Czarnolas (powiat zwoleński)

wieś w województwie mazowieckim, powiecie zwoleńskim

Czarnolaswieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, w gminie Policzna na Równinie Radomskiej[5][4].

Czarnolas
wieś
Ilustracja
Muzeum Jana Kochanowskiego
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

zwoleński

Gmina

Policzna

Liczba ludności (2011)

489[1][2]

Strefa numeracyjna

48

Kod pocztowy

26-720[3]

Tablice rejestracyjne

WZW

SIMC

0631829[4]

Położenie na mapie gminy Policzna
Mapa konturowa gminy Policzna, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Czarnolas”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Czarnolas”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Czarnolas”
Położenie na mapie powiatu zwoleńskiego
Mapa konturowa powiatu zwoleńskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Czarnolas”
Ziemia51°25′43″N 21°42′11″E/51,428611 21,703056

Podział wsiEdytuj

Integralne części wsi Czarnolas[5][4][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0631835 Czarnolas-Kolonia część wsi
0631841 Stara Wieś część wsi

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[7]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

HistoriaEdytuj

W 1519 roku miejscowość należała do rodu szlacheckiego Kochanowskich herbu Korwin. Połowa wsi była własnością sędziego Piotra Kochanowskiego, a druga połowa należała do jego brata Filipa. Synem tego pierwszego był poeta Jan Kochanowski, który wraz z braćmi odziedziczył posiadłość w 1559[8].

Oryginalny dworek Jana Kochanowskiego wzniesiony przez niego w 1560 roku spłonął w 1720. W drugiej połowie XVIII wieku Czarnolas został zakupiony za 90 tys. złotych polskich przez księcia Józefa Aleksandra Jabłonowskiego. Teresa Jabłonowska włączyła zachowane ruiny spalonego dworu Jana Kochanowskiego w mury wzniesionej przez nią w 1830 roku kaplicy[8]. W 1789 roku posiadłość za 200 tys. złotych odkupił Kazimierz Raczyński, a po nim właścicielami był ród Lubomirskich oraz ponownie Jabłonowskich[8].

W 1827 roku w miejscowości znajdowało się 35 domów z 232 mieszkańcami. Według spisu powszechnego z 1867 roku wieku mieszkało w niej 666 mieszkańców w 50 domach. Wieś dzieliła się na dwie części; część dworską liczącą 5387 morg powierzchni oraz część włościańską o powierzchni 857 morg[8].

W 1880 roku pracę o wsiach Zwoleń, Sycyna i Czarnolas pt. Kolebka, dom i grób Jana Kochanowskiego napisał polski historyk Jan Rymarkiewicz[8].

Muzeum KochanowskiegoEdytuj

We wsi znajduje się Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie, które mieści się w murowanym dworze Jabłonowskich, pochodzącym z XIX wieku. Tam gdzie rosła słynna lipa, wspomniana w utworach poety, stoi pamiątkowy obelisk. Pierwsza ekspozycja została otwarta w 1961 r. Obecna ukazuje życie i twórczość Jana Kochanowskiego na tle epoki. Przed dworkiem znajduje się pomnik poety wykonany w 1980 r. przez Mieczysława Weltera.

Dawna posiadłość poety to piękny park z neogotycką kaplicą wzniesioną w latach (1826-1846). Zbudowała ją Teresa Jabłonowska w miejscu dworku wybudowanego przez Jana Kochanowskiego w 1560, wykorzystując mury pozostałe po pożarze z 1720.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Czarnolas w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2020-04-17] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 172 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Rejestr TERYT
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06]. (pol.).
  7. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  8. a b c d e Czarnolas, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 759.

Linki zewnętrzneEdytuj