Otwórz menu główne

Diakonat stały w Polsce – przywrócenie w Kościele katolickim diakonatu jako właściwego i trwałego stopnia hierarchicznego było jednym z kluczowych postanowień Soboru Watykańskiego II.

Zgodnie z teologią katolicką diakonat jest pierwszym z trzech stopni sakramentu święceń (są to kolejno: diakonat, prezbiterat i episkopat). W obrzędzie święceń biskup nakłada na kandydata ręce, ale nie dla kapłaństwa, lecz dla posługi[1]. Diakonem stałym może zostać nie tylko celibatiarusz, lecz także mężczyzna żonaty.

Prace nad przyróceniem stałego diakonatu rozpoczęto w Polsce dopiero po przemianach ustrojowych przełomu lat 80. i 90. XX wieku. Do tej pory diakonat był w Polsce tylko stopniem przejściowym na drodze do kapłaństwa. Pierwszy diakon greckokatolicki nieprzeznaczony do kapłaństwa, Andrzej Chita, został wyświęcony w Polsce 17 marca 1993 roku, zaś pierwszy diakon stały rzymskokatolicki, Tomasz Chmielewski, przyjął święcenia 6 czerwca 2008 roku.

Diakonat stały w dokumentach Soboru Watykańskiego IIEdytuj

Katolickie Kościoły wschodnie przez wiele wieków zachowały instytucję diakonatu stałego, lecz w Kościele łacińskim praktyka święcenia stałych diakonów zanikła bardzo wcześnie. Pierwsza decyzja przywrócenia diakonatu jako stałego stopnia hierarchii, została podjęta na Soborze Trydenckim[2], lecz nie została zrealizowana. Wypełnienia doczekały się dopiero postanowienia biskupów zebranych na Soborze Watykańskim II. Ojcowie soborowi zarządzili w Konstytucji dogmatycznej o Kościele "Lumen Gentium", by zachować diakonat jako właściwy i trwały stopień hierarchiczny[3]. Ponadto zdjęto z diakonów obowiązek bezżenności.

Soborowy Dekret o misyjnej działalności Kościoła stwierdza, że wskazane jest, aby ludzi, którzy spełniają prawdziwie diakońską posługę, głosząc słowo Boże jako katechiści, kierując w imieniu proboszcza i biskupa rozproszonymi wspólnotami chrześcijańskimi albo praktykując miłosierdzie w działalności społecznej czy charytatywnej, wzmocnić przez przekazane w tradycji od Apostołów nałożenie rąk i ściślej połączyć z ołtarzem, aby skuteczniej wypełniali oni swoją posługę dzięki sakramentalnej łasce diakonatu[4].

Wprowadzenie diakonatu stałego w Kościele polskimEdytuj

Diakonat stały jest w polskim katolicyzmie nowością. Zanikł bowiem w Kościele łacińskim jeszcze przed przybyciem pierwszych misjonarzy do Polski. Natomiast tuż po Soborze Watykańskim II biskupi polscy byli bardzo ostrożni z wprowadzaniem tej instytucji.

Pierwszym z Kościołów lokalnych w Polsce, gdzie przywrócono stały diakonat, była diecezja przemyska (obecnie archidiecezja przemysko-warszawska) obrządku bizantyjsko-ukraińskiego. Pierwszy diakon nieprzeznaczony do kapłaństwa po Soborze Watykańskim II, Andrzej Chita, został wyświęcony 17 marca 1993 roku[5].

W 2001 r. Konferencja Episkopatu Polski zwróciła się do Stolicy Apostolskiej z prośbą o pozwolenie na wprowadzenie w Polsce diakonatu stałego. 22 stycznia 2004 roku watykańska Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej zatwierdziła na okres sześciu lat dokument dotyczący formacji i posługi diakonów stałych w Polsce[6]. W 2005 roku w Przysieku powstał Ośrodek Formacji Diakonów Stałych. W chwili powstania tej placówki do posługi przygotowywało się w niej dziesięciu żonatych alumnów. Pierwszy rzymskokatolicki diakon stały w Polsce, Tomasz Chmielewski, został wyświęcony 6 czerwca 2008 roku w Toruniu przez biskupa toruńskiego Andrzeja Suskiego[7].

Diakoni stali w PolsceEdytuj

Do 28 czerwca 2018 wyświęcono w Polsce 31 stałych diakonów rzymskokatolickich (28 żonatych oraz 3 celibatariuszy, w tym 2 zakonników; przy czym obaj zakonnicy podjęli pracę poza granicami Polski) oraz 6 greckokatolickich (5 żonatych i 1 zakonnik - bazylianin). Rzymskokatoliccy diakoni diecezjalni wyświęceni zostali jak dotąd dla ośmiu polskich diecezji obrządku łącińskiego: ełckiej (5), gliwickiej (2), katowickiej (5), opolskiej (6), pelplińskiej (1), szczecińsko-kamieńskiej (4), toruńskiej (3) oraz warszawskiej (3)[8].

Diakoni greckokatoliccy nieprzeznaczeni do kapłaństwa wyświęceni w Polsce
Lp. Imię i nazwisko Data święceń Uwagi
1. Andrzej Chita 17 marca 1993 [8]
2. br. Bohdan Pietnoczka 28 października 2000 bazylianin[8]
3. Piotr Siwicki 30 listopada 2003 [8]
4. Włodzimierz Kaczmar 26 września 2010 [8]
5. Włodzimierz Mosorow 5 marca 2017 [8]
6. Bogdan Pietnoczka 26 czerwca 2017 [8]
Diakoni stali rzymskokatoliccy wyświęceni w Polsce
Lp. Imię i nazwisko Data święceń Diecezja / zgromadzenie zakonne Uwagi
1. Tomasz Chmielewski 6 czerwca 2008 diecezja toruńska [8]
2. Zbigniew Machnikowski 8 czerwca 2008 diecezja pelplińska [8]
3. Bogdan Sadowski 9 sierpnia 2009 archidiecezja warszawska [8]
4. Stanisław Dziemian 20 grudnia 2009 diecezja ełcka [8]
5. Mariusz Malinowski (diakon) 19 grudnia 2010 diecezja toruńska [8]
6. Waldemar Rozynkowski 5 listopada 2011 diecezja toruńska [8]
7. Czesław Cebulla 30 czerwca 2013 diecezja opolska [8]
8. Ryszard Kłoś 30 czerwca 2013 diecezja opolska [8]
9. Rudolf Syga 30 czerwca 2013 diecezja opolska [8]
10. Albert Karkosz 24 października 2013 archidiecezja katowicka [8]
11. Piotr Maciejewski 29 czerwca 2014 archidiecezja warszawska [8]
12. br. Benoît-Joseph 16 października 2014 Monastyczne Wspólnoty Jerozolimskie podjął posługę poza granicami Polski[8]
13. Piotr Joszko 20 czerwca 2015 diecezja opolska [8]
14. Rudolf Wilczek 27 czerwca 2015 diecezja opolska [8]
15. Tadeusz Cieślik 23 września 2015 archidiecezja katowicka [8]
16. Bogdan Boruta 23 września 2015 archidiecezja katowicka [8]
17. Marek Czogalik 7 listopada 2015 diecezja gliwicka [8]
18. Jan Ogrodzki 22 listopada 2015 archidiecezja warszawska [8]
19. Marcin Gajda 18 czerwca 2016 archidiecezja szczecińsko-kamieńska [8]
20. Paweł Ziętek 18 czerwca 2016 archidiecezja szczecińsko-kamieńska [8]
21. Roman Wojciechowski 18 czerwca 2016 archidiecezja szczecińsko-kamieńska [8]
22. Robert Marszałek 18 czerwca 2016 archidiecezja szczecińsko-kamieńska [8]
23. Arkadiusz Grining 1 maja 2017 diecezja ełcka [8]
24. Jan Konopko 1 maja 2017 diecezja ełcka [8]
25. Krzysztof Gładkowski 1 maja 2017 diecezja ełcka [8]
26. Józef Suwalski 1 maja 2017 diecezja ełcka [8]
27. Marek Dziony 25 czerwca 2017 diecezja opolska celibatariusz[8]
28. br. Damian Lenckowski 25 czerwca 2017 Wspólnota Apostołów Nadziei podjął posługę poza granicami Polski[8]
29. Tomasz Kosiek 8 grudnia 2017 diecezja gliwicka [8]
30. Krystian Kukiełka 27 czerwca 2018 archidiecezja katowicka [8]
31. Andrzej Lwowski 28 czerwca 2018 archidiecezja katowicka [8]


Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Sobór Watykański II, Lumen Gentium, 29; Constitutiones Ecclesiae Aegyptiacae, III, 2: wyd. Funk, Didascalia, II, s. 103; Statua Ecclesiae, Antique 37-41: Mansi 3, 954.
  2. Sobór Trydencki, Sesja XIII, 15 lipca 1563 roku, rozdz. 17: [Święty Sobór] zachęca i nakazuje w Panu, aby wszyscy poszczególni biskupi, tam gdzie tylko możliwe, przywrócili te zadania [stopnie święceń od ostiariatu do diakonatu] w kościołach katedralnych, kolegiackich i parafialnych.
  3. Konstytucja dogmatyczna o Kościele "Lumen Gentium", rozdz. III, pkt. 29.
  4. Sobór Watykański II, Ad gentes divinitus, 16.
  5. Diakonat stały w Polsce – historia i stan aktualny
  6. Diakonat stały w Kościele w Polsce
  7. Ksiądz diakon, jego żona i jego dzieci
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al Stan na dzień 3 marca 2019 r.; por. Diakonat stały w Polsce – historia i stan aktualny