnym, silnie trującym gazem o zapachu gorzkich migdałów[3].

Cyjan
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

C2N2

Inne wzory

(CN)
2
, NCCN

Masa molowa

52,03 g/mol

Wygląd

bezbarwny gaz o zapachu gorzkich migdałów[2][3]

Identyfikacja
Numer CAS

460-19-5

PubChem

9999

Podobne związki
Podobne związki

cyjanowodór, diacetylen

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

OtrzymywanieEdytuj

Poprzez ogrzewanie cyjanku rtęci(II), w wyniku czego (CN)
2
zmienia się w brunatnawe ciało stałe[3], „paracyjan” (jest on najprawdopodobniej produktem polimeryzacji cyjanu):

Hg(CN)
2
→ Hg + (CN)
2

Poprzez ogrzewanie mieszaniny Hg(CN)
2
i HgCl
2
(reakcja przebiega w niższej temperaturze niż dla czystego cyjanku i tworzy się mniej paracyjanu):

Hg(CN)
2
+ HgCl
2
→ Hg
2
Cl
2
+ (CN)
2

Mieszając stężone roztwory siarczanu miedzi(II) z cyjankiem potasu. Wytrąca się żółty osad cyjanku miedzi(II) Cu(CN)
2
, który rozkłada się na cyjanek miedzi(I) CuCN i (CN)
2
:

CuSO
4
+ 2KCN → Cu(CN)
2
+ K
2
SO
4
2Cu(CN)
2
→ 2CuCN + (CN)
2

Odwadniając szczawian amonu lub amid kwasu szczawiowego przy użyciu dekatlenku tetrafosforu:

(CONH
2
)
2
→ (CN)
2
+ 2H
2
O

WłaściwościEdytuj

Spala się charakterystycznym niebieskim płomieniem o czerwonej otoczce[3]. Związek ten, ze względu na brak wodoru w cząsteczce ma bardzo wysoką temperaturę spalania w tlenie (około 4000 °C).

Ulega polimeryzacji do brunatnego ciała stałego, rozpuszczalnego w wodzie i etanolu. W zasadach dysproporcjonuje do jonów: cyjankowych (CN
) i izocyjanianowych (OCN
)[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book), Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 902, DOI10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4 (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l m Oxalonitrile (ZVG: 38430) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2017-02-07].
  3. a b c d e Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 96, ISBN 83-7183-240-0.
  4. a b c d e f g CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-130, 6-69, ISBN 978-1-4987-5429-3 (ang.).
  5. a b c Cyanogen, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2017-02-07] (ang.).
  6. oxalonitrile (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2017-02-07].