Doły (osiedle w Łodzi)

osiedle w Łodzi

Doły – dawna podłódzka wieś, obecnie osiedle mieszkaniowe i obszar Systemu Informacji Miejskiej w północnej części Łodzi, na Bałutach.

Doły
osiedle mieszkaniowe, obszar Systemu Informacji Miejskiej Łodzi
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Miasto Łódź
Data założenia 1960
Powierzchnia 0,49 km²
Populacja (2009)
• liczba ludności

20000
Strefa numeracyjna 42
Kod pocztowy 91-xxx
Tablice rejestracyjne EL
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Doły
Doły
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Doły
Doły
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Doły
Doły
Ziemia51°47′13″N 19°29′02″E/51,786833 19,483889
Portal Portal Polska

HistoriaEdytuj

Doły były jedną z wsi otaczających Łódź, położoną na wschód od ówczesnej wsi Bałuty. Nazwa "Doły" wzięła się od pagórkowatego terenu, na którym podłożona była wieś[1].

Pierwsza wzmianka o Dołach pochodzi z 1413 roku[2]. Wieś Doły była majątkiem szlacheckim[2]. W okresie wojen z połowy XVII w. wieś Doły została zrujnowana, a w XVIII w. były to tereny zarosłe lasem lub krzakami, stanowiące część wsi Bałuty, na których nie było żadnego budynku mieszkalnego[2].

Wieś Doły została częściowo włączona do granic administracyjnych Łodzi w 1906 roku[3][4][5]. Pozostałą część wsi Doły włączono do Łodzi w 1915 roku[6].

Część z terenów dzisiejszego osiedla Doły została włączona do Litzmannstadt Ghetto oraz do obozu prewencyjnego dla młodych Polaków.

Doły jako osiedle mieszkanioweEdytuj

Informacje ogólneEdytuj

Budowę osiedla Doły rozpoczęto w 1956 r., zasadnicze prace zakończono w 1960 r. (symboliczne przecięcie wstęgi odbyło się 22 lipca)[7]; ostateczne zakończenie budowy miało miejsce w 1963 r.[8]. Osiedlu nadano imię Włady Bytomskiej[7] (ulica imienia patronki osiedla znajdowała się jednak poza granicami osiedla Doły[5]).

Architektura osiedla czerpie z przedwojennych wzorców modernistycznych[8].

Osiedle zaprojektowali:

  • arch. Krystyna Krygier (główny projektant[8]);
  • arch. Romuald Furmanek;
  • arch. Stefan Krygier;
  • arch. zieleni Janina Urbankiewicz;
  • inż. Marian Deska, inż. Jan Duda (komunikacja);
  • inż. Ryszard i Kazimierz Jurczyńscy (woda i kanalizacja);
  • inż. Piotr Śliwowski, inż. Zdzisław Strzałkowski (ciepło);
  • inż. Marian Wysokiński (elektryczność)[9].

Na osiedlu znajdują się budynki mające od dwóch do dwunastu kondygnacji. Na etapie projektowania przewidziano, że budynki niskie (wyłącznie adaptowane) stanowić będą od 5%, średnie – 80%, a wysokie – 15% ogólnej kubatury mieszkaniowej.

 
Bloki mieszkalne na osiedlu Doły przy ul. Spornej, w tle ośrodek zdrowia przy ul. Libelta.

Większość budynków na osiedlu zbudowano w technologii tradycyjnej (z cegły); wyjątkiem są budynki wykonane z prefabrykatów, zlokalizowane w okolicach ulicy Górniczej[9].

UrbanistykaEdytuj

Granice osiedle wyznaczają ulice: Wojska Polskiego, Głowackiego, Staszica, Górnicza, Bracka, Zmienna, Strykowska. Centralnie położone ulice Sporna i Boya-Żeleńskiego układ komunikacyjny osiedla jej urbanistyczny zarys[9]. Jak pisze jeden z autorów projektu osiedla:

Osiedla Wschód oraz Południe mają sporo ulic wcześniej istniejących – zachowanych w obecnym projekcie. Łączą się one z ulicą Wojska Polskiego. To np. ulice: Przemysłowa, Harcerska, Nowopolska i Chryzantem. Dość znaczny spadek tych ulic w kierunku południowym wymaga odpowiedniego kształtowania zabudowy. W przypadku Dołów Wschód konieczne było zastosowanie budynków z uskokami zarówno poziomymi, jak i pionowymi. Ulice pod osiedla Południe są na ogół zabudowane częściowo, więc zabudowa nowa stanowi uzupełnienie starej. Warto tu dodać, że gabaryt ulicy jest gabarytem zabudowy mieszanej. Wymaga czasem kosmetycznego uzupełnienia dla uzyskania harmonii architektonicznej.

Zachodnia część pod osiedle Południe była wznoszona na części niezabudowanej, co pozwoliło na kształtowanie założonej koncepcji architektonicznej. W wielu budynkach tego rejonu na ostatniej kondygnacji zostały zaprojektowane pracownie plastyczne. Doły Wschód, zwłaszcza ich część wschodnia, miały korzystne warunki fizjograficzne dla domów mieszkalnych. Sytuowane wzdłuż poziomnic tworzą nietypowe układy urbanistyczne. (...)

Osiedle Doły Północ jest położone w rejonie ulic: Spornej, Boya-Żeleńskiego i Brackiej. Przy skrzyżowaniu Spornej i Boya-Żeleńskiego autor urbanistyki zaprojektował dwunastokondygnacyjny budynek z pocztą w parterze. W domach południowego gabarytu ulicy znajdują się wbudowane usługi – apteka oraz duże sklepy różnego rodzaju. Łącznie z pierzeją wschodnią ul. Spornej i ulicą Boya-Żeleńskiego oraz całym ciągiem usług w ulicy Wojska Polskiego zostało utworzone centrum usługowe Dołów[9].

Z osiedlem graniczy:

Doły jako obszar Systemu Informacji MiejskiejEdytuj

Według podziału Łodzi na obszary Systemu Informacji Miejskiej (stworzonego w 2005 dla potrzeb oznakowania ulic) na wschodnim skraju Bałut występuje obszar Doły, określony następującymi granicami[10]:

Obszarami sąsiadującymi z Dołami są: Helenów, Marysin Doły, Marysin, Rogi (Bałuty), Stare Moskule, Sikawa, Stoki, Niciarniana (Widzew), Radiostacja (Śródmieście).

Na Dołach od 1945 znajduje się także ulica o nazwie Doły[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Sandra Kmieciak, Łódzkie osiedla. Bałuty-idylla-Doły. Tu mieszka się spokojnie, „Gazeta Wyborcza Łódź”.
  2. a b c Arkadiusz Grzegorczyk, Wsie podłódzkie w XVI wieku, „Ilustrowana Encyklopedia Historii Łodzi”, zeszyt 2.
  3. Anna Deredas, Bałuty do 1915 roku, [w:] Mirosław Jaskulski (red.), Bałuty nasza mała ojczyzna, Marek Stoliński, Jan Gromski, Łódź: Bałucki Ośrodek Kultury, 2016, ISBN 978-83-61579-31-1.
  4. Mariusz Stępniewski, Zdzisław Szambelan, Rozwój terytorialny Łodzi.
  5. a b c Za: Dane z elektronicznego katalogu Ulice Łodzi Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. J. Piłsudskiego w Łodzi.
  6. Mirosław Jaskulski, Bałuty w granicach miasta – trudne początki, [w:] Mirosław Jaskulski (red.), Bałuty nasza mała ojczyzna, Marek Stoliński, Jan Gromski, Łódź: Bałucki Ośrodek Kultury, ISBN 978-83-61579-31-1.
  7. a b Błażej Ciarkowski, Piękne i wyjątkowe – Osiedle „Na Dołach”, 7 lipca 2016.
  8. a b c Błażej Ciarkowski, Łódź w latach 1956-1960, [w:] Krzysztof Stefański, Błażej Ciarkowski, Modernizm w architekturze Łodzi XX wieku, Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2018, ISBN 978-83-7729-440-6.
  9. a b c d Krystyna Krygier, Rozważania architekta. Doły – osiedle wykorzystanych szans, „Kronika Miasta Łodzi”, 3(47)/2009, Urząd Miasta Łodzi.
  10. Na podstawie załącznika do Uchwały Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie Systemu Informacji Miejskiej (źródło: ze strony Urzędu Miasta Łodzi) oraz Internetowej Mapy Łodzi Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.

Zobacz teżEdytuj