Otwórz menu główne
Zbiórka „cytadelowców” na ulicy Matejki
Rekonstrukcja umundurowania w poznańskim Muzeum Uzbrojenia

Cytadelowcycywilni uczestnicy walk o Fort Winiary (Cytadelę) w Poznaniu w dniach 20/21–23 lutego 1945, walczący razem z jednostkami Armii Czerwonej przeciwko niemieckiej załodze twierdzy w czasie bitwy o Poznań podczas II wojny światowej.

Udział w walkachEdytuj

Termin bywa używany nieprecyzyjnie, jednak w istocie określa tych, którzy walczyli i ginęli w tych dniach w rejonie poznańskiej Cytadeli. Przymusowy pobór prowadzony był za pośrednictwem komisariatów Milicji Obywatelskiej z udziałem żołnierzy Armii Czerwonej. Cytadelowców należy traktować jako jednostkę polską współuczestniczącą w zdobywaniu Cytadeli, nie zaś jako pomocniczą Armii Czerwonej. Oddziały polskie, o łącznej liczebności około 2000 osób, podzielono na grupy szturmowe lub pomocnicze (tak zwane saperskie), pod polskim lub radzieckim dowództwem. W walkach zginęło 94 poznaniaków, 300 zostało rannych. Lista polskich uczestników walk znajduje się w książce Feliksa Róg-Mazurka Poznaniacy w walce o Cytadelę.

Bezpośrednią przyczyną sformowania polskich oddziałów był rozkaz Józefa Stalina, w którym nakazał on zdobycie poznańskiej Cytadeli w dniu 23 lutego, to jest w 28. rocznicę powstania Armii Czerwonej. Cel był niewykonalny przy użyciu samych tylko Sowietów, gdyż brakowało podówczas żołnierzy, przetrzebionych wcześniejszymi walkami ulicznymi w mieście, w szczególności zaś nie było do dyspozycji służb inżynieryjno-saperskich[1].

UpamiętnienieEdytuj

Cytadelowcy Poznańscy są od 23 kwietnia 1961 patronami Szkoły Podstawowej nr 13 w Poznaniu, zlokalizowanej przy alei Niepodległości 32[2]. Upamiętnia ich również pomnik na Cytadeli, przy cmentarzu Cytadelowców z napisem o treści:

Poznaniakom poległym w walce o wolność miasta przy boku Armii Czerwonej w 1945 roku.

PrzypisyEdytuj

  1. Piotr Bojarski, Poznaniacy przeciwko swastyce, Warszawa: Agora, 2015, s. 218–219, ISBN 978-83-268-2268-1, OCLC 924970563.
  2. Patroni (pol.). Zespół Szkół Mistrzostwa Sportowego nr 2 w Poznaniu. [dostęp 2016-02-03].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj