Diecezja toruńska

diecezja w metropolii gdańskiej, utworzona w 1992 r.

Diecezja toruńska (łac. Dioecesis Thoruniensis) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego metropolii gdańskiej w Polsce.

Diecezja toruńska
łac. Dioecesis Thoruniensis
Ilustracja
Bazylika katedralna świętych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty w Toruniu
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Siedziba POL Toruń COA.svg Toruń
ul. Łazienna 18,
87-100 Toruń
Data powołania 25 marca 1992
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia Gdańska
Katedra Toruńska
Biskup diecezjalny Wiesław Śmigiel
Biskup pomocniczy Józef Szamocki
Biskup senior Andrzej Suski
Dane statystyczne (2018)
Liczba wiernych
• procent wiernych
580 604 tys.
94,6
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
514
416
98
Liczba osób zakonnych 269
Liczba dekanatów 24
Liczba parafii 195
Liczba klasztorów 37
Powierzchnia 5,427 km²
Mapa
Strona internetowa
Matka Boża Nieustającej Pomocy, główna patronka diecezji toruńskiej
Błogosławiony Stefan Wincenty Frelichowski, jeden z patronów diecezji toruńskiej
Klasztor Zgromadzenia sióstr Świętego Wincentego a Paulo w Chełmnie
Tablica znajdująca się na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego upamiętniająca wizytę Jana Pawła II w dniu 7 czerwca 1999 roku w Toruniu

LokalizacjaEdytuj

Diecezja toruńska znajduje się w północnej Polsce i od północy graniczy z diecezjami pelplińska i elbląską, od wschodu z archidiecezją warmińską, od południa z diecezjami Płocką, Włocławską i archidiecezją gnieźnieńską, zaś od zachodu z diecezją bydgoską.

HistoriaEdytuj

Diecezja toruńska została ustanowiona 25 marca 1992 roku przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus”. Powstała ona z dużej części dawnej diecezji chełmińskiej, erygowanej przez papieża Innocentego IV 29 lipca 1243 roku oraz z jednego dekanatu archidiecezji gnieźnieńskiej[1][2].

Pierwszym biskupem toruńskim został ówczesny biskup pomocniczy płocki Andrzej Suski, a jego ingres do katedry odbył się 31 maja 1992 roku[3].

Bazyliką katedralną stał się najstarszy kościół Torunia, pochodzący z XIV wieku, pw. św. św. Janów. Pierwotnie pełnił on funkcję kościoła parafialnego dla Starego Miasta. W 1935 roku podniesiony do rangi bazyliki mniejszej przez papieża Piusa XI[4].

Patronką diecezji toruńskiej została Matka Boża Nieustającej Pomocy, która od 1962 roku patronowała także byłej diecezji chełmińskiej. Jej cudowny wizerunek znajduje się w diecezjalnym sanktuarium na Bielanach w Toruniu, gdzie posługę sprawują ojcowie redemptoryści[5].

Ważnym wydarzeniem w historii diecezji toruńskiej była mająca miejsce 7 czerwca 1999 roku wizyta papieża Jana Pawła II w Toruniu, podczas której nawiedził katedrę św. św. Janów, w Auli UMK spotkał się z przedstawicielami polskiej nauki, na terenie lotniska odprawił nabożeństwo czerwcowe oraz dokonał beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego[6].

11 listopada 2017 roku papież Franciszek przyjął rezygnację ks. bp Andrzeja Suskiego z posługi biskupa toruńskiego. Tym samym mianował biskupem toruńskim bp. Wiesława Śmiglabiskupa pomocniczego diecezji pelplińskiej. Jego kanoniczne objęcie diecezji miało miejsce 8 grudnia 2017 roku, zaś ingres do bazyliki katedralnej świętych Janów odbył się 10 grudnia tegoż roku[7][8].

BiskupiEdytuj

Osobny artykuł: Biskupi toruńscy.
Tytuł/urząd Biskup Okres urzędowania
Biskup diecezjalny ks. bp Wiesław Śmigiel od 2017
Biskup pomocniczy/wikariusz generalny ks. bp Józef Szamocki od 2000
Biskup senior ks. bp Andrzej Suski od 2017

Instytucje diecezjalneEdytuj

ToruńEdytuj

PrzysiekEdytuj

GórskEdytuj

  • Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki[14] 

Zamek BierzgłowskiEdytuj

Główne świątynieEdytuj

Kościoły diecezjalneEdytuj

Zdjęcie Nazwa Historia Miasto
  Bazylika katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1530-1583 służył protestantom, a przez następne 13 lat użytkowany był wspólnie przez katolików i protestantów. W 1596 roku kościół przejmują jezuici i w ich posiadaniu świątynia jest do 1772 roku, kiedy to gospodarzem świątyni stają się księża diecezjalni. Od 1935 roku ma ona tytuł bazyliki mniejszej, a od 1992 roku jest katedrą diecezji toruńskiej[15]. Toruń
  Bazylika Konkatedralna Świętej Trójcy Kościół pochodzi z początków XIII wieku. W latach 1251 - 1821 był on katedrą diecezji chełmińskiej. Od 1982 roku ma tytuł bazyliki mniejszej, a od 1994 roku jest konkatedrą diecezji toruńskiej[16]. Chełmża
  Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 1971 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[17]. Nowe Miasto Lubawskie
  Bazylika Mniejsza św. Mikołaja Kościół pochodzi z początku XIV wieku. Od 2010 roku ma tytuł bazyliki mniejszej[18]. Grudziądz

Kościoły garnizonoweEdytuj

Kościół akademickiEdytuj

KapitułyEdytuj

Nazwa Data powołania Źródło
Kapituła Katedralna Toruńska 21 sierpnia 1992 [19]
Kapituła Konkatedralna Chełmżyńska [20]
Kapituła Kolegiacka Grudziądzka ​1 grudnia 1992 [21]
Kapituła Kolegiacka Nowomiejska 25 marca 2012 [22]

Podział administracyjnyEdytuj

Diecezja obejmuje teren 5427 km2, który zamieszkuje 617 694 mieszkańców. Podzielona jest ona na trzy rejony: brodnicki, grudziądzki i toruński, na które składają się 24 dekanaty ze 196 parafiami[23].

Mapa diecezjiEdytuj

DekanatyEdytuj

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

Miasta diecezjiEdytuj

Miasta znajdujące się na terenie diecezji toruńskiej
herb miasto ludność dekanat województwo powiat
  Toruń 202 591 Toruń I
Toruń II
Toruń III
Toruń IV
kujawsko-pomorskie toruński
  Grudziądz 96 111 Grudziądz I
Grudziądz II
kujawsko-pomorskie grudziądzki
  Brodnica 28 471 Brodnica kujawsko-pomorskie brodnicki
  Działdowo 21 619 Działdowo warmińsko-mazurskie działdowski
  Chełmno 20 622 Chełmno kujawsko-pomorskie chełmiński
  Chełmża 14 965 Chełmża kujawsko-pomorskie toruński
  Wąbrzeźno 13 877 Wąbrzeźno kujawsko-pomorskie wąbrzeski
  Nowe Miasto Lubawskie 11 230 Nowe Miasto Lubawskie warmińsko-mazurskie nowomiejski
  Lubawa 10 124 Lubawa warmińsko-mazurskie lubawski
  Lidzbark 8 217 Lidzbark Welski warmińsko-mazurskie działdowski
  Kowalewo Pomorskie 4 115 Kowalewo Pomorskie kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
  Jabłonowo Pomorskie 3 645 Jabłonowo Pomorskie kujawsko-pomorskie brodnicki
  Łasin 3 271 Łasin kujawsko-pomorskie grudziądzki
  Golub 1 887 (Golub) Golub kujawsko-pomorskie golubsko-dobrzyński
  Radzyń Chełmiński 1 878 Radzyń Chełmiński kujawsko-pomorskie grudziądzki

SanktuariaEdytuj

Rejon brodnickiEdytuj

Rejon grudziądzkiEdytuj

Rejon toruńskiEdytuj

PatroniEdytuj

Błogosławieni związani z diecezją toruńską[25]:

Główna patronkaEdytuj

DrugorzędniEdytuj

Słudzy Boży diecezjiEdytuj

ZakonyEdytuj

MęskieEdytuj

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

ŻeńskieEdytuj

Rejon brodnicki Rejon grudziądzki Rejon toruński

StatystykaEdytuj

Liczba nowo wyświęconych kapłanów w diecezji toruńskiej w latach 1992-2018[29][30][31][32][33][34][35][36][37][38][39][40]:

 

PielgrzymkaEdytuj

GaleriaEdytuj

Wybrane kościoły z terenu diecezji toruńskiej

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Sekretarz Przewodniczącego KEP, Diecezje | Konferencja Episkopatu Polski, episkopat.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  2. Twoje-Miasto Sp., Diecezja Toruńska, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  3. Twoje-Miasto Sp., Biskupi Toruńscy, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  4. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  5. Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Toruniu, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  6. Twoje-Miasto Sp., Wywiad z bpem Andrzejem Suskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-11-16] (pol.).
  7. Nowy biskup toruński, „gosc.pl”, 11 listopada 2017 [dostęp 2017-12-29].
  8. Nowy biskup toruński. [[Ingres]] bp. Wiesława Śmigla do katedry w Toruniu [zdjęcia] - pomorska.pl, „- pomorska.pl” [dostęp 2017-12-29] (pol.).
  9. Twoje-Miasto Sp., Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  10. Ustanowienie Diecezjalnego Ośrodka Katechumenalnego, www.jozeftorun.pl [dostęp 2017-10-19] (pol.).
  11. Twoje-Miasto Sp., Spotkanie parlamentarzystów i samorządowców, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  12. Twoje-Miasto Sp., Wydawnictwo Diecezjalne, diecezja-torun.pl [dostęp 2017-03-27] (pol.).
  13. Toruń: Ośrodek formacji diakonów stałych, „info.wiara.pl” [dostęp 2016-11-29].
  14. Poświęcenie i otwarcie Centrum Edukacji Młodzieży im. ks. Jerzego Popiełuszki w Górsku | Życie Zakonne, www.zyciezakonne.pl [dostęp 2017-10-20] (pol.).
  15. http://www.katedratorun.pl/historia-katedry/
  16. Konkatedra Świętej Trójcy w Chełmży | Przewodnik Wiki | FANDOM powered by Wikia, pl.przewodnik.wikia.com [dostęp 2018-11-29] (pol.).
  17. Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim – LEKSYKON KULTURY WARMII I MAZUR, leksykonkultury.ceik.eu [dostęp 2018-11-28] (pol.).
  18. Bazylika Kolegiacka św. Mikołaja Bpa w Grudziądzu, bazylika-grudziadz.pl [dostęp 2018-11-28].
  19. Srebrny jubileusz Kapituły Katedralnej, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  20. Chełmża Parafia pw. św. Mikołaja Biskupa parafiachelmza.pl - Odpust Trójcy Świętej, parafiachelmza.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  21. https://bazylika-grudziadz.pl/kapkan
  22. Nowe Miasto Lubawskie, nowemiasto.wm.pl [dostęp 2019-09-05] (pol.).
  23. Katolicka Agencja Informacyjna, KAI, Diecezja toruńska: bp Suski erygował nową parafię - ekai.pl, ekai.pl [dostęp 2016-11-14].
  24. Twoje-Miasto Sp., Konsekracja toruńskiej świątyni z legatem papieskim, diecezja-torun.pl [dostęp 2016-05-19].
  25. W Toruniu odbyły się uroczystości 50. rocznicy koronacji obrazu MB Nieustającej Pomocy, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 1 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  26. Nowa wspólnota redemptorystów w Toruniu, „Prowincja Warszawska Redemptorystów”, 24 października 2017 [dostęp 2017-11-12] (pol.).
  27. Twoje-Miasto Sp., Św. Jan Bosko w Toruniu, diecezja-torun.pl [dostęp 2018-01-30] (pol.).
  28. zakony i zgromadzenia (pol.). diecezja-torun.pl.
  29. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  30. Diecezja toruńska ma czterech nowych kapłanów, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  31. Święcenia kapłańskie, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-01-02].
  32. Archiwalna strona Domowego Kościoła Toruń » Blog Archive » Święcenia kapłańskie w naszej diecezji [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  33. Neoprezbiterzy Anno Domini 2010, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  34. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2003, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  35. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A.D. 2005, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  36. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej A. D. 2004, niedziela.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
  37. Święcenia kapłańskie 2007 w diecezji toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  38. Neoprezbiterzy Diecezji Toruńskiej, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  39. Święcenia kapłańskie 2008, niedziela.pl [dostęp 2019-01-04] (pol.).
  40. Święcenia kapłańskie 2019, diecezja-torun.pl [dostęp 2019-06-25].

Linki zewnętrzneEdytuj