Damião de Góis (ur. 2 lutego 1502 w Alenquer, zm. 30 stycznia 1574 tamże) – portugalski humanista i filozof.

Damião de Góis
Ilustracja
Rysunek przedstawiający Damião de Góisa autorstwa Dürera
Data i miejsce urodzenia

2 lutego 1502
Alenquer

Data i miejsce śmierci

30 stycznia 1574
Alenquer

Narodowość

Portugalska

Język

portugalski

Dziedzina sztuki

kroniki

Epoka

renesans

Ważne dzieła

Kronika wielce szczęśliwego króla Dom Manuela

Faksymile

Życiorys

edytuj

Damião de Góis urodził się 2 lutego 1502 w Alenquer[1]. Około 1518 roku znalazł się na dworze króla Manuela I Szczęśliwego. W 1523 roku Jan III Aviz wysłał go do Antwerpii w charakterze skarbnika i sekretarza tamtejszej portugalskiej faktorii[2]. Potem Damião de Góis wykonywał w latach 1528-1531 misje dyplomatyczne w innych krajach Europy[2]. W 1533 roku zrezygnował ze służby dla monarchy, aby móc całkowicie się poświęcić pracy pisarskiej. Zaprzyjaźnił się z Erazmem z Rotterdamu[2]. W latach 1534-38 studiował w Padwie, gdzie poznał Pietra Bemba i Lazzara Buonamica[2]. Wkrótce potem przeniósł się do Leuven, gdzie pozostał przez sześć lat[2]. Po francuskiej inwazji na Niderlandy dostał się do niewoli[2], z której uwolniła go interwencja króla Jana III[2]. W 1548 został kustoszem państwowego archiwum[2]. W 1558 zostało mu powierzone zadanie napisania kroniki o panowaniu króla Manuela[2]. Damião de Góis polecenie wykonał, kończąc pracę w 1567 roku[2]. Sposób ukazania możnych rodów portugalskich, nie odpowiadający ich oczekiwaniom, ściągnął jednak na autora poważne kłopoty[2]. W 1571 roku został on poddany śledztwu trybunału inkwizycyjnego.[2] Przez dwa lata był więziony i przesłuchiwany[2]. Oskarżano go o rozpowszechnianie idei erazmiańskich i protestanckich[3]. Opuszczony nawet przez rodzinę, zmarł najprawdopodobniej w swoim mieście Alenquer[2]. Współcześnie uważa się go za największego humanistę portugalskiego renesansu i jednego z najwybitniejszych twórców europejskich XVI wieku[3].

Twórczość

edytuj

Jak przystało na renesansowego humanistę, Damião de Góis pisał zarówno w swoim rodzimym języku, jak i po łacinie. Najważniejszym jego dziełem jest Kronika wielce szczęśliwego króla Dom Manuela (Crónica do Felicíssimo Rei D. Manuel)[3]. Jego twórczość na język polski tłumaczyła Janina Z. Klawe.

Przypisy

edytuj
  1. Damião de Góis. portaldaliteratura.com. [dostęp 2016-10-27]. (port.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n Damião de Góis, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-10-27] (ang.).
  3. a b c Damião de Góis. Projecto Vercial. [dostęp 2016-10-27]. (port.).

Bibliografia

edytuj
  • Damião de Góis, Kronika wielce szczęśliwego króla Dom Manuela (1495-1521), Wybór, przekład i słowo wstępne Janina Z. Klave, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1989, ISBN 83-06-01719-6.
  • Elisabeth Feist Hirsch, Damião de Gois: The Life and Thought of a Portuguese Humanist, 1502–1574, Martinus Nijhoff, The Hague 1967.

Linki zewnętrzne

edytuj