Otwórz menu główne

Dąbrówka (Ajuga L.) – rodzaj bylin należących do rodziny jasnotowatych. Należy do niego około 50 gatunków występujących w stanie dzikim na terenie Europy, Azji, Afryki i Australii[3], z centrum zróżnicowania w basenie Morza Śródziemnego (tylko w Azji Mniejszej rośnie ich 11 gatunków)[4]. W Polsce występuje 5 gatunków, z czego 4 rodzime[5]. Zasiedlają murawy, suche zarośla i lasy. Kilka odmian uprawnych dąbrówki rozłogowej uprawianych jest jako rośliny ozdobne[4].

Dąbrówka
Ilustracja
Morfologia (dąbrówka rozłogowa)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Nazwa systematyczna
Ajuga L.
Sp. Pl. 561. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
Ajuga reptans L.[2].
Dąbrówka rozłogowa

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny o pędach często płożących i wytwarzających rozłogi, osiągających do 1 m wysokości[4].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście niearomatyczne, zwykle pojedyncze i karbowane lub ząbkowane[4].
Kwiaty
Zebrane po kilka–kilkanaście w okółkach w szczytowej części pędu. Kielich zrosłodziałkowy, 5-ząbkowy. Korona niebieska lub żółta, rzadziej biała lub różowa, w dolnej części zrośnięte płatki tworzą rurkę, w górnej – dwie wargi. Warga górna zredukowana w różnym stopniu, czasem całkowicie, warga dolna powstaje z trzech płatków i zakończona jest trzema łatkami, z których środkowa jest największa. Cztery pręciki z reguły wystają z rurki korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka, z dwudzielnym znamieniem[4].
Owoce
Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki, czasem owoc soczysty, podobny do jagody[4].

SystematykaEdytuj

Synonimy taksonom.[2]

Abiga Saint-Lager, Bugula Mill., Bulga Kuntze

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) Lindl., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takhtajan, rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Lamiineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jasnotowate (Lamiaceae Lindl.), podrodzina Ajugoideae Kostel, plemię Ajugeae Benth, podplemię Ajuginae Dumort., rodzaj dąbrówka (Ajuga L.)[6].

Gatunki flory Polski[5]
Wykaz gatunków[7]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  3. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 279. ISBN 0-333-74890-5.
  5. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ajuga (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-18].
  7. Ajuga (ang.). The Plant List. [dostęp 8 marca 2019].