Der Giftpilz

Der Giftpilz (pol. Trujący Grzyb) – książka napisana przez Ernsta Hiemera, z ilustracjami autorstwa Philippa Rupprechta (podpisanego na okładce jako Fips) o tematyce antysemickiej, adresowana do niemieckich dzieci, wydana w 1938 przez należące do Juliusa Streichera wydawnictwo Sturmverlag, będąca lekturą w niemieckich szkołach w okresie III Rzeszy[1].

Der Giftpilz
Autor

Ernst Hiemer

Tematyka

ideologia narodowo-socjalistyczna, antysemityzm

Typ utworu

literatura dla dzieci

Wydanie oryginalne
Miejsce wydania

Niemcy

Język

niemiecki

Data wydania

1938

Wydawca

Julius Streicher

TreśćEdytuj

Licząca 64 strony książka jest zbiorem opowiadań, których bohaterami są dzieci. Każda z kolejnych historii prezentuje jako prawdziwe stereotypowe wizerunki Żydów i związane z nimi uprzedzenia, często popierając je elementami ideologii narodowego socjalizmu. Otwierająca książkę opowieść, od której pochodzi także i tytuł, przedstawia matkę z dzieckiem zbierających grzyby w lesie. W pewnym momencie synek pokazuje mamie muchomory. Ta tłumaczy mu zaś, że tak jak istnieją grzyby jadalne i trujące, tak istnieją rasy ludzi dobrych i rasy ludzi gorszych[2].

W kolejnych opowiadaniach Żydzi przedstawiani są jako pedofile[3], chciwi kapitaliści[4], oszuści, okrutni wobec zwierząt[5] i przebiegli prawnicy. Inne rozdziały poświęcone są temu, co rzekomo Jezus miał twierdzić na temat Żydów[6], a także temu, jak niemieckie dzieci w szkołach powinny się uczyć rozpoznawać Żyda. Na ostatniej stronie znalazł się portret przedstawiający samego Streichera, opatrzony komentarzem Kto walczy z Żydami, ten walczy z diabłem[7].

OdbiórEdytuj

Książka została wydana w nakładzie 60 000 egzemplarzy; była szeroko wykorzystywana – zalecano ją podczas kursów dla młodzieży, a także wprowadzono do szkół jako podręcznik. Ze względu na skrajny, miejscami wręcz groteskowy antysemityzm, spotykała się z krytyką także wśród nazistów; pojawiały się głosy, że jest szkodliwa dla nieletnich[8]. Niepochlebną opinię o książce wydał Joseph Goebbels[2], zapisując w swoim dzienniku 29 maja 1938 słowa

Streicher wydał nową książkę dla dzieci. Okropna rzecz. Co Führer z tym zrobi?

PrzekładyEdytuj

Der Giftpilz ukazało się w 1938 w Anglii, wydane nakładem stowarzyszenia Friends of Europe[9]. Po inwazji na Związek Radziecki okładka książki była wykorzystywana jako plakat z napisem w języku ukraińskim[10]. Współczesnego, angielskiego przekładu dokonał amerykański działacz ruchu neonazistowskiego Gary Lauck[11], który odpowiada także za tłumaczenie Der Giftpilz na język estoński. Tamtejsze władze bezskutecznie usiłowały zapobiec tej publikacji[12].

InneEdytuj

Jeden z egzemplarzy Der Giftpilz znajduje się w muzeum holocaustu United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie. Kolejny jest w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Der Giftpilz wykorzystano także jako dowód przeciwko Streicherowi podczas procesów norymberskich[13].

PrzypisyEdytuj

  1. Karol Grünberg: Hitler-Jugend. Toruń: 1998, s. 68. ISBN 83-86850-97-3.
  2. a b "Der Giftpilz"
  3. "The Experience of Hans and Else with a Strange Man"
  4. "How Jewish Traders Cheat"
  5. "How Jews Torment Animals"
  6. "What Christ Said about the Jews"
  7. "Der Giftpilz"
  8. Heinz Schreckenberg: Erziehung, Lebenswelt und Kriegseinsatz der deutschen Jugend unter Hitler: Ein kritischer Überblick. Münster: 2001, s. 44. ISBN 978-3-8258-4433-2.
  9. "The Nizkor Project"
  10. "Der Giftpilz"
  11. oficjalna strona Laucka
  12. Juute vaenav raamat tõlgiti eesti keelde. [dostęp 2014-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-07)].
  13. "Partial translation of document 1778-PS "

Linki zewnętrzneEdytuj