Czerwieńsk

miasto w województwie lubuskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Czerwieńsk (ujednoznacznienie).

Czerwieńsk (Czerwieńsk Odrzański[3], niem. Rothenburg an der Oder[3]) – miasto położone na Wysoczyźnie Czerwieńskiej[3], w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim, siedziba gminy Czerwieńsk.

Czerwieńsk
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół św. Wojciecha
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Czerwieńsk
Burmistrz Piotr Iwanus
Powierzchnia 9,36[1] km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

3988[2]
426,1 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 66-016
Tablice rejestracyjne FZI
Położenie na mapie gminy Czerwieńsk
Mapa konturowa gminy Czerwieńsk, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Czerwieńsk”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Czerwieńsk”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Czerwieńsk”
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa konturowa powiatu zielonogórskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Czerwieńsk”
Ziemia52°00′56″N 15°24′18″E/52,015556 15,405000
TERC (TERYT) 0809034
SIMC 0988371
Urząd miejski
pl. Rynek 25
66-016 Czerwieńsk
Strona internetowa

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Czerwieńsk liczył 3988 mieszkańców[2].

PołożenieEdytuj

Czerwieńsk położony jest w południowej części województwa lubuskiego w powiecie zielonogórskim, w gminie Czerwieńsk[3].

Miasto leży na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich:

Pod względem historycznym Czerwieńsk położony jest na Dolnym Śląsku[4]. Obszar, na którym obecnie leży miasto, w średniowieczu stanowił część księstwa głogowskiego, a następnie księstwa krośnieńskiego, po czym w 1482 został włączony do Nowej Marchii, w granicach której od 1571 należał do Brandenburgii[4]. W 1816 Czerwieńsk został włączony do pruskiej prowincji Śląsk, w wyniku czego obszar miasta ponownie stał się częścią Śląska[4].

HistoriaEdytuj

  • 1550 – na terenie Brandenburgii, w odległości 5 km od swojej rodowej siedziby w Nietkowie rodzina von Rothenburg buduje pałacyk myśliwski; wokół niego powstaje wieś i osada rzemieślnicza znana jako Nowy Nietków
  • 1654 – budowa kościoła ewangelickiego – korzystają z niego także protestanci ze znajdującej się pod panowaniem katolickich Habsburgów Zielonej Góry; pierwszym pastorem zostaje Christoph Reiche
  • 24 I 1690 – założenie miasta Rothenburg an der Oder; obok niego nadal istnieje wieś Nowy Nietków
  • XVII w. – rozwój sukiennictwa
  • 1701 – Brandenburgia staje się częścią Królestwa Prus
  • 1707 – pastor Johannes Reiche zainicjował budowę nowego, obszerniejszego kościoła; budynek istniał do 1877 roku
  • 1811 – pierwszy plan miasta, stworzony przez królewskiego urzędnika Niceusa
  • 1816 – reforma administracyjna w Prusach – miasto zostaje przyłączone do prowincji śląskiej
  • 1870 – uzyskanie połączenia kolejowego
  • 1871 – miasto w granicach Niemiec
  • 1877 – budowa nowego kościoła ewangelickiego – budynek istnieje do dziś i jest używany przez katolików
  • 1890 – rodzina Starost buduje pierwszy tartak w mieście
  • 1900 – miasto liczy 632 mieszkańców
  • 1901 i 1908 – Nowy Nietków włączony do miasta
  • 1933 – wg spisu ludności miasto zamieszkuje 1430 osób
  • 1945 – włączenie miasta w granice Polski, utrata praw miejskich, zmiana nazwy na obecną[5] (przez kilka tygodni 1945 roku funkcjonuje także nazwa Rozborg)
  • 1969 – Czerwieńsk uzyskuje ponownie prawa miejskie[3]

DemografiaEdytuj

Według danych z 31 grudnia 2007[6] miasto miało 4141 mieszkańców.

  • Piramida wieku mieszkańców Czerwieńska w 2014 roku[7].


 

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

inne zabytki:

KomunikacjaEdytuj

 
Obwodnica kolejowa Czerwieńska wybudowana w 2013 r.

Stacja kolejowa Czerwieńsk oraz nieużywane przystanki Czerwieńsk Mt i Czerwieńsk Towarowy. Transport publiczny zapewniał MZK Zielona Góra. Kursowały tu dwie linie:

  1. 32 (Dworzec PKP – Czerwieńsk – Laski)
  2. 34 (Dworzec PKP – Czerwieńsk – Wysokie)

Od 1.03.2011r transport zbiorowy przejął od MZK Zielona Góra, zielonogórski PKS: Linia Zielona 1 wariant: Dworzec PKS – Czerwieńsk, 2 wariant: Dworzec PKS – Czerwieńsk – Laski, 3 wariant: Dworzec PKS – Czerwieńsk – Wysokie.[potrzebny przypis]

SportEdytuj

Od 1947 roku w Czerwieńsku funkcjonuje piłkarski Klub Sportowy „Piast” Czerwieńsk. Zespół występuje w okręgówce a swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Czerwieńsku.

W 2012 roku powstał w Czerwieńsku klub biegacza Ronin Czerwieńsk.

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 23.09.2009].
  2. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19].
  3. a b c d e Adam Górski: Cmentarze Ewangelickie Województwa Lubuskiego. Zielona Góra: Eternum, 2013, s. 133, seria: Tom 1. ISBN 978-83-934741-0-3.
  4. a b c Przemysław Góralczyk, Czerwieńsk do 1945 roku, [w:] Czerwieńsk. Monografia miasta, red. Tomasz Nodzyński, Pro Libris – wydawnictwo WiMBP im. C. Norwida w Zielonej Górze, Czerwieńsk–Zielona Góra 2014, ​ISBN 978-83-64393-07-5​, s. 16.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  6. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Czerwieńsk w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 104. [dostęp 26.2.13].
  9. Oficjalna strona Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej. [dostęp 26.08.2008].

BibliografiaEdytuj

  • Gębicki Jacek, Kartka z historii kościoła w Czerwieńsku, „Czerwieńsk – U nas”, R. 1995, Nr 38, s. 9.
  • Góralczyk Przemysław, Z dziejów Czerwieńska, „Czerwieńsk – U nas”, Nr 152, R. 2005, s. 8–9; Nr 165, R. 2006, s. 7; Nr 170, R. 2006, s. 10–11; R. 2006, Nr 171, s. 8; R. 2006, Nr 172, s. 9.
  • Kres Bogdan, Groby ciałopalne w Czerwieńsku pow. Zielona Góra, Z badań nad przeszłością Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 1964.
  • Strzyżewski Wojciech, Herby miejscowości województwa zielonogórskiego, (Czerwieńsk), Zielona Góra 1989, s. 18–19.

Linki zewnętrzneEdytuj