Dąbrowica (powiat leżajski)

wieś w województwie podkarpackim, powiecie leżajskim

Dąbrowicawieś w Polsce położona na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka[3][4].

Dąbrowica
wieś
Ilustracja
Kościół filialny św. Michała Archanioła (dawna cerkiew greckokatolicka z 1906)
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Kuryłówka
Liczba ludności (2011) 642[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 37-303
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0653067
Położenie na mapie gminy Kuryłówka
Mapa konturowa gminy Kuryłówka, na dole znajduje się punkt z opisem „Dąbrowica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dąbrowica”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Dąbrowica”
Położenie na mapie powiatu leżajskiego
Mapa konturowa powiatu leżajskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Dąbrowica”
Ziemia50°17′23″N 22°33′22″E/50,289722 22,556111

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa rzeszowskiego.

HistoriaEdytuj

Wieś została założona na przełomie XV I XVI wieku. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1589 roku jako Dambrowicza[5][6]. W 1589 roku wieś posiadała 10 łanów, gruntów rolnych. Pod koniec XVI wieku należała do Sieniawskich, a od XIX wieku wchodziła w skład dóbr książąt Czartoryskich[7].

W 1624 roku Dąbrowica została zniszczona przez najazd Tatarski. W 1674 roku w Dąbrowicy było 33 domy[a][8].

W 1898 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Ilko Fedorko, a w 192 domach było 1116 mieszkańców. Wieś podlegała pod obszar dworski w Sieniawie[9]. W latach 1954-1972 Dąbrowica należała do Gromady Kuryłówka.

KościółEdytuj

W 1663 roku Mikołaj Hieronim Sieniawski ofiarował na własność braciom Grzegorzowi i Janowi Popowiczom grunt pod zbudowanie cerkwi. W latach 1664-1667 zbudowano cerkiew pw. św. Paraskewy. Od 1830 roku parochem był Grzegorz Koniuszecki (ur. w 1796 roku, wyświęcony w 1826 roku), a w latach 1852-1882 parochem był Jan Szust (ur. w 1814 roku, wyświęcony w 1838 roku, zmarł 9 lutego 1882 roku w Dąbrowicy). W 1850 roku ukończono powiększenie i odnowienie cerkwi. W 1858 roku była kanoniczna wizyta Eparchy przemyskiego Hryhorija Jachymowycza[10].

W 1906 roku zbudowano murowaną cerkiew, a parochem został Mikołaj Dobrzański, który został zamordowany 22 czerwca 1944 roku. Po wysiedleniu miejscowych wiernych cerkiew pozostała zamknięta. Następnie cerkiew została przejęta przez parafię rzymskokatolicką w Koloni Polskiej, a jej poświęcenia dokonał ks. Władysław Wilusz. Od 16 września 1952 roku decyzją Sługi Bożego Kardynała Stefana Wyszyńskiego kościół otrzymał tytuł św. Michała Archanioła[11]. Obecnie jest to kościół filialny pw. św. Michała Archanioła należącym do parafii św. Stanisława Biskupa w Kolonii Polskiej.

OświataEdytuj

Początki szkolnictwa w Dąbrowicy są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem powstała szkółka parafialna ruska przy cerkwi pw. św. Paraskiewy (Schola Parochialis)[12].

Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli[b]. Szkoła była notowana jako: Trywialna (1868-1869), Ludowa z potrzeby (1869-1870), Trywialna (1871-1873), Parafialna (1973-1874), Filialna (1874-1892). Od 1892 roku szkoła była 1-klasowa, a od 1913 roku 1-klasowa (z planem nauki 2-letniej). Szkoły wiejskie były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Od 1913 roku szkoła posiadała po dwoje nauczycieli: kierownik i pomocnik. w latach 1912-1914 pomocnicą była Oksana Karoweć.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1945 roku, na "zasaniu" zapanowała anarchia i miejscowa ludność niszczyła wszystko, co przypominało czasy okupacji; zniszczono też budynek ukraińskiej szkoły. W 1947 roku zdecydowali o reaktywacji szkoły, ale z powodu zbyt wielkich zniszczeń drewniana szkoła nie nadawała się do remontu, dlatego w latach 1947-1948 nauka odbywała się w domu nauczyciela Jana Kotuli, a od 1948 roku w wyremontowanym budynku leśniczówki. Początkowo szkoła była 3-letnia, a od 1957 roku szkoła była 7-letnia. Z powodu trudności lokalowych zdecydowano o budowie nowej szkoły, którą zbudowano w latach 1958-1959, czynem społecznym, na fundamentach byłej plebanii. W 1966 roku po kolejnej reformie wprowadzono szkołę 8-letnią, do której uczęszczały dzieci także z Ożanny, Koloni Polskiej i Słobody. Ponieważ budynek szkolny nie spełniał już odpowiednich warunków technicznych w 1984 roku podjęto decyzję o kolejnej budowie nowoczesnej szkoły. W latach 1989-1995 zbudowano nowy budynek szkolny. W 2003 roku powołano Zespół Szkół (szkołę podstawową i gimnazjum). W 2013 roku Zespół Szkół został rozwiązany, a gimnazjum zostało przekazane Stowarzyszeniu Inicjatyw Kulturalno-Oświatowych i Gospodarczych w Dąbrowicy[13].

Nauczyciele kierujący.
1868-1870. Jan Niedźwiedzki[14].
1871-1873. Jakub Niedźwiedź (diak)[15].
1873-1874. posada nie obsadzona[16].
1874-1875. Jakub Niedźwiedź[17].
1875-1879. Leon Szust[18].
1879-1882. Józef Szust[19].
1882-1883. posada nieobsadzona[20].
1883-1886. Piotr Król[21].
1886-1888. Antonina Popiołek[22].
1888-1889. Maria Sochopałek[23].
1889-1891. Gustaw Hamerski[24].
1891-1892. Posada opróżniona[25].
1892-1909. Stanisław Salik[26].
1909-1910. Maria Roczniak[27].
1910-1912. Jan Łunyk[28].
1912-1914. Emilia Michalska[29].
Maria Litwinówna.
1947-1956. Jan Kotula.
1956-1971. Leszek Tofilski.
1971-1989. Stanisława Makara (Kopciuch).
1989- Antoni Kopciuch.

ZobaczEdytuj

UwagiEdytuj

  1. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku, poborcy podatkowi zapisali: Dąbrowica: g[e]n[er]osae Morsztynowa, praedium n[obi]lis Krasowski, a persona sua, consortis et familia in summa fl. 4. A personis subditorum n[ume]ro triginta tres in summa fl. 33/0.
  2. Na stronie szkoły w Dąbrowicy są dane historyczne tylko od 1947 roku, z powodu braku miejscowej dokumentacji. "Wikipedia" na podstawie Szematyzmów Galicji i Lodomerii ustaliła datę powstania szkoły i nazwiska nauczycieli od 1868 roku. Nowe dane oparte na cyfrowych źródłach (wraz z dostępem do stron) zostały zamieszczone na stronie "Wikipedia - Dąbrowica".

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Dąbrowica w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-12-07] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-19].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Wielopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski. Źródła Dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem Geograficzno-Statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa 1902 (str. 4) [Dostęp 2017-07-20]
  6. Program opieki nad zabytkami w Gminie Kuryłówka na lata 2010-2014 (str. 19) [Dostęp 2017-07-20]
  7. Atlas rezydencji. Dąbrowica
  8. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674 Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 89)
  9. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (Zwierzchność gminna) (str. 51) [Dostęp 2017-07-20]
  10. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (Cerkiew w Dąbrowicy) (str. 96) [Dostęp 2017-07-21]
  11. kościół w Dąbrowicy. [dostęp 2017-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-08)].
  12. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini MDCCCXXX (str. 29) [Dostęp 2017-07-19]
  13. Historia szkoły w Dąbrowicy od 1947 roku.
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1869 (str. 408) [Dostęp 2017-07-19]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1872 (str. 389) [Dostęp 2017-07-20]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1874 (str. 424) [Dostęp 2017-07-19]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1875 (str. 421) [Dostęp 2017-07-20]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1976 (str. 431) [Dostęp 2017-07-20]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1880 (str. 398) [Dostęp 2017-07-20]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1883 (str. 406) [Dostęp 2017-07-20]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1884 (str. 385) [Dostęp 2017-07-20]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1887 (str. 385) [Dostęp 2017-07-20]
  23. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1889 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  24. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1890 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  25. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1892 (str. 486) [Dostęp 2017-07-20]
  26. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1893 (str. 436) [Dostęp 2017-07-20]
  27. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 642) [Dostęp 2017-07-19]
  28. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1912 (str. 684) [Dostęp 2017-07-19]
  29. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 749) [Dostęp 2017-07-19]

Linki zewnętrzneEdytuj