Otwórz menu główne

Doktor Żywago (powieść)

Doktor Żywago (Doktor Żiwago) – powieść rosyjskiego / radzieckiego pisarza i poety, Borisa Pasternaka, opowiadająca losy lekarza Jurija Żywagi na tle wydarzeń w Rosji od początku XX wieku, przez rewolucję październikową i wojnę domową aż do lat trzydziestych XX w.

Autor pracował nad nią w latach 1948–1955. Po raz pierwszy opublikowana została we Włoszech[1]. W 1958 r. została uhonorowana literacką Nagrodą Nobla. Nagroda ta wywołała nagonkę władz komunistycznych ZSRR[2]. Pasternaka usunięto ze Związku Pisarzy, postulowano jego deportację, publikowano napastliwe artykuły w prasie. Ze względu na to oraz pod namową swojej kochanki, Olgi Iwińskiej, obawiającej się represji, Pasternak zrzekł się nagrody[1][2]. Odebrał go dopiero jego syn, Jewgienij Borysowicz w 1989 roku[2].

CIA miała udział w przyznaniu Nagrody Nobla B. Pasternakowi. W Związku Radzieckim powieść ukazała się dopiero w 1988 r. Powieść była zakazana w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej[potrzebny przypis]. Pierwsze polskie tłumaczenie wykonane przez Jerzego Stempowskiego i Józefa Łobodowskiego (wiersze) ukazało się w Paryżu w 1959 r. nakładem Instytutu Literackiego[3]. Autorką kolejnego przekładu, opublikowanego w 1990 r. w Polsce przez Państwowy Instytut Wydawniczy (​ISBN 83-06-02020-0​), była Ewa Rojewska-Olejarczuk. Wersja ta była wielokrotnie wznawiana[4].

Centralna Agencja Wywiadowcza finansowała zagraniczne wydania w języku rosyjskim i w językach innych państw bloku wschodniego celem walki psychologicznej[5][6][7][8][9].

W 1965 roku na podstawie powieści w USA nakręcono film o tym samym tytule w reżyserii Davida Leana z Omarem Sharifem i Julie Christie, który otrzymał pięć Oscarów. W roku 2002 powstała telewizyjna ekranizacja powieści z Hansem Mathesonem i Keirą Knightley. W 2006 roku powstała pierwsza rosyjska adaptacja – miniserial z Olegiem Mieńszykowem i Czułpan Chamatową w rolach głównych.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Drawicz i inni, Historia literatury rosyjskiej XX wieku : praca zbiorowa, Wydawn. Naukowe PWN, 1997, s. 539-541, ISBN 83-01-12224-2, OCLC 38052243.
  2. a b c Anna Żebrowska, Piękniał we wrzątku - o Borysie Pasternaku w 55 rocznicę śmierci, wyborcza.pl [dostęp 2017-06-30].
  3. Doktor Żiwago / Borys Pasternak ; przeł. z ros. Paweł Hostowiec [pseud.] ; wiersze w przekł. Józefa Łobodowskiego, Biblioteka Narodowa [dostęp 2019-07-18].
  4. Doktor Żywago / Borys Pasternak ; przełożyła Ewa Rojewska-Olejarczuk, Biblioteka Narodowa [dostęp 2019-07-18].
  5. During Cold War, CIA used ‘Doctor Zhivago’ as a tool to undermine Soviet Union - The Washington Post, washingtonpost.com [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  6. Роман Пастернака „Доктор Живаго” впервые был издан Центральным разведывательным управлением США - исследование обозревателя РС Ивана Толстого - Радио Свобода © 2009 RFE/RL, In..., svobodanews.ru/content/Transcript/367255.html [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane 2009-02-14] (ros.).
  7. CIA Declassifies Agency Role in Publishing Doctor Zhivago – Central Intelligence Agency, cia.gov [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  8. Доктор Живаго на службе ЦРУ - Русская планета, rusplt.ru [dostęp 2017-11-22].
  9. ЦРУ участвовало в издании „Доктора Живаго” в годы холодной войны :: Политика :: РБК, top.rbc.ru [dostęp 2017-11-22].