Czesław Centkiewicz

pisarz polski, polarnik

Czesław Jacek Centkiewicz (ur. 18 października 1904 w Warszawie, zm. 10 lipca 1996 tamże) – polski pisarz, reportażysta, podróżnik.

Czesław Centkiewicz
Ilustracja
Imię i nazwisko urodzenia Czesław Jacek Centkiewicz
Data i miejsce urodzenia 18 października 1904
Warszawa
Data i miejsce śmierci 10 lipca 1996
Warszawa
Miejsce spoczynku Powązki, Warszawa
Zawód, zajęcie pisarz
podróżnik
Małżeństwo Alina Centkiewicz
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal Komisji Edukacji Narodowej Order Uśmiechu

ŻyciorysEdytuj

Syn Stanisława Centkiewicza i Stanisławy Bresteczer. Ukończył Gimnazjum św. Kazimierza w Warszawie (1924), następnie Institut Superieur w Liège (Belgia). W 1920 jako żołnierz Armii Ochotniczej brał udział w wojnie przeciw bolszewikom. Z zawodu inżynier elektryk. Był autorem prac naukowych z zakresu radiometeorologii i elektrotechniki. W latach 1932–1933 kierował pierwszą polską wyprawą polarną na Wyspę Niedźwiedzią[1]. W latach 1934–1939 pracował w Obserwatorium Aerologicznym Państwowego Instytutu Meteorologicznego w Legionowie[2].

W młodości uprawiał lekkoatletykę reprezentując Varsovię, zdobył m.in. srebrny medal mistrzostw Polski seniorów (Warszawa 1925) w biegu przełajowym na dystansie około 10 kilometrów[3][4].

Po powstaniu warszawskim trafił do obozu koncentracyjnego Neuengamme koło Hamburga. Po wojnie pracował jako dyrektor techniczny Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Dolnośląskiego w Jeleniej Górze oraz w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym. W 1950 zamieszkał w Legionowie, gdzie podjął pracę w Obserwatorium Meteorologicznym PIHM. W drugiej połowie 1955 przeprowadził się wraz z żoną Aliną na Saską Kępę w Warszawie[2]. Zamieszkali w domu przy ul. Zakopiańskiej 16[5].

Był członkiem Związku Literatów Polskich, pełnił m.in. funkcję jego wiceprezesa. Był autorem szeregu powieści młodzieżowych i reportażowych poświęconych terenom podbiegunowym; większość z utworów napisał wspólnie z żoną.

Od 1948 roku należał do PZPR[6]. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera 3A tuje-2-15)[7].

 
Nagrobek Aliny i Czesława Centkiewiczów, Warszawa, Cmentarz Powązkowski (d. Wojskowy)

Ordery, odznaczenia, nagrody i tytułyEdytuj

Otrzymał wiele nagród literackich – nagrodę Prezesa Rady Ministrów (1955), nagrodę marynistyczną im. Zaruskiego (1963), nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1969).

UpamiętnienieEdytuj

W 2004 rondo u zbiegu ulic Jagiellońskiej i Parkowej w Legionowie nadano imię Aliny i Czesława Centkiewiczów[11].

26 września 2012 otrzymał pośmiertnie tytuł Honorowego Obywatela Miasta Legionowa.

TwórczośćEdytuj

Wspólnie z Aliną CentkiewiczEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Czesław Jacek Centkiewicz w Słowniku Biograficznym Ziemi Jeleniogórskiej.
  2. a b Jacek Szczepański. Okres legionowski w życiu i twórczości Aliny i Czesława Centkiewiczów. „Rocznik Legionowski”. t. V, Legionowo 2012. s. 11-28. 
  3. Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin – Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008. ISBN 978-83-61233-20-6.
  4. Mistrzostwa Polski w biegach przełajowych. PZLA, 1994.
  5. Piotr Łopuszański: Warszawa literacka w PRL. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 168. ISBN 978-83-11-13576-5.
  6. a b c d e f g h Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 113. ISBN 83-223-2073-6.
  7. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  8. Lista odznaczonych w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 201 z 22 lipca 1972. 
  9. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, str. 1630
  10. Uznanie dla twórców kultury /w/ Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, str. 1-2
  11. Rondo Maharadży – nowa nazwa dla ronda Aliny i Czesława Centkiewiczów?. gazetapowiatowa.pl, 10 kwietnia 2014. [dostęp 2017-01-08].