Czyściec polny

Czyściec polny (Stachys arvensis (L.) L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae).

Czyściec polny
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj czyściec
Gatunek czyściec polny
Nazwa systematyczna
Stachys arvensis (L.) L.
Sp. pl. ed. 2, 2:814. 1763

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzimy obszar występowania obejmuje Afrykę Północną (Algieria, Maroko, Tunezja, Madera, Wyspy Kanaryjskie) oraz Europę Południową i Środkową (sięgając jednak na zachodzie aż do Szwecji)[3]. W Polsce jest rzadki. Rośnie w południowo-zachodniej i północnej części kraju[4].

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Owłosiona, do 30 cm wysokości.
Liście
Ogonkowe, sercowatojajowate lub podługowate, tępe, karbowane.
Kwiaty
Grzbieciste, zebrane w 2-6-kwiatowe nibyokółki. Kielich owłosiony. Ząbki kielicha lancetowatoszydlaste. Korona kwiatu różowa lub lila, długości 6-7 mm[5].
Owoc
Rozłupnia; rozłupki brodawkowane.

Biologia i ekologiaEdytuj

Roślina jednoroczna. Rośnie na polach, brzegach wód i lasów. Kwitnie od lipca do października.

ZagrożeniaEdytuj

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[6] w grupie gatunków narażonych na wymarcie (kategoria zagrożenia: V). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię CR (krytycznie zagrożony)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-31] (ang.).
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-12-27].
  4. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957.
  5. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  6. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.