Otwórz menu główne

Dłużec (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim

Dłużecwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom[3][4]. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 794.

Dłużec
wieś
Ilustracja
Kościół św. Mikołaja i Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat olkuski
Gmina Wolbrom
Liczba ludności (2011) 780[1][2]
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 32-340
Tablice rejestracyjne KOL
SIMC 0223830
Położenie na mapie gminy Wolbrom
Mapa lokalizacyjna gminy Wolbrom
Dłużec
Dłużec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dłużec
Dłużec
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dłużec
Dłużec
Położenie na mapie powiatu olkuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olkuskiego
Dłużec
Dłużec
Ziemia50°23′24″N 19°42′28″E/50,390000 19,707778
Szkoła
Kaplica św. Józefa

W latach 1931-1954 istniała gmina Dłużec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Miejscowość leży na niebieskim Szlaku Warowni Jurajskich oraz Szlaku Architektury Drewnianej. Parafialne uroczystości odpustowe odbywają się 6 grudnia(św. Mikołaj) i 10 sierpnia (św. Wawrzyniec)

HistoriaEdytuj

  • czasy przedhistoryczne – istniało tu grodzisko albo było tu miejsce pogańskiego kultu
  • 1311 – powstała wieś Dłużec za sprawą zasadźców braci Wolframa i Hilarego
  • 1325 – istniał tu pierwotny kościół, obecnie nieistniejący
  • 1327sołtysi Dłużca (wsi królewskiej) – Wolfram i Hilary otrzymali od Władysława Łokietka pozwolenie na kolonizację okolicznych lasów. Bracia ci wykarczowali lasy koło Dłużca i osadzili tam mieszkańców. Założyli też wkrótce osadę Wolfram (obecny Wolbrom), która niedługo potem uzyskała prawa miejskie. Wraz z miastem Wolbrom oraz okolicznymi wsiami: Łobzów i Lgota, Dłużec wchodziła w skład starostwa niegrodowego w powiecie Książ Wielki. Należące do Dłużca lasy były bardzo rozległe, gdyż z dokumentu Łokietka z 1327 wynika, że sięgały do granic ówczesnej wsi Pilica [według L. Marca, K. Mazurka i T. Sucheckiech nadanie miało miejsce w 1321]
  • ok. poł. XIV w. – wieś Dłużec stała się własnością potężnego i zamożnego Ottona h. Topór z pobliskiej Pilicy
  • 12 kwietnia 1432 – podniesione zostało pilickie probostwo do godności prepozytury zagrodnicy z Dłużca zmuszeni byli płacić dziesięcinę snopową na jego rzecz
  • XVIII w. – budowa murowanych kapliczek św. Barbary i św. Józefa
  • 1780 – budowa kościoła z fundacji starościny wolbromskiej Urszuli z Morsztynów Dembińskiej [według serwisu diecezji sosnowieckiej kościół pochodzi z 1786 ]
  • 1825 – budowa wolno-stojącej wieży dzwonnicy przy kościele parafialnym
  • 1838 – po powstaniu listopadowym z okolicznych dóbr w tym Dłużca, Wolbromia, Łobzowa i Nowej Łąki władze carskie utworzyły majorat donacyjny, którego otrzymał gen. Niejołow za zasługi dla państwa rosyjskiego
  • 1920 – przedłużenie nawy kościoła i połączenie jej z wolnostojącą dotychczas wieżą
  • 1921 – otynkowano miejscowy drewniany kościół
  • 26 października 1939gmina Dłużec została włączona do utworzonej przez okupanta Generalnego Gubernatorstwa
  • 1939-45 – podczas pacyfikacji wsi zostało zamordowanych 5 jej mieszkańców
  • 1942 – gmina Dłużec wchodziła w skład obwodu 15 BCh. Jej komendantem był Stanisław Myszor ps. „Obuch” a od listopada 1942 Józef Barczyk ps. „Bartosik”, zastępcą został Stanisław Pasich ps. „Młot”. Instruktorem szkolenia wojskowego był „Tomasz” a Władysław Myszor był szefem łączności tej jednostki. Gmina Dłużec wraz z gmina Jangrot i miastem Wolbrom stanowiły Środkowy II rejon organizacyjny BCh w powiecie olkuskim
  • 1943 – Dłużec został przypisany w strukturach PPR do dzielnicy „Warka” (Wolbrom) w Podokręgu Zachodnim okręgu Miechów. M. in. z Dłużca odnotowano sporo młodych rekrutów zaciągających się do oddziału BCh/AK pod dowództwem Jana Pieńkowskiego ps. „Mohort”

Atrakcje TurystyczneEdytuj

Kościół św. Mikołaja i WawrzyńcaEdytuj

Modrzewiowy z 1780 [według serwisu diecezji sosnowieckiej z 1786 ], jednonawowy o konstrukcji zrębowej, otoczony starymi drzewami. Stoi on na miejscu starszego kościoła wzmiankowanego w 1325 i z wykorzystaniem jego podmurowania. Fundatorem była „starościna wolbromska” Urszula z Morsztynów Dembińska. W 1920 nawę kościoła przedłużono i połączono ze stojącą dotychczas wolno wieżą-dzwonnicą z 1825. W 1921 był otynkowany

Wyposażenie kościoła z XV, XVII i XVIII w. Wewnątrz późnorenesansowy, bogato zdobiony ołtarz główny z pocz. XVII w., dwa manierystyczne ołtarz boczne ołtarze z przeł. XVI i XVII w., jeden z dwoma wcześniejszymi posągami Świętych Niewiast z 2 poł. XV w. [według wyd. Compass z 3 ćw. XV w. ] oraz drugi z późnogotyckim tryptykiem z końca XV w. (rzeźba Madonny na tronie). Rzeźba św. Mikołaja z ok. 1500 oraz obrazy z 1 ćw. XVI w. Dzwony z 1595 i 1720.

Kaplica św. JózefaEdytuj

Naprzeciw kościoła wznosi się niewielki kopiec porośnięty drzewami, na którym stoi murowana ośmioboczna kapliczka św. Józefa z XVIII w. [według L. Marca, K. Mazurka i T. Sucheckiech kapliczka pochodzi z 1 poł. XIX w. ] Być może, że kopiec ten stanowi część jakiejś przedhistorycznej fortyfikacji lub też mógł być miejscem kultowym pogan. Stojąca na nim kapliczka z wieżyczką o sklepieniu kolebkowym w uprzednich latach kryta była gontem. Od frontu ma niewielki przedsionek. Według legendy pewien rycerz, który wyruszył na wojnę pozostawił wierną żonę w domu. Po dłuższym czasie nieobecności męża kobieta otrzymała wiadomość, że jej mąż poległ w boju. Po kilku latach kobieta stanęła ponownie na ślubnym kobiercu, a wtedy nieoczekiwanie powrócił jej pierwszy mąż. Rycerze postanowili rozwiązać problem w pojedynku. Niestety podczas długiej walki obaj rycerze zginęli. Nieszczęśliwa wdowa pochowała obydwu mężów we wspólnej mogile, na której usypała kopiec i postawiła kapliczkę. Legenda ta mówi również, że mężczyźni ci byli braćmi a jeden z nich miał na imię Józef stąd wezwanie tej kapliczki.

Kaplica św. BarbaryEdytuj

Na północnym skraju Dłużca przy drodze do Pilicy, na tzw. Lizaku, na niewielkiej skałce wśród zabudowań gospodarczych stoi czworoboczna kapliczka św. Barbary z XVIII w. (w niej na ołtarzyku stoi posąg św. Barbary z początku XVII w. – wczesnobarokowy). Według podań dawno temu na pastwisku, wśród lasu pasły się woły, a jeden z nich „wylizał” na tej skałce wyobrażenie św. Barbary w związku z czym postawiono tu kapliczkę ku jej czci.

Jaskinia PosełkowaEdytuj

Ok. 250 metrów od centrum wsi w kierunku Domaniewic na wzgórzu górującym nad wsią znajduje się niewielka jaskinia zwana Posełkową.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj