Otwórz menu główne
Herb Czartoryski w wersji dużej, z dyplomu z 1785
Herb Czartoryski w wersji średniej, według Ostrowskiego

Czartoryski – polski herb szlachecki, odmiana herbu Pogoń używana przez ród książąt Czartoryskich.

Opis herbuEdytuj

Herb znany był w przynajmniej dwóch wersjach: średniej i wielkiej. Opisy zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

Herb średni: W polu czerwonym rycerz na koniu wspiętym, z mieczem i tarczą owalną, błękitną, na której krzyż podwójny złoty, a pod nim, z prawej, trzy baszty. Całość otacza Płaszcz heraldyczny podbity gronostajem zwieńczony mitrą książęcą.

Herb wielki: W polu czerwonym rycerz w zbroi srebrnej, z szamerowaniem złotym, w prawicy miecz wzniesiony do cięcia, w lewicy tarcza owalna, błękitna z podwójnym krzyżem złotym, na hełmie pióra strusie czerwone, siedzący na koniu srebrnym, wspiętym, na murawie zielonej, w prawym dolnym rogu zamek srebrny o trzech wieżach z dachami czerwonymi. Na tarczy mitra książęca czerwona w koronie królewskiej. Trzymacze: po obu stronach rycerze w zbrojach srebrnych, z pióropuszami czerwonymi, wsparci zewnętrznymi rękoma na tarczach owalnych, błękitnych, na każdej krzyż podwójny złoty. Całość okryta namiotem heraldycznym czerwonym, podbitym gronostajem, związanym na rogach.

Najwcześniejsze wzmiankiEdytuj

Książąt Czartoryskich jako używających Pogoni Litewskiej wymienia już Kasper Niesiecki[1]. Element odróżniający ten herb od wersji podstawowej w postaci zamku, pojawił się u Ostrowskiego. Autor ten wymienia także wariant wielki herbu[2]. Wariant ten pochodzi z nadania z 9 czerwca 1785 dla Adama duxa w Klewaniu i Żukowie księcia Czartoryskiego. Podanie o zatwierdzenie tytułu złożył książę Adam w imieniu domów Czartoryskich i Sanguszków. Podstawą zatwierdzenia tytułu miało być pochodzenie od Giedymina. Monarcha austriacki zatwierdził im także tytuł cellissimus (jaśnie oświecony), co stawiał ich pod względem urodzenia na równi z dynastiami panującymi. W roku 1862 potwierdzono Czartoryskim tytuł durchlaucht i fürstliche gnade. W roku 1805 książę Kazimierz Czartoryski otrzymał indygenat węgierski, rodzina miała też potwierdzony tytuł w Rosji (1815) i w Hiszpanii tytuł granda.

HerbowniEdytuj

dux in Klewań et Żuków princeps Czartoryski, dux, princeps, celisssimus (w Galicji i Lodomerii) von Sanguszko.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kasper Niesiecki: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J.. Jan Nepomucen Bobrowicz. T. 3. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 222.
  2. Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. T. 1. Warszawa: Główny skład księgarnia antykwarska B. Bolcewicza, 1897, s. 84.

BibliografiaEdytuj

  • Sławomir Górzyński: Arystokracja polska w Galicji: studium heraldyczno-genealogiczne. Warszawa: DiG, 2009, s. 122-125. ISBN 978-83-7181-597-3.

Linki zewnętrzneEdytuj