D’Artagnan (powieść)

D’Artagnanpowieść z gatunku płaszcza i szpady z 1928 roku, której autorem jest Henry Bedford-Jones.

D’Artagnan
Autor Henry Bedford-Jones
Typ utworu powieść historyczno-przygodowa
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Stany Zjednoczone
Język angielski
Data wydania 1928

Niektórzy wydawcy twierdzą, że Henry Bedford-Jones napisał tę książkę na podstawie notatek Aleksandra Dumasa [1]. Z tego powodu była też w Polsce wydawana pod nazwiskiem Aleksander Dumas.

W powieści wykorzystano postacie i motywy znane z cyklu o muszkieterach Dumasa (Trzej muszkieterowie, W dwadzieścia lat później, Wicehrabia de Bragelonne). Wydarzenia opisywane mają miejsce pomiędzy Trzema muszkieterami a W dwadzieścia lat później.

W porównaniu z trylogią Dumasa powieść D’Artagnan wprowadza kilka zasadniczych zmian w kwestii pochodzenia i życiorysu Raula de Bragelonne. Są to:

  • rok urodzenia Raula: 1626, nie jak w „Dwadzieścia lat później” 1634;
  • ojciec: w powieści „Dwadzieścia lat później” jego ojcem jest Atos. W powieści „D’Artagnan” ojcem chłopaka jest Aramis;
  • miejsce urodzenia: w „Dwadzieścia lat później” opisano, że księżna de Chevreuse, uciekając z kraju, wygnana przez kardynała Richelieu schowała się w klasztorze Saint Saforin, urodziła tam dziecko i je tam zostawiła. Dziecko potem odebrał Atos. W powieści „D’Artagnan” ta sytuacja jest zmieniona.

Fabuła powieściEdytuj

Rok 1630. Francja zostaje wciągnięta w wojnę trzydziestoletnią. Richelieu prowadzi politykę antyhabsburską. Ludwik XIII coraz poważniej choruje. Królowa Anna Austriaczka nie może się doczekać potomka. Brat króla, książę Gaston Orleański, szykuje spisek, który wykorzystując przypuszczalny szybki zgon króla, ma na celu pozbycie się kardynała Richelieu i objęcie przez księcia Gastona władzy we Francji poprzez jego ślub z Anną Austriaczką, która rezyduje właśnie w klasztorze wraz z królową matką, Marią Medycejską. Królowa Anna dostaje list od swej przyjaciółki, Marii Michon (księżnej de Chevreuse – tej samej, która w poprzedniej części ukrywała w swym domu księcia Buckingham i dostarczyła Aramisowi wiadomość, gdzie jest ukryta Konstancja). Księżna (wróg kardynała) jest akurat skazana na areszt domowy i informuje królową o jakimś dziecku w klasztorze St. Saforin. Anna Austriaczka wzywa porucznika d’Artagnana, który rusza z listem do księżnej de Chevreuse (jako znak rozpoznawczy ma pierścień od królowej). Muszkieter pędzi konno i przypadkiem jest świadkiem zabicia człowieka kardynała przez zbójów. Agent umiera, przed śmiercią mówiąc muszkieterowi (którego bierze za ojca Józefa, prawą rękę Richelieu), że zdobył listy w sprawie jakiegoś chłopca, a także że pan du Vallon (Portos) nie żyje, zaś kawaler d’Herblay (Aramis) jest ciężko ranny. D’Artagnan zabiera listy (są to listy Aramisa do księżnej de Chevreuse i od niej do niego) agentowi i niszczy je na miejscu. Znajduje również list Aramisa do niejakiej hrabiny Heleny de Sirle. Muszkieter wietrzy tu intrygę i przybywa do Paryża. Zabiera także pierścień z palca denata, nie wiedząc jak bardzo jest on ważny dla ich sprawy.

Kardynał Richelieu rozmawia z ojcem Józefem na temat testamentu pewnego mnicha, ojca Thounenina. Szczególnie Richelieu interesuje się chłopcem, Raulem d’Aram, który przebywa w klasztorze St. Safoin, zaś opiekę nad nim roztacza marszałek Francji pan Bassompierre oraz jego wspólnicy: księżna de Chevreuse i hrabina Helena de Sirle. D’Artagnan odwiedza kardynała i składa mu raport, ten zaś widząc na jego palcu pierścień, domyśla się, co się stało z jego posłańcem. W oberży d’Artagnan wdaje się w kłótnię (zakończoną pojedynkiem) z hrabią Montforge, który kpi sobie z królowej. Sekundantem Gaskończyka zostaje Portos, który wcale nie zginął i ściga agenta, który zabrał mu listy, jakie miał on przekazać od Aramisa hrabinie de Sirle. Pojedynek przerywa kardynał Richelieu, lecz zamiast aresztować, godzi zwaśnionych. Potem wzywa d’Artagnana do siebie i każe mu jechać do księżnej de Chevreuse z ustnym poleceniem oraz do pani de Sirle z listem. Portos opowiada przyjacielowi, że woził ostatnio listy (najpierw jednak kłamie, że to były pieniądze) od Aramisa do hrabiny, ale napadli go agenci kardynała i zabrali mu je. Portos zabił dwóch z nich i ścigał trzeciego, który go ogłuszył, ale nie dogonił go. D’Artagnan domyśla się, iż przyjaciel kłamie, ale udaje, że w to wierzy. Zaczyna po kolei łączyć wszystkie fakty. Domyśla się, że ludzie kardynała napadli najpierw na Portosa i odebrali mu wiadomość do hrabiny de Sirle. Potem szpieg, który przeżył starcie z Portosem napadł na Aramisa, ciężko go pobił oraz zabrał mu list od księżnej.

W pałacu chory Ludwik XIII przyjmuje marszałka Bassompierre’a, któremu kardynał czyni dwuznaczne aluzje na temat dziecka w klasztorze. Marszałek niepokoi się. Wypytuje o d’Artagnana, u którego dojrzał swój pierścień. Tymczasem ciężko pobity przez agenta kardynała Aramis (obecnie opat d’Herblay) leczy się z ran i balansuje między życiem a śmiercią. Opiekuje się nim wierny Bazin. Aramisa odwiedza tajemniczy kawaler Nemo. Jest nim księżna de Chevreuse, jego kochanka. Zabiera go do karety i jadą oboje do jej posiadłości (podczas drogi Aramis odzyskuje większość sił).

D’Artagnan chce jechać i wypełnić swoją misję. Załatwia dla siebie i Atosa przepustkę. Atos dostaje list od lorda de Winter, który wzywa jego oraz Portosa, Aramisa i d’Artagnana na spotkanie w hotelu markiza de St. Luc w sprawie niezwykłej wagi. Atos przy okazji poznaje, że pierścień, jaki zabrał zbójowi Gaskończyk, należy do marszałka Bassompierre’a. D’Artagnan przed wyjazdem w podróż odwiedza swoją kochankę, u której o mało nie ginie z ręki hrabiego Montforge. Okazuje się, że kochanka była w zmowie z hrabią Montforge i miała dowiedzieć się, co d’Artagnan wie w sprawie testamentu, ale ponieważ muszkieter wykrył podstęp, agent kardynała chciał go zlikwidować.

Wreszcie D’Artagnan w towarzystwie Atosa, Portosa i Grimauda rusza w drogę. Gaskończyk oddziela się od przyjaciół i rusza w pościg za karetą, w której zauważył Aramisa. Wykorzystują to zbóje nasłani przez Montforge’a i atakują go. D’Artagnan wygrywa, ale zostaje ranny. Ledwo żywy dociera do gospody, gdzie zatrzymał się Aramis z księżną. Muszkieter pomimo długiej niepewności rozpoznaje w kawalerze Nemo adresatkę swojej misji i przekazuje wiadomości od królowej i kardynała. Następnie udaje się do hotelu de St. Luc.

Atos z Portosem jadą dalej. Rozdzielają się jednak, gdyż widzą śledzących ich tajemniczych osobników. Atos spotyka w mieście Gerwazego, służącego swego stryja. Stryj jest umierający i wzywa Atosa do siebie, ten jednak ma misję i prosi wiernego sługę, by zaczekał kilka dni tutaj na niego, aż wykona zadanie. Potem Atos ratuje karetę hrabiny de Sirle, która zaprasza go do siebie. Tylko dzięki swej czujności unika on wypicia wina z narkotykiem. Podsłuchując rozmowę hrabiny de Sirle z hrabią Montforge (oboje są agentami kardynała), dowiaduje się, że chcieli oni zabić d’Artagnana i zdobyć jego pierścień (niezbędny dla ich działalności), ale przez przypadek w ich ręce wpadł Atos, który teraz, usłyszawszy to wszystko, ucieka i po walce z ludźmi hrabiny dociera do hotelu de St. Luc, gdzie wraz z d’Artagnanem spotyka się z lordem de Winter. Wkrótce przybywa również Grimaud, który jednak zgubił Portosa gdzieś w oberży. Przyjaciele więc nie chcą na niego czekać z wyjaśnieniami do jego powrotu.

Lord de Winter wyjaśnia muszkieterom cel przybycia. Okazuje się, że w klasztorze Saint Saforin przebywa czteroletni Raul d’Aram. Jest on nieślubnym synem Aramisa i księżnej de Chevreuse, jednakże przez przypadek został wzięty za syna Anny Austriaczki i księcia Buckingham (wskazówką miało być to, że urodził się on 9 miesięcy po ostatnim spotkaniu królowej i księcia, i to w chwili, kiedy królowa była ciężko chora). Pewien ksiądz (ojciec Thounenin) który swego czasu opiekował się Raulem, zmarł, ale w testamencie zapisał wszystko chłopcu, zaś w kodycylu napisał jego domniemane pochodzenie. Testament ten oraz chłopca chce teraz zdobyć Richelieu, żeby zniszczyć królową. Muszkieterowie postanawiają do tego nie dopuścić. Dziecko jest cały czas w klasztorze. Żeby je odebrać, potrzebny jest pierścień, który ma na palcu d’Artagnan. Później, po tej rozmowie, do hotelu przybywa Portos, który natknął się na Gastona Orleańskiego i pijany zgodził się pomóc mu w spisku przeciw kardynałowi (wytrzeźwiawszy, o wszystkim zapomniał). Lord de Winter jedzie uprzedzić o całej akcji marszałka Bassompierre’a.

Agent kardynała Richelieu, pan Riberac, ma testament i ma go zawieźć do hrabiny de Sirle. D’Artagnan musi mu w tym przeszkodzić, jedzie więc naprzeciw agentowi. W mieście spotyka porucznika gwardii kardynała, pana Roquemonta, co budzi jego podejrzenia. Wreszcie odnajduje Riberaca. Zabija go i odbiera testament. Niszczy kodycyl, po czym jedzie z listem od kardynała do hrabiny de Sirle. Ta udaje przed nim swoją siostrę, uwodzi go i zamyka w szafie. Hrabinę odwiedza marszałek Bassompierre, który wiezie ze sobą nakaz aresztowania kardynała, jaki wystawił książę Gaston Orleański. Hrabina miała zaś marszałka uwieść i zabić. Pijany Bassompierre przypadkiem myli szafę z sypialnią i uwalnia d’Artagnana, który zajmuje jego miejsce w łożu hrabiny. Rano przybywają Roquemont i jego ludzie (wynajęci przez hrabinę de Sirle), by zabić Bassompierre’a. Przypadkiem zabijają hrabinę i chwile później wszyscy giną z ręki d’Artagnana, który uwalnia marszałka z szafy i ucieka z nim. Przekuzuje mu też wiadomość od księżnej de Chevreuse, a także zapewnienie, że on i jego przyjeciele zajmą się chłopcem.

Atos i Portos jadą do klasztoru po Raula. Atos ma pierścień d’Artagnana i odbiera chłopca jako jego prawowity ojciec. Dołącza do nich d’Artagnan. Po drodze przyjaciele zatrzymują się w karczmie. Spodziewając się pościgu, Atos wysyła Raula z Grimaudem do Gerwazego z poleceniem, by ukryli chłopca u jego stryja. Wkrótce zjawia się hrabia Montforge ze sporym oddziałem ludzi, by zabrać Raula. Dochodzi do walki. Muszkieterowie bronią się dzielnie. Portos zostaje ranny, wszyscy myślą, że nie żyje. Montforge rani ciężko d’Aartagnana i sam ginie z ręki Atosa. Pozostałych żołnierzy dobija Portos, ocknąwszy się z zamroczenia od rany, jaką mu zadali ludzie hrabiego. Cała trójka wraca do Paryża. Potem Portos powraca do żony, Atos zaś występuje z wojska, by jako hrabia de La Fere wrócić na swoje ziemie z Raulem, którego mianował wicehrabią de Bragelonne. D’Artagnan leczy się z ran i wraca do służby.

Ludwik XIII powraca do zdrowia. Naciskany przez żonę i matkę pozbawia kardynała Richelieu wszystkich jego stanowisk. Wrogowie kardynała świętują zwycięstwo, ale przedwcześnie. Następnego dnia król przywraca kardynałowi wszystkie jego stanowiska i mianuje go swoim oficjalnym zastępcą. Richelieu mści się na swoich wrogach, wielu trafia do więzienia (m.in. marszałek Bassompierre), inni zostają skazani na areszt domowy, jeszcze inni na banicję. Sama Maria Medycejska zostaje zmuszona opuścić kraj. Dzień ten przechodzi do historii jako „dzień wywiedzionych w pole”. D’Artagnan zdaje raport kardynałowi i dostaje jego błogosławieństwo dla młodego Raula de Bragelonne.

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj