Otwórz menu główne

Czeski Sokół (cz. Česká obec sokolská, ČOS) – czeskie towarzystwo sportowe powstałe w XIX wieku w Czechach. Najstarsza organizacja sokolska w krajach słowiańskich.

Spis treści

Cele programoweEdytuj

Celem Sokoła miało być podnoszenie sprawności fizycznej i duchowej oraz rozbudzanie ducha narodowego. Ruchowi sokolników przyświecała idea panslawizmu.

HistoriaEdytuj

 
Sokoły kolińskie w 1900

Pierwsze gniazdo Sokoła powstało 5 marca 1862 w Pradze. Założycielami byli Miroslav Tyrš i Jindřich Fügner. Stało się ono w niedługim czasie wzorem dla innych krajów słowiańskich i zaczęły powstawać nowe gniazda Sokoła w Słowenii (1863), w Polsce (1867), Chorwacji, w Niemczech na Łużycach i w Berlinie, w Serbii, Ukrainie (1894, rozwiązany w 1939), Macedonii, Rosji i na Słowacji (1905).

W 1865 roku czescy emigranci założyli oddział Sokoła w USA, gdzie funkcjonuje on do dnia dzisiejszego (2012), skupiając 44 gniazda, głównie w północnych stanach[1].

II wojna światowaEdytuj

Organizacja została rozwiązana po agresji niemieckiej w 1938, a jej członkowie byli prześladowani przez nazistów. Niemcy kierowali członków organizacji do niemieckich obozów koncentracyjnych, m.in. do obozu Auschwitz[2][3].

„Przywieziono przeszło stu Czechów. Była to sama inteligencja – organizacja „Sokół”. Ulokowano ich na naszej sali (blok 25, sala 7). Zaczęto ich kończyć w szybkim tempie. Wszedłem w kontakt organizacyjny z ich przedstawicielem 89 (żyje i jest w Pradze).” – Witold Pilecki[4].

Część Sokołów po delegalizacji organizacji zaangażowała się w walkę z faszyzmem, bijąc się zarówno na terenie Czech, jak i na emigracji[5].

Okres powojennyEdytuj

Sokol został reaktywowany po II wojnie światowej w roku 1948. Został rozwiązany przez komunistów po praskiej wiośnie w roku 1968. Ponownie został reaktywowany w 1990 roku i liczy obecnie 45 gniazd.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Sokol USA. W: Strona internetowa koła czeskiego Sokola w USA [on-line]. sokolusa.org. [dostęp 2012-01-20].
  2. Więźniowie Auschwitz według narodowości (pol.). W: Strona internetowa Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu [on-line]. pl.auschwitz.org. [dostęp 2012-01-20].
  3. Inne narodowości w KL Auschwitz (pol.). W: Portal historyczny: Dzieje.pl [on-line]. dzieje.pl. [dostęp 2016-04-28].
  4. Rtm. Witold Pilecki: Raport Witolda (pol.). W: Poland-Polska; books articles films [on-line]. polandpolska.org/. [dostęp 2012-01-20].
  5. Stanislav Doutlik: Historyczne związki polskiego i czeskiego „Sokoła” (pol.). W: Plik pdf [on-line]. sokol.pl. [dostęp 2012-01-20].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj