Otwórz menu główne

Dezydery Smoczkiewicz

Dezydery (Dezyderiusz) Smoczkiewicz (ur. 26 lutego 1900 w Leszczowatem, zm. po 28 kwietnia 1940 na Ukrainie) – polski rolnik, osadnik wojskowy, działacz społeczny, poseł na Sejm IV kadencji (1935–1938) w II Rzeczypospolitej, ofiara zbrodni katyńskiej.

Dezydery Smoczkiewicz
Ilustracja
Dezydery Smoczkiewicz ok. 1935
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1900
Leszczowate
Data i miejsce śmierci po 28 kwietnia 1940
Ukraina
Poseł na Sejm IV kadencji
(II Rzeczypospolitej)
Okres od 1935
do 1938
Przynależność polityczna BBWR
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi
Krzyż Obrony Lwowa

ŻyciorysEdytuj

Uczył się w gimnazjum w Jarosławiu, gdzie prowadził aktywną działalność niepodległościową. W 1916 roku założył w Radymnie oddział POW. W stopniu plutonowego walczył w obronie Lwowa w szeregach 4 pułku piechoty Legionów w listopadzie 1918 roku oraz w odsieczowej kampanii lwowskiej na początku 1919 roku. Był ciężko ranny w bitwie pod Zboiskami. Został zwolniony z wojska w 1920 roku jako 50% inwalida wojenny. Ochotniczo służył później w oddziale II Dowództwa Okręgu Generalnego Lwów.

Do 1922 roku pracował w Centralnej Spółdzielni Kolejowej we Lwowie. Później przeniósł się na Wołyń i gospodarował na działce otrzymanej jako osadnik wojskowy w 1923 roku.

W 1925 roku ukończył Akademię Handlową we Lwowie, a w 1933 roku – wyższe kursy samorządowe w Warszawie.

Pełnił wiele funkcji społecznych między 1926 rokiem a wybuchem wojny.

W wyborach parlamentarnych w 1935 roku został wybrany posłem na Sejm IV kadencji (1935–1938) 92 800 głosami z okręgu nr 56, obejmującego powiaty: łucki i horochowski. W kadencji tej pracował w komisji prawniczej[1][2]. Był przewodniczącym oddziału OZN w Równem[3].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez NKWD w nocy 24 września 1939 roku w Równem[3] i był tam więziony do 24 marca 1940 roku, a potem w Charkowie. 28 kwietnia 1940 roku wywołano go z celi wraz z grupą 105 więźniów. Po tej dacie jego losy są nieznane. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej osób zamordowanych na Ukrainie przez NKWD w 1940 roku, przekazanej Polsce w 1994 roku. Został pochowany na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni[4].

OdznaczeniaEdytuj

Życie prywatneEdytuj

Był synem Albina i Pauliny z domu Kulinicz, nauczycieli szkól ludowych.

Ożenił się w 1926 roku z Olgą Niewiarowską, działaczką niepodległościową w Jarosławiu, pielęgniarką wojskową w czasie wojny polsko-ukraińskiej o Przemyśl. Mieli syna Leszka, etnografa, urodzonego w 1931 roku[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1938 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 203.
  2. a b c Janina Stobniak-Smogorzewska: Smoczkiewicz Dezydery (Dezyderiusz). W: Polski Słownik Biograficzny. T. 39: Służewski Jan – Smolka Stanisław. Warszawa – Kraków: Polska Akademia Nauk – Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla, 1997, s. 207-208. ISBN 83-86301-73-2.
  3. a b Sławomir Kalbarczyk. Ukraińska Lista Katyńska. „Komentarze historyczne”, s. 55. Instytut Pamięci Narodowej. 
  4. a b Biblioteka sejmowa – Parlamentarzyści RP: Dezydery Smoczkiewicz. [dostęp 2012-07-14].
  5. Wskazany jako „ś. p. Dezyderjusz Smoczkiewicz”. M.P. z 1931 r. nr 178, poz. 260.