Częstochowa (stacja kolejowa)

Częstochowa – największa stacja kolejowa Częstochowy, znajduje się w Śródmieściu. Jest jednym z najnowocześniejszych dworców kolejowych w Polsce. W klasyfikacji PKP należał do dworców kategorii A, czyli obsługujących ponad 2 miliony pasażerów rocznie[2], a od 2015 roku działa jako dworzec kategorii „P” (premium)[3]. Stacja jest jedną z najważniejszych w południowej Polsce, obsługująca połączenia lokalne i dalekobieżne w ruchu krajowym i międzynarodowym.

Częstochowa
Ilustracja
Budynek dworca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Częstochowa
Lokalizacja Śródmieście
Zarządca

PKP (dworzec)
PKP PLK (stacja)

Data otwarcia 1846
Poprzednie nazwy

Tschenstochau, Częstochowa (Osobowa), Częstochowa Osobowa

Liczba pasażerów (2018) 3,6 mln[1]
Dane techniczne
Liczba peronów 4
Liczba krawędzi
peronowych
8
Kasy T
Linie kolejowe
Schemat stacji
Schemat stacji
Położenie na mapie Częstochowy
Mapa konturowa Częstochowy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Częstochowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Częstochowa”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Częstochowa”
Ziemia50°48′31,42″N 19°07′09,45″E/50,808728 19,119292
Portal Transport szynowy

W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 10 000 pasażerów na dobę, co dawało jej, wespół ze stacją Gdańsk Oliwa 23. miejsce w kraju[1].

HistoriaEdytuj

 
Widok na perony na stacji Częstochowa (2009)

Pierwszy dworzec wzniesiono w latach 1845-1846, podczas budowy kolei warszawsko-wiedeńskiej. Miał charakter późnoklasycystyczny i kształtem przypominał lokomotywę – jego środkowa część miała piętro i kwadratową wieżę, natomiast boczne pawilony były parterowe. W 1852 zainstalowano na dworcu telegraf. W 1873 roku dworzec został powiększony, a następnie rozbudowany przez arch. Czesława Domaniewskiego. Na początku XX wieku został przebudowany przez Czesława Domaniewskiego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej wojskowym komendantem stacji kolejowej był kpt. Antoni Malinowski[4]. Pierwszy pociąg elektryczny wjechał na stację w 1956 roku. Dworzec rozebrany został pod koniec lat 70. XX wieku. Z pierwotnych zabudowań ocalały: budynek pomocniczy nazywany konduktorownią i dawny szalet. Decyzja o budowie nowego dworca zapadła w połowie lat 1970., gdy miasto zostało stolicą województwa. W wyniku ogólnopolskiego konkursu architektonicznego zdecydowano, że[5] projektantem nowego dworca został krakowski[6] architekt Ryszard Frankowicz wraz z zespołem 16 współpracowników[5], a pierwsze prace w tym kierunku zaczął prowadzić na przełomie lat 1970. i 1980. To na potrzeby nowego budynku dworcowego wyburzono budynek stacyjny powstały w czasach budowy kolei warszawsko-wiedeńskiej. Po upadku socjalizmu planowaną po wschodniej stronie torów część przeznaczoną na biura kolejowe mocno zmniejszono, w efekcie czego dokonane już wyburzenie starego dworca okazało się zbędne. Równocześnie w pawilonie zachodnim zaprojektowano pomieszczenia z przeznaczeniem na cele komercyjne[6].

Budowa obecnego dworca kolejowego została rozpoczęta przez Śląską DOKP w Katowicach i trwała od roku 1989 do 1996 roku[7], przy czym główny gmach plac przed nim rozpoczęto budować w 1994 roku[5]. Pasaż z poczekalniami nad torami oddano do użytku w 1991 na VI Światowe Dni Młodzieży, pozostałą część – 9 listopada 1996 roku, w 150. rocznicę dotarcia kolei do Częstochowy. Uroczyście otworzył ją ówczesny prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski[8]. 24 maja 1997 r. przed dworcem odsłonięto pomnik z popiersiem Władysława Biegańskiego; dzieło Szymona Wypycha[7].

W lipcu 2019 r. SARP Częstochowa i PKP SA ogłosiły konkurs na koncepcję realizacyjną nowego dworca kolejowego i studialnego opracowania zagospodarowania dla terenów po zachodniej stronie torów, w tym obszaru dworca autobusowego[9].

Linie kolejoweEdytuj

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

BudynekEdytuj

Projektantem obecnego, postmodernistycznego budynku dworca jest krakowski architekt, Ryszard Frankowicz[8]. Dworzec ma powierzchnię 3186 m² i kubaturę 41 tys. m³, konstrukcja dachowa jest wsparta na 22 pylonach o wysokości 11,5 m i średnicy 1 m[7].

Dworzec jest dworcem przelotowo-czołowym. Obok peronu pierwszego wyróżniony jest także peron 1a, nazywany kieleckim. Przy peronie 1a znajduje się jedyny nieprzelotowy tor.

Ruch pociągówEdytuj

 
Elektromechaniczna tablica z odjazdami pociągów na stacji w Częstochowie (2009)
 
Widok na perony na stacji Częstochowa (2018)

Na stacji Częstochowa zatrzymują się pociągi TLK i IC spółki PKP Intercity, Regio spółki Polregio, a także składy Kolei Śląskich.

Przewoźnik Kategoria pociągu Stacja docelowa
 

PKP IC

TLK Warszawa Wschodnia

Kraków Główny

Przemyśl Główny

Wrocław Główny

Zakopane

Gdynia Główna

Zielona Góra Główna

Kołobrzeg

Katowice

Łódź Kaliska

Hel

Łeba

Bohumin

IC Warszawa Wschodnia

Kraków Główny

Białystok

Wrocław Główny

Szklarska Poręba Górna

Jelenia Góra

Gdynia Główna

Żywiec

Zwardoń

Wisła Uzdrowisko

Racibórz

Bielsko-Biała Główna

 

Polregio

R Łódź Fabryczna

Łódź Kaliska

Radomsko

Kielce

Włoszczowa

Lubliniec

Koluszki

Tarnowskie Góry

RP Opole Główne

Wrocław Główny

 

Koleje Śląskie

Os Gliwice

Katowice

Lubliniec

Łazy

OsP Gliwice

Katowice

Żywiec

Bielsko-Biała Główna

Wisła Głębce

Zawiercie

CiekawostkiEdytuj

  • Peron drugi, mierzący 565 m, jest najdłuższym w Polsce[8][10].
  • Dworzec zajął trzecie miejsce w rankingu najlepszych dworców w Polsce opublikowanym przez Gazetę Wyborczą[11].
  • Na dworcu znajduje się ogólnodostępna kaplica, w której regularnie odprawiane są nabożeństwa[12].

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  2. Wykaz dworców kolejowych zarządzanych przez Oddział Dworce Kolejowe (pol.). PKP Dworce Kolejowe. [dostęp 2010-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-01)].
  3. Michał Hyra: Mamy w Częstochowie dworzec klasy premium. Ale nie jest to Stradom (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2015-08-19. [dostęp 2015-08-21].
  4. „Dziennik Personalny” (R.1, nr 43), MSWojsk., 10 listopada 1920, s. 1171.
  5. a b c Częstochowski mutant. Ten dworzec symbolizuje ambicje miasta, które zepchnięto na boczny tor, „gazetapl” [dostęp 2016-12-03] (pol.).
  6. a b Tomasz Haładyj, Pamiętacie, jak 20 lat temu otwierano nowy dworzec? [ZDJĘCIA, WIDEO], czestochowa.wyborcza.pl, 24 listopada 2016 [dostęp 2016-11-27].
  7. a b c Mirosław Zwoliński: Przewodnik po Częstochowie. Częstochowa: Oddział PTTK Huty "Częstochowa", 1997, s. 79. ISBN 83-902642-2-6.
  8. a b c Wioleta Bąk, Tomasz Haładyj: Remont tunelu pod dworcem PKP (pol.). gazeta.pl, 2005-06-14. [dostęp 2010-05-24].
  9. Witold Urbanowicz, Rusza konkurs na koncepcję nowego dworca w Częstochowie wraz z otoczeniem, www.transport-publiczny.pl, 10 lipca 2019 [dostęp 2019-07-11] (pol.).
  10. Najdłuższy peron w Polsce. peuk.fiiz.pl. [dostęp 2018-11-29].
  11. Tomasz Haładyj: Częstochowa ma dworzec dobry, lecz pełen wad (pol.). gazeta.pl, 2008-08-21. [dostęp 2010-05-24].
  12. Kaplica kolejarzy i podróżnych. niedziela.pl, 2004. [dostęp 2018-11-29].

Linki zewnętrzneEdytuj

Częstochowa
Linia 1 Warszawa ZachodniaKatowice (232,02 km)
   
Częstochowa Aniołów
odległość: 3,93 km
 
odległość: 2,188 km
Linia 700 Częstochowa Stradom – Częstochowa
   
Częstochowa Stradom
odległość: 2,204 km
 
Linia 701 Częstochowa – Kucelinka (p.odg.)
 
odległość: 2,188 km