Otwórz menu główne

Diecezja litomyślska, czeski: Diecéze Litomyšl, niem.: Bistum Leitomischl – historyczna diecezja katolicka we wschodnich Czechach, istniejąca w średniowieczu, wchodząca w skład czeskiej prowincji kościelnej.

Diecezja litomyślska
(1344-1554)
Ilustracja
Herb diecezji litomyślskiej
Państwo  Czechy
Siedziba Litomyśl
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia czeska
Katedra diecezjalna Świętego Krzyża w Litomyślu

Spis treści

HistoriaEdytuj

Diecezja litomyślska została założona 30 kwietnia 1344 r. przez papieża Klemensa IV jako sufragania diecezji praskiej, podniesiona do rangi archidiecezji. Została ona utworzone we wschodnich Czechach na granicy z Morawami z inicjatywy cesarza Karola IV Luksemburskiego, który zamierzał również w dalszej perspektywie podporządkować nowo powstałej metropolii praskiej sąsiednią diecezję wrocławską, wchodzącą w skład metropolii gnieźnieńskiej, co wynikało z tego, że od 1348 r. Śląsk wchodził w skład krajów Korony Świętego Wacława. W skład biskupstwa weszło łącznie 151 parafii, wydzielonych z archidiecezji praskiej i diecezji ołomunieckiej.

Podstawę materialną nowo utworzonej diecezji stanowiły posiadłości należące od XII w. do norbertanów z Litomyšla, których kościół został katedrą. Pierwszym ordynariuszem został opat norbertanów Jan I. Podczas jego pontyfikatu trwały spory majątkowe, wynikające z rozwiązania klasztoru norbertanów w Litomyślu. Wsparcia w rozwiązaniu tej sprawy udzielił diecezji z poparcia papieża biskup wrocławski Przecław z Pogorzeli, który w 1347 r. określił uposażenie biskupstwa. W tym samym czasie cesarz Karol IV nadał biskupom prawo do swobodnego rozporządzania mieniem diecezji. Mimo to nadal trwał spór o określenie w pełni granic diecezji, wskutek protestów sąsiednich biskupów. Między 1349 a 1350 r. arcybiskup praski Arnoszt z Pardubic dokonał podziału diecezji na cztery dekanaty: Chrudim, Vysoké Mýto, Polička i Lanškroun. Dołączono także dekanaty ołomunieckie: Šumperk i Úsov.

W celu stabilizacji ekonomicznej pozycji diecezji, biskupi zakładali wiele klasztorów, w tym dla augustianów eremitów w Litomyšlu (1356), augustianów kanonicznych w Villach (1371) i kartuzów w Tržek (1372). Za rządów bpa Albrechta von Sternberga przywieziono do stolicy diecezji w 1376 r. relikwie św. Wiktoryna, który został mianowany patronem diecezji.

Podczas długiej kadencji bpa Jana IV Bucca miał miejsce rozwój diecezji. W 1401 r. odbył synod diecezjalny. Została założona biblioteka i szkoła katedralna. Był on zwolennikiem Zygmunta Luksemburczyka i przeciwnikiem doktryny Jana Husa. Na soborze w Konstancji, brał udział jako delegat. Z kolei jego następca Albrecht Březí należał do obrońców husytów, za co musiał uciekać w 1425 r. na Morawy.

Ucieczka biskupa doprowadziła faktycznie do jej likwidacji, choć wciąż mianowano jej biskupów i administratorów. Ostatecznie zlikwidowano ją w 1554 r., dzieląc jej terytorium między sąsiednie diecezje: praską i ołomuniecką

WspółczesnośćEdytuj

Dzisiaj Litomyšl jest jedną z tytularnych stolic biskupich Kościoła katolickiego.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Hledíková Z., Bistum Leitomischl (tschech. Litomyšl), [w:] E. Gatz, Die Bistümer des Heiligen Römischen Reiches von ihren Anfängen bis zur Säkularisation, Freiburg 2003, ​ISBN 3-451-28075-2​.
  • Handbuch der historischen Stätten Böhmen und Mähren, pod red. J. Bahlcke, Stuttgart 1998, ​ISBN 3-520-32901-8​.
  • Hledíková Z., [w:] E. Gatz, Die Bischöfe des Heiligen Römischen Reiches, t. 2, ​ISBN 3-428-08422-5​, s. 346.