Deferypron

związek chemiczny

Deferypron (łac. Deferipronum) – związek chelatujący żelazo, stosowany w leczeniu talasemii[2].

Deferypron
Wzór strukturalny Kompleks deferypronu z żelazem

Kompleks deferypronu z żelazem – model trójwymiarowy
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

C7H9NO2

Masa molowa

139,15 g/mol

Wygląd

prawie biały proszek[1]

Identyfikacja
Numer CAS

30652-11-0

PubChem

2972

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

V03 AC02

Mechanizm działaniaEdytuj

Deferypron jest ligandem dwudonorowym chelatującym żelazo w stosunku 3:1. W badaniach klinicznych wykazano, że dawka 25 mg/kg masy ciała, podawana trzy razy dziennie, zmniejsza stężenie żelaza we krwi oraz zapobiega jego odkładaniu się w tkankach. Lek nie chroni jednak przed skutkami uszkodzenia organów wewnętrznych, spowodowanymi wysokim stężeniem żelaza. Badania dowodzą, że deferypron, w dawkach zalecanych, wykazuje mniejszą skuteczność niż deferoksamina. Co prawda, lek zmniejsza stężenie żelaza we krwi (zarówno w formie związanej z ferrytyną, jak również w postaci wolnej), jednak jego stężenie w wątrobie wciąż może pozostawać za wysokie.

FarmakokinetykaEdytuj

Deferypron wchłania się z przewodu pokarmowego dość szybko, osiągając po 30–60 minutach maksymalne stężenie we krwi. Przyjmowanie leku wraz z pokarmem wydłuża czas wchłaniania do 2 godzin, nie obniża jednak stężenia, jakie lek osiąga w osoczu. Dzieje się to jednak przy zażywaniu deferypronu po posiłku. Lek metabolizowany jest głównie na drodze sprzęgania, które dezaktywuje grupę 3-hydroksylową deferypronu. Metabolity nie wykazują więc żadnego działania farmakologicznego. Okres półtrwania leku wynosi 2–3 godziny. Deferypron wydalany jest z organizmu w 75-90% z moczem, w dwóch postaciach: jako glukoronid i kompleks deferypron-żelazo.

WskazaniaEdytuj

Deferypron stosowany jest w talasemii w celu usunięcia z organizmu nadmiaru żelaza. Preparat powinien być stosowany w przypadku, gdy podawanie deferoksaminy jest niemożliwe lub niewystarczające.

PrzeciwwskazaniaEdytuj

  • nadwrażliwość na deferypron lub jakikolwiek składnik preparatu,
  • chorzy, u których wystąpiły w przeszłości epizody agranulocytozy, w tym neutropenii,
  • ciąża lub karmienie piersią,
  • umiarkowane i ciężkie zaburzenia czynności wątroby i nerek (przeciwwskazanie względne).

Ostrzeżenia specjalneEdytuj

Leczenie deferypronem powinno przebiegać pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu talasemii preparatami chelatującymi żelazo. Stosowanie dawek wyższych niż 100 mg/kg mc./dobę może wywołać poważne skutki uboczne w postaci zaburzeń neurologicznych. Deferypron u 1,2% leczonych wywołuje agranulocytozę, w tym neutropenię. Nie jest znany mechanizm wywoływania przez deferypron tych zaburzeń, dlatego nie wolno przyjmować pacjentom leczonym preparatem innych leków, o których wiadomo, że mogą powodować neutropenię. W trakcie leczenia deferypronem zaleca się oznaczanie poziomu granulocytów obojętnochłonnych co tydzień. Chory musi zostać poinformowany o konieczności zgłaszania lekarzowi prowadzącemu wszystkich objawów grypopodobnych. Świadczyć mogą one bowiem o wystąpieniu neutropenii. W przypadku wystąpienia neutropenii lek należy odstawić, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie. Nie zaleca się powrotu do terapii deferypronem chorym, u których wystąpiła neutropenia spowodowana stosowaniem tego leku. W trakcie leczenia deferypronem barwa moczu zmienia się ze słomkowej na czerwonobrązową. Lek wykazuje działanie mutagenne i klastogenne. Kobietom w wieku rozrodczym, które przyjmują deferypron, zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji.

InterakcjeEdytuj

Deferypron może zmniejszać skuteczność doustnych leków zobojętniających kwas żołądkowy zawierających glin. Istnieje bowiem możliwość chelacji jonów glinu przez deferypron. Istnieją doniesienia mówiące o występowaniu interakcji między deferypronem a witaminą C. Jeżeli to możliwe, na czas leczenia lekiem, kwas askorbinowy należy odstawić.

Działania niepożądaneEdytuj

Do najpoważniejszych działań niepożądanych należy agranulocytoza, w tym neutropenia. Do częstych działań niepożądanych należą:

Rzadziej występują:

  • zwiększona aktywność enzymów wątrobowych,
  • bóle głowy,
  • biegunki,
  • bóle mięśni i stawów,
  • zwiększenie łaknienia,
  • zmęczenie.

PrzedawkowanieEdytuj

Przyjmowanie większej niż zalecana dawki leku może spowodować wystąpienie zaburzeń neurologicznych (zobacz: Ostrzeżenia specjalne), takich jak:

Objawy te ustępują stopniowo po przerwaniu leczenia deferypronem.

PreparatyEdytuj

  • Ferriprox (producent: Apotex) – dostępny w postaci:
    • tabletek powlekanych, zawierających 500 mg deferypronu,
    • płynu doustnego, zawierającego deferypron w ilości 100 mg/ml w butelce o pojemności 250/500 ml.

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Deferypron. [martwy link] The Chemical Database. Wydział Chemii Uniwersytetu w Akronie. [dostęp 2012-07-19]. (ang.).[niewiarygodne źródło?]
  2. Savulescu J. Thalassaemia major: the murky story of deferiprone.. „BMJ (Clinical research ed.)”. 7436 (328), s. 358–9, luty 2004. DOI: 10.1136/bmj.328.7436.358. PMID: 14962851.