DB-3

bombowiec radziecki dalekiego zasięgu

DB-3 (ros. ДБ-3) – radziecki bombowiec dalekiego zasięgu zaprojektowany w połowie lat 30. XX wieku w biurze konstrukcyjnym Iljuszyna. Oznaczenie pochodziło od skrótu Dalnyj Bombardowszczik (Дальний Бомбардировщик) – bombowiec dalekiego zasięgu, z numerem kolejnym,

DB-3
Ilustracja
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Komsomolskie Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego
Konstruktor Iljuszyn
Typ średni bombowiec dalekiego zasięgu
Konstrukcja metalowa
Załoga 3
Historia
Data oblotu czerwiec 1935
Lata produkcji 1936 - 1941
Dane techniczne
Napęd 2 x silnik gwiazdowy M-85
Moc 850 KM każdy
Wymiary
Rozpiętość 21,4 m
Długość 14,223 m
Wysokość 4,19 m
Powierzchnia nośna 65,6 m²
Masa
Własna 4 778 kg
Startowa 9 000 kg
Osiągi
Prędkość maks. 400 km/h
Prędkość wznoszenia 416 m/min
Pułap 9 600 m
Zasięg 3 800 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
3 x 7,62 mm Karabin maszynowy SzKAS
do 2 500 kg bomb
Użytkownicy
ZSRR, Finlandia, III Rzesza, Chiny
Rzuty
Rzuty samolotu

HistoriaEdytuj

Początki konstrukcji DB-3 sięgają 1933 roku, kiedy to w ZSRR zdecydowano o skonstruowaniu własnego szybkiego bombowca, który dzięki wysokiej prędkości miał unikać samolotów myśliwskich przeciwnika, na wzór amerykańskiego Martin 139[1]. Prace nad takim bombowcem o konstrukcji metalowej, które doprowadziły następnie do powstania lekkiego bombowca bliskiego zasięgu SB, zlecono biuru konstrukcyjnemu Tupolewa. Na wypadek niepowodzenia, władze zleciły podjęcie prac nad bombowcem bliskiego zasięgu o mieszanej konstrukcji BB-2 także Centralnemu Biuru Konstrukcyjnemu (CKB, ros. ЦКБ) przy zakładzie lotniczym nr 39, kierowanemu przez Siergieja Iljuszyna[1]. Projektowany od 1934 roku samolot otrzymał oznaczenie fabryczne CKB-26 i początkowo miał kadłub drewnianej konstrukcji i udźwig 600 kg bomb[2]. W grudniu 1934 roku komisja zatwierdziła makietę samolotu, jednakże wkrótce potem, przed zbudowaniem prototypu lotnictwo anulowało zamówienie, wybierając SB Tupolewa[2].

Konstrukcję uratowały nowe wymagania na bombowiec dalekiego zasięgu. Uprzednio radzieckie lotnictwo nie miało maszyn takiej klasy, a jedynie ciężkie bombowce TB-3 o średnim zasięgu i krótką serię DB-1 Tupolewa bazujących na jednosilnikowym rekordowym samolocie ANT-25[3]. Samolot Tupolewa przekonstruowano na maszynę dwusilnikową, która pod oznaczeniem ANT-37 (w wersji wojskowej znana jako DB-2) stanęła do konkursu z samolotem Iljuszyna[3]. Projekt CKB-26 Iljuszyna przeprojektowano w celu zwiększenia zapasu paliwa[4]. Miała być to maszyna o dużej doskonałości aerodynamicznej, napędzana dwoma silnikami gwiazdowymi M-85 (licencyjna wersja francuskich Gnome Rhone 14Kdrs). Prototyp CKB-26 zaczęto budować jeszcze w pierwotnej postaci i prawdopodobnie 31 marca 1936 roku wzniósł się po raz pierwszy w powietrze (pilot Władimir Kokkinaki)[a]. 1 maja 1936 został zaprezentowany na defiladzie w Moskwie, spotykając się z zainteresowaniem najwyższych władz ze Stalinem na czele, a podczas późniejszej demonstracji Kokkinaki wykonał na niem figury akrobacji[4]. Konstrukcja Iljuszyna miała zdecydowanie lepsze własności lotne niż samolot Tupolewa, w tym prędkość przelotową i manewrowość, i to ją wybrano do rozwoju jako nowy bombowiec dalekiego zasięgu dla Wojskowych Sił Powietrznych Armii Czerwonej (WWS RKKA)[4]. Pierwszy prototyp CKB-26 był nieuzbrojony i miał jeszcze kadłub konstrukcji drewnianej, lecz równolegle już od końca 1934 roku prowadzono prace projektowe nad wariantem całkowicie metalowym oznaczonym CKB-30, z kadłubem dłuższym o pół metra[4]. W tym celu z CKB wydzielono doświadczalne biuro konstrukcyjne OKB-39[4]. Posiadał on uzbrojenie i został ukończony w czerwcu 1936 roku[a]. Jeszcze w tym samym roku dostarczono pierwszych osiem samolotów seryjnych, oznaczonych jako DB-3 2M-85. W sumie wyprodukowano 1528 bombowców.

KonstrukcjaEdytuj

DB-3 był dwusilnikowym dolnopłatem pokrytym gładką blachą duralową. Miał trzyosobową załogę: pilota, nawigatora obsługującego przedni karabin maszynowy i strzelca radiotelegrafistę. Możliwość sterowania samolotem poza pilotem miał również nawigator, na którego stanowisku znajdowały się zdublowane stery. Samolot jak na owe czasy miał nowoczesne wyposażenie, posiadał radiokompas i autopilota. Dobre osiągi samolot zawdzięczał dopracowanemu, czystemu kształtowi aerodynamicznemu.

UzbrojenieEdytuj

Standardowe uzbrojenie tworzyły trzy karabiny maszynowe SzKAS kalibru 7,62 mm, rozmieszczone pojedynczo w wieżyczce dziobowej, górnej i dolnym stanowisku strzeleckim. Maszyna mogła przenosić do 2,5 tony bomb, jednak podczas typowej misji ładunek nie przekraczał 1000 kilogramów.

Wykorzystanie bojoweEdytuj

DB-3 służyły w pułkach bombowców dalekiego zasięgu i w pułkach minowotorpedowych lotnictwa floty. Chrzest bojowy przeszły w 1939 roku w Chinach, dokąd wysłano 24 maszyny. Szeroko wykorzystywano je podczas wojny zimowej z Finlandią. Finowie zdobyli kilka bombowców, które później wyremontowane służyły w ich siłach powietrznych. Po ataku III Rzeszy na ZSRR również Luftwaffe przejęła zdobyczne DB-3. Podczas II wojny światowej Rosjanie wykorzystywali samoloty w ich podstawowej roli bombowców (brały udział w bombardowaniach Berlina oraz Warszawy), jak również w roli transportowców, maszyn łącznościowych i rozpoznawczych. Ostatni raz wzięły udział w akcjach bojowych w sierpniu 1945 roku, podczas wojny z Japonią.

WersjeEdytuj

  • CKB-26 – prototyp
  • CKB-30 – prototyp przedseryjny
  • DB-3 2M-85 – pierwsza seria produkcyjna
  • DB-3 2M-86 – wersja wyposażona w silniki M-86 o mocy 900 KM
  • DB-3T – wersja torpedowa, przystosowana do przenoszenia 450 mm torpedy 45-36 lub maksymalnie dwóch min morskich MDM-500
  • DB-3TP – prototypowa wersja na pływakach
  • DB-3 2M-86b – wersja wyposażona w silniki M-86b o mocy 1000 KM
  • CKB-54 – prototypowa wersja eskortowa uzbrojona w 20 mm działka SzWAK
  • DB-3F – wersja rozwojowa, późniejszy Ił-4

UwagiEdytuj

  1. a b Data oblotu CKB-26 „według niektórych świadectw” 31 marca 1936, w dniu urodzin Iljuszyna, a CKB-30 w czerwcu 1936 w monografii Kotielnikow 2009 ↓, s. 11, 13. Spotykane są też informacje o oblocie CKB-26 w czerwcu 1935 roku (brak bliższej daty), a CKB-30 31 marca 1936 (Iwanow 2004 ↓, s. 2, 3).

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kotielnikow 2009 ↓, s. 4-5.
  2. a b Kotielnikow 2009 ↓, s. 7.
  3. a b Kotielnikow 2009 ↓, s. 9-10.
  4. a b c d e Kotielnikow 2009 ↓, s. 11-12.

BibliografiaEdytuj

  • J. Mazur, Iliuszyn DB-3, "Nowa Technika Wojskowa", nr 3 (1998), s. 57-58, ISSN 1230-1655.
  • Władimir Kotielnikow: Ił-4. «Wozdusznyje kriejsiera» Stalina. Moskwa: Jauza / Kollekcyja / Eksmo, 2009. ISBN 978-5-699-38276-7. (ros.)
  • S.W. Iwanow: Ił-4. Biełorieck: OOO "ARS", 2004, seria: Wojna w wozduchie (Война в воздухе). No. 112. (ros.)

GaleriaEdytuj

 
DB-3TP wersja torpedowa na pływakach, 1938 r.
 
DB-3
 
DB-3 w zbiorach Monino
 
DB-3 w zbiorach Monino
 
DB-3F lotnictwa Finlandii, 1944 r.
 
DB-3F lotnictwa Finlandii, 1944 r.
 
DB-3F (Ił-4), 1937 r.