Cyjanamid wapnia

związek chemiczny

Cyjanamidek wapnia[5][6] (lub cyjanamid wapnia)[7][8], CaCN2organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O[7].

Cyjanamidek wapnia
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CaCN2
Masa molowa 80,10 g/mol
Wygląd bezbarwny lub szary proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 156-62-7
PubChem 4685067
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

Cyjanamid wapniowy otrzymywany poprzez prażenie w temperaturze około 1100 °C karbidu (węgliku wapnia) z azotem cząsteczkowym:

CaC2 + N2 CaCN2 + C

Przed opracowaniem wydajnych metod produkcji saletry amonowej na skalę przemysłową był stosowany jako nawóz sztuczny o nazwie azotniak. Od lat 60. XX w. nie jest stosowany w Polsce. Zawiera około 20% azotu. Jako nawóz był koloru czarnego, zabarwiony pozostałościami węgla z procesów produkcyjnych. Ze względu na toksyczne działanie na rośliny i kiełkujące nasiona stosowany był tylko przedsiewnie. Azotniak jest nawozem fizjologicznie zasadowym.

Stosuje się go także do utwardzania stali w procesie obróbki cieplno-chemicznej zwanym cyjanowanie, które jest jednocześnie azotowaniem i nawęglaniem stali.

Jest toksyczny dla ludzi i zwierząt. Objawy zatrucia: silne zabarwienie skóry twarzy na kolor sinoczerwony, bóle i zawroty głowy, uczucie zimna i gorąca oraz ogólne osłabienie. Objawy ustępują po 1–2 dniach. Zatrucia nie są zazwyczaj śmiertelne. Cyjanamid wapnia działa również drażniąco na skórę.

Był stosowany przez lotnictwo amerykańskie podczas wojny wietnamskiej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Cyjanamid wapnia (ang.). [martwy link] The Chemical Database. Wydział Chemii Uniwersytetu w Akronie. [dostęp 2012-07-11].[niewiarygodne źródło?]
  2. a b c Cyjanamid wapnia (ZVG: 3410) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA).
  3. Calcium Carbimide, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-07-11] (ang.).
  4. a b Cyjanamid wapnia (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].
  5. Encyklopedia techniki CHEMIA, WNT, Warszawa 1965.
  6. Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. T. 1. Warszawa: PWN, 1985, s. 782–783. ISBN 83-01-04166-8.
  7. a b J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 156. ISBN 83-01-12352-4.
  8. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 805. ISBN 83-01-13654-5.