Czynnik Pogsona – wielkość określająca stosunek oświetleń pochodzących od gwiazd, których wartości jasności obserwowanych różnią się o jedną wielkość gwiazdową (magnitudo)[1].

Gdy jasność obserwowana dwóch gwiazd różni się o 5 wielkości magnitudo, to wtedy natężenie oświetlenia pochodzącego od jaśniejszej gwiazdy jest 100 razy większe od oświetlenia pochodzącego od gwiazdy słabszej (prawo Pogsona). Stąd też czynnik Pogsona to pierwiastek 5. stopnia z liczby 100:

Uogólniając, dla dwóch obiektów 1 i 2, zachodzi następująca zależność, zwana wzorem Pogsona:

gdzie:

  • – jasności obserwowane porównywanych obiektów w skali magnitudo [mag], czyli ich obserwowane wielkości gwiazdowe,
  • – jasności obserwowane porównywanych obiektów w skali oświetlenia [lx].

Prawidłowość ta została zaobserwowana w 1856 r. przez Normana Pogsona i pozwoliła na uściślenie ówcześnie używanego systemu klasyfikacji blasku. Pogson jako punkt odniesienia swojej skali użył Gwiazdy Polarnej i przypisał jej wielkość Od tego czasu okazało się, że jest to gwiazda zmienna, jednak zasada pozostała niezmieniona.

Przypisy

edytuj
  1. 7.3. Jasności gwiazd. W: Jerzy Marek Kreiner: Astronomia z astrofizyką. Warszawa 1988: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 181. ISBN 83-01-07646-1. Cytat: „Tak więc różnicy jednej wielkości gwiazdowej odpowiada stosunek oświetlenia wynoszący 2,512...”.