Otwórz menu główne
Dalmatyka rzymska

Dalmatyka – właściwa szata liturgiczna diakona w Kościele rzymskokatolickim.

Wkłada się ją na albę i stułę przewieszoną przez lewe ramię i spiętą po prawej stronie.

Pierwotnie dalmatyka była strojem świeckim mieszkańców Dalmacji, od której wzięła nazwę. Od II wieku była popularna w tym samym charakterze także w innych prowincjach Cesarstwa Rzymskiego. Od I poł. IV w. stała się elementem stroju liturgicznego Patriarchy Konstantynopola i papieża. Decyzją Sylwestra I dalmatyka stała się szatą właściwą dla diakonów rzymskich[1]. Strojem liturgicznym charakterystycznym dla diakona w całym Kościele łacińskim dalmatyka stała się w IX wieku[potrzebny przypis].

Była to szata długa i szeroka, nieprzepasana, o krótkich i szerokich rękawach. Z czasem uległa skróceniu, a dla łatwiejszego jej nakładania przecięto ją z obydwu boków, łącznie z rękawami. W starożytności była koloru białego z czerwonymi, pionowymi pasami, biegnącymi od ramion do dołu, tak z przodu, jak i z tyłu. Od XVIII w. jej kolor zaczęto dostosowywać do koloru ornatu.


W formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego dalmatyka przysługuje diakonowi. Przywdziewa ją także kapłan posługujący do Mszy jako minister superior – pełni wtedy bowiem rolę diakona. Dalmatykę nosi także biskup, który wkłada ją pod ornat (może ona być albo w kolorze ornatu albo biała). Obowiązkowo zakłada ją biskup elekt na mszę, w czasie której przyjmuje sakrę biskupią, a zaleca się jej zastosowanie także biskupowi wyświęcającemu elekta (głównemu konsekratorowi). Dalmatyka jest także szatą wierzchnią kardynałów diakonów, asystujących papieżowi (wraz ze zwykłymi diakonami) podczas mszy.

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzejewska s. 20

BibliografiaEdytuj

  • Andrzejewska Ewa, 2018: Skarby z dawnej zakrystii. Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, strony 20-22. ISBN 9788388042447.