Otwórz menu główne

Dalmatyńczyk (wyżeł dalmatyński[4], chorw.  dalmatinac) − jedna z ras psów, należąca do grupy psów gończych, posokowców i ras pokrewnych, zaklasyfikowana wraz z rodezjanem do sekcji ras pokrewnych. Zgodnie z klasyfikacją amerykańską należy do grupy psów użytkowych[5]. Typ wyżłowaty[6]. Nie podlega próbom pracy[1].

Dalmatyńczyk
Dalmatiner 2.jpg
Dalmatyńczyk
Inne nazwy Dalmatiner
Dalmatinac
Kraj pochodzenia Chorwacja[1]
Wymiary
Wysokość 58,4 – 61 cm (psy),
55,9 – 58,4 cm (suki)[2]
Masa 22,7-25 kg[3]
Klasyfikacja
FCI Grupa VI, Sekcja 3,
nr wzorca 153
AKC Non-sporting
ANKC Grupa 7 – (Non-sporting)
CKC Grupa 6 – (Non-sporting)
KC(UK) Utility
NZKC Non-sporting
UKC Grupa 8 – Companion Dog
Wzorce rasy
FCIAKCANKCCKCKC(UK)NZKCUKC

Spis treści

Rys historycznyEdytuj

Jego pochodzenie nadal nie jest jasne. Według niektórych badaczy jego przodkowie pochodzą z północnych Indii i w średniowieczu, wraz z taborami cygańskimi przywędrowały do Europy[2]. Zwolennicy teorii o starożytnych korzeniach rasy wskazują na figurki terakotowe z 1660 r. p.n.e. znalezione w mieście Tyrni oraz zdobiące egipskie grobowce freski sprzed 4000 lat, przedstawiające psy w typie dalmatyńczyka. Pierwszy opis dalmatyńczyka pochodzi jednak z kroniki chorwackiej (1719), stąd nazwa rasy. W Dalmacji psy te wykorzystywane były jako gończe, a później, w XVII wieku jako obronne. W późniejszych czasach z uwagi na podatność na tresurę i atrakcyjny wygląd były wykorzystywane między innymi jako psy cyrkowe. W XVIII wieku sprowadzone do Wielkiej Brytanii. W okresie wiktoriańskim osiągnęły szczyt popularności[7]. Zanim jednak dotarły do Anglii, odbyły długą podróż poprzez kraje basenu Morza Śródziemnego, gdzie trafiły z Dalmacji pod nazwą wyżły regusańskie lub legawce dalmatyńskie, a następnie z Francji jako psy galicyjskie dotarły na Wyspy Brytyjskie. Rasa ta przywędrowała do Polski pod nazwą Dalmatinnis[potrzebny przypis].

WyglądEdytuj

 
Głowa dalmatyńczyka o brązowych łatach

Szata i umaszczenieEdytuj

Umaszczenie jest czysto białe z ostro odgraniczonymi, okrągłymi czarnego lub wątrobianobrązowego koloru cętkami. Pojawiają się one już u około dwutygodniowych szczeniąt, które rodzą się białe. Średnica plam wynosi 20-30 mm. Plamki na głowie, pysku, uszach, nogach, ogonie i skrajnych partiach tułowia powinny być mniejsze niż na pozostałych częściach ciała. Nos psów w czarne cętki powinien być czarny, w brązowe łatki zawsze czekoladowy. Oczy psów białych w czarne cętki mogą być czarne, niebieskie lub brązowe, a psów cętkowanych brązowożółte lub brązowe; mogą występować też niebieskie. Sierść jest krótka, twarda, zbita i zwarta.

GłowaEdytuj

O stożkowatym kształcie, proporcjonalna. Stop niezbyt wyraźny, kufa i czaszka równej długości. Wargi grube, suche, dobrze przylegające. Uzębienie kompletne, zgryz nożycowy.

UszyEdytuj

Trójkątne, miękkie, osadzone wysoko po bokach głowy, wiszące przy policzkach. Wyżej ceni się uszy cętkowane niż jednolicie ubarwione.

OczyEdytuj

Owalne, najwyżej ceni się oczy ciemne. Powieki pigmentowane, przylegające.

NosEdytuj

Czarny lub brązowy, w zależności od barwy cętek. Grzbiet nosa prosty.

SzyjaEdytuj

Długa, mocna, sucha, bez podgardla.

SylwetkaEdytuj

W kształcie krótkiego prostokąta, proporcjonalna, umięśniona, z wyraźnym kłębem i mocnym grzbietem, zad lekko opadający. Klatka piersiowa jest pojemna, niezbyt szeroka i stanowi 45 do 50% wysokości w kłębie.

KończynyEdytuj

Proste, dobrze umięśnione, ustawione równolegle, o długości proporcjonalnej do reszty ciała. Łapy okrągłe, zwarte, z wysklepionymi palcami i sprężystymi opuszkami. Pożądana ciemna pigmentacja pazurów.

OgonEdytuj

Długi, szablasto wygięty, osadzony na przedłużeniu linii grzbietu.

Zachowanie i charakterEdytuj

Jest to pies odważny, czujny i zrównoważony. Wykazuje wysoki stopień przywiązania do członków rodziny, dobrze czuje się w towarzystwie dzieci. Aktywny i towarzyski, sprawdza się jako pies rodzinny, jeśli jest odpowiednio prowadzony. Na ogół przyjaźnie nastawiony do innych zwierząt. Dalmatyńczyk nie jest psem odpowiednim dla mało ruchliwych osób[8]. Podatny na szkolenie, chętny do nauki, którą z uwagi na niezależność charakteru tej rasy należy zaczynać jak najwcześniej.

Zdrowie i pielęgnacjaEdytuj

Dalmatyńczyki gubią dużo włosów, w czasie linienia (na wiosnę i jesienią) istnieje konieczność wyczesywania włosa raz na dzień przez ok. 10 min. Dalmatyńczyk jest mało odporny na niskie temperatury. Spotykane problemy zdrowotne u tej rasy to kamica moczanowa, głuchota, młodzieńcza nefropatia, cisawica, skręt żołądka. Zdarzają się też alergie i choroby skórne. Średnia długość życia psów tej rasy to ok. 14-17 lat.

Dalmatyńczyk w kulturzeEdytuj

CiekawostkiEdytuj

W XIX wieku dalmatyńczyki wykorzystywano jako psy strażackie. Biegły przy pojazdach strażackich, szczekaniem torowały im drogę, a następnie pilnowały ich w czasie akcji gaśniczej. W 1951 r. Narodowy Związek Ochrony Przeciwpożarowej w Stanach Zjednoczonych oficjalnie uznał za swoją maskotkę dalmatyńczyka imieniem Sparky[9].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 272.
  2. a b David Taylor: Księga psów. s. 112-113.
  3. Palmer 1995 ↓, s. 28.
  4. wyżeł dalmatyński – Słownik języka polskiego PWN (pol.). [dostęp 2018-07-10].
  5. Ammy Marder, Debra Horwitz: Nasz pies. Poradnik dla właścicieli psów. s. 199.
  6. Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. s. 177.
  7. Eva Maria Krämer: Rasy psów. s. 198.
  8. Wendy Boorer: Psy. Miniencyklopedia.. Poznań: Oficyna Wydawnicza Atena, 1994, s. 152. ISBN 83-85414-46-0.
  9. Izabela Przeczek, Psy rasowe. Pochodzenie, rasy, zachowania, s. 293.

BibliografiaEdytuj

  • Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2001. ISBN 83-11-09354-7.
  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 1998, s. 198. ISBN 83-7073-122-8.
  • Ammy Marder, Debra Horwitz: Nasz pies. Poradnik dla właścicieli psów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1999. ISBN 83-05-13030-4.
  • Joan Palmer: Psy rasowe; 235 ras; pochodzenie rasy, pielęgnacja, szkolenie, przygotowanie do pokazów. Warszawa: Agencja Elipsa, 1995. ISBN 83-85152-709.
  • Izabela Przeczek: Psy rasowe. Pochodzenie, rasy, zachowania. Warszawa: Wydawnictwo SBM, 2016. ​ISBN 978-83-8059-273-5​.
  • David Taylor: Księga psów. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-102-7.