Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy ptaka. Zobacz też: miejscowość Derkacz w woj. zachodniopomorskim oraz Wjaczesław Derkacz – ukraiński biathlonista.

Derkacz zwyczajny, derkacz (Crex crex) – gatunek średniego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący Europę poza jej północno-wschodnią i południową częścią oraz Azję po Zabajkale, Iran i Chiny. Zimuje we wschodniej Afryce na południe od Sudanu. W Polsce to średnio liczny ptak lęgowy i przelotny[4]. Gnieździ się w całym kraju, jednak jest to rozkład nierównomierny: liczniejszy jest na północnym wschodzie i wschodzie[4]. Większość obserwacji dotyczy jedynie jego charakterystycznego głosu, ponieważ jest to ptak bardzo płochliwy, o skrytym trybie życia. Jest to gatunek monotypowy[2][5].

Derkacz zwyczajny
Crex crex[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd żurawiowe
Rodzina chruściele
Rodzaj Crex
Gatunek derkacz zwyczajny
Synonimy

Rallus Crex Linnaeus, 1758[2]

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     zimowiska

Odgłos derkacza zwyczajnego
Jaja derkacza
Cechy gatunku 
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Wierzch ciała rdzawobrązowy z ciemnymi, podłużnymi plamami. Boki głowy, szyja bez karku i pierś popielatoniebieskie, z delikatnym brązowawym nalotem. Boki w płowordzawe poprzeczne prążki. Młode wyglądają identycznie jak dorosłe, lecz są ogólnie bardziej brązowe.
Głos to donośny, dwusylabowy terkot, przypominający „der der” (stąd polska nazwa) lub „kreks kreks” (stąd nazwa łacińska).
Wymiary średnie 
dł. ciała ok. 27–30 cm[2]
rozpiętość skrzydeł ok. 42–53 cm[2]
masa ciała: samiec 129–210 (średnio 165,5) g, samica 138–158 (średnio 145) g[2]
Biotop 
Wilgotne łąki z wysoką roślinnością zielną i kępami krzewów, pola uprawne oraz suchsze miejsca na bagnach. Zasadniczo występuje na nizinach, jednak na Kaukazie i w Ałtaju zamieszkuje piętro hal do 3000 m n.p.m.
Gniazdo 
Na ziemi, pod osłoną roślin zielnych lub wewnątrz krzewu.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – sierpniu 8 do 14 jaj.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 16–21 dni przez samicę (istnieją niepotwierdzone doniesienia o współudziale samca). Rodzice karmią pisklęta tylko przez pierwsze 3 do 4 dni życia. Młode osiągają umiejętność latania w wieku ok. 6 tygodni.
Pożywienie 
Owady i inne małe zwierzęta oraz nasiona i części zielone roślin.
Ochrona 
W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą, wymaga ochrony czynnej[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Crex crex, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e Taylor, B. & Kirwan, G.M.: Corncrake (Crex crex). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-10-20].
  3. Crex crex. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Crex crex (Derkacz). W: M. Gromadzki (red).: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny.. T. 7: Ptaki (część I). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 298–301.
  5. Frank Gill, David Donsker (red.): Flufftails, finfoots, rails, trumpeters, cranes, limpkin (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-10-20].
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzneEdytuj