Otwórz menu główne

Diecezja tarnowska

diecezja katolicka w Polsce

Diecezja tarnowska (łac. Dioecesis Tarnoviensis) – jedna z 4 diecezji rzymskokatolickich metropolii krakowskiej. Praktykuje około 70% wiernych, co czyni ją najbardziej religijną diecezją w Polsce, i jedną z najbardziej religijnych na świecie.

Diecezja tarnowska
Ilustracja
Katedra diecezjalna w Tarnowie
Państwo  Polska
Siedziba Tarnów
ul. Legionów 30
Data powołania 13 marca 1786
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia krakowska
Katedra diecezjalna Katedra w Tarnowie
Biskup diecezjalny Andrzej Jeż
Biskup pomocniczy Wiesław Lechowicz
Stanisław Salaterski
Leszek Leszkiewicz
Biskup senior Władysław Bobowski
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych 1.111.156
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
1 701
1 556
145
Liczba osób zakonnych 930
Liczba dekanatów 43
Liczba parafii 452
Powierzchnia 7.566 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
50°00′47,1″N 20°59′13,5″E/50,013083 20,987083
Strona internetowa

Spis treści

HistoriaEdytuj

Po I rozbiorze Polski część diecezji krakowskiej znalazła się w zaborze austriackim. 20 września 1783 na tym obszarze zorganizowano diecezję tarnowską[2]. Biskupem nominatem Józefa II został Jan Duwall, zmarł 13 grudnia 1785, nie doczekawszy się prekonizacji[3]. 24 grudnia 1785 Józef II mianował biskupem Floriana Amanda Janowskiego, 3 kwietnia 1786 papież Pius VI go prekonizował[4]. Utworzenie diecezji potwierdził papież Pius VI, dnia 13 marca 1786, bullą In suprema beati Petri cathedra. Diecezja tarnowska została włączona do archidiecezji lwowskiej[2].

Zajęcie Krakowa przez Austrię, w wyniku III rozbioru Polski w 1795, zadecydowało w głównej mierze o zniesieniu diecezji tarnowskiej. Kapitułę katedralną przeniesiono do Kielc, na mocy bulii Indefessum personarum regia dignitate fulgentium Piusa VII, z dnia 13 czerwca 1805. Kolejna bulla Operosa atque indefessa, z dnia 24 września 1805, podzieliła terytorium diecezji tarnowskiej między dwa biskupstwa: krakowskie i przemyskie. Oba papieskie rozporządzenia weszły w życie 17 września 1807[2].

W 1821 bullą Studium paterni affectus, z dnia 20 września 1821, Pius VII erygował diecezję w Tyńcu[2]. W granicach diecezji znalazło się cztery cyrkuły Królestwa Galicji i Lodomerii: bocheński, myślenicki, nowosądecki i tarnowski. Diecezja liczyła 278 parafii zgrupowanych w 18 dekanatach[5]. Biskup Grzegorz Ziegler rozpoczął starania, by przenieść stolicę biskupstwa do Tarnowa[6]. Na mocy bulli Sedium episcopalium translationes Leona XII, z dnia 23 kwietnia 1826, stolicę diecezji przeniesiono z Tyńca do Tarnowa i diecezja otrzymała nazwę tarnowskiej. Przeniesiono również seminarium diecezjalne z Bochni. Gmach Seminarium Duchownego w Tarnowie otworzono 1 września 1838. Pół wieku później, 25 października 1888, w części budynku seminarium utworzono tarnowskie Muzeum Diecezjalne[2].

W 1880, 1886 i 1925 następowały zmiany granic diecezji, w 1925 diecezję tarnowską przeniesiono z archidiecezji lwowskiej do nowo utworzonej archidiecezji krakowskiej. Ostatnia zmiana granic miała miejsce w 1992, za sprawą dekretu Stolicy Apostolskiej O ustanowieniu i określeniu granic diecezji i prowincji kościelnych w Polsce przyłączono do nowo tworzącej się diecezji rzeszowskiej 49 parafii z dekanatów: Biecz, Gorlice-Południe, Gorlice-Północ, Kolbuszowa, Ropczyce i Sędziszów Małopolski, zaś do diecezji sandomierskiej dekanat Baranów Sandomierski[2].

W diecezji tarnowskiej dotychczas odbyły się cztery synody; pierwszy, zwołany przez bp Leona Wałęgę, zakończył się w 1928 roku.  21 kwietnia 2018 roku odbyła się uroczysta inauguracja piątego synodu diecezjalnego, zwołanego przez bp Andrzeja Jeża[7][8].

InstytucjeEdytuj

BiskupiEdytuj

Biskup diecezjalny

Biskupi pomocniczy

Biskup senior

Zobacz też: Biskupi tarnowscy.

DekanatyEdytuj

Główna świątyniaEdytuj

Bazyliki mniejszeEdytuj

PatroniEdytuj

ZakonyEdytuj

Świeckie Instytuty Życia KonsekrowanegoEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. a b c d e f Historia diecezji, „tarnow.gosc.pl”, 9 sierpnia 2012 [dostęp 2018-01-27].
  3. DUWALL Jan (1720-1785), www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-27] (pol.).
  4. JANOWSKI Florian Amand (1725-1801), www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-27] (pol.).
  5. Likwidacja opactwa benedyktyńskiego, diecezja tyniecka - Tyniec.eu, www.tyniec.eu [dostęp 2018-01-29] (pol.).
  6. ZIEGLER Grzegorz Tomasz (1770-1852), www.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2018-01-29] (pol.).
  7. Historia Synodów Diecezji Tarnowskiej, synodtarnow.pl [dostęp 2018-04-22] (pol.).
  8. Inauguracja V Synodu Diecezji Tarnowskiej, tarnow.gosc.pl [dostęp 2018-04-22].
  9. Instytut Gość Media, Nowa kapituła i nowi kanonicy!, „tarnow.gosc.pl”, 29 grudnia 2017 [dostęp 2018-10-09].
  10. Instytut Gość Media, Na większą chwałę Boga, „tarnow.gosc.pl”, 9 października 2018 [dostęp 2018-10-09].