Dolina Racławki

Dolina Racławki – dolina na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej rozciągająca się pomiędzy miejscowościami Racławice i Dubie. Jest kontynuacją Doliny Czubrówki[1]. Dnem Doliny Racławki spływa potok Racławka. Dolina ma długość 9 km i kręty przebieg, ogólnie opada w kierunku z północy na południe. W Dubiu, na wysokości około 275 m n.p.m. jej wylot łączy się z wylotem Doliny Szklarki[2].

W zboczach Doliny Racławki występuje kilka wzniesień: Komarówka, Widoma, Zamczysko. Wcina się w nie kilka wąwozów, większe z nich to: Stradlina, Łątczany Dół, Żarnówczany Dół, Wąwóz Żarski i Zbrza[2]. Dolina ma skomplikowaną budowę geologiczną. Wyżłobiona jest w wapieniach z okresu dewonu, karbonu i górnej jury, ale występują w niej także pokłady piaskowców[3]. W górnej, bezleśnej części doliny, poza granicami rezerwatu, wśród pól uprawnych wsi Racławice znajdują się wapienne skalne ostańce będące obiektem wspinaczki skalnejRogożowa Skała, Powroźnikowa, Skała Skotnicowa i Racuch[4], oraz mniejsze skały i skaliste wzniesienia: Księża Skała, Juciowa Skała, Kucowa Skała, Hubikowa Skała, Skała Markowa, Srokowa Skała. Dolną część Doliny Racławki porasta las bukowy, grąd i łęg olszowy. Na tej części doliny utworzono rezerwat przyrody „Dolina Racławki”. W jego obrębie też znajdują się wapienne skały. Na dnie doliny jest Skałka przy Mostku, Opalona i Skałka z Nyżą, a duża grupa skał znajduje się w lewych zboczach Wąwozu Żarskiego[2]. Tuż przy połączeniu się Doliny Racławki z Doliną Szklarki znajduje się grupa udostępnionych do wspinaczki skalnej Skał nad Boiskiem: Jupiter, Murawa, Piłka, Trybuna, Bramka i Słupek[5].

Wapienne, porowate podłoże powoduje, że woda płynie tylko głównym dnem doliny, boczne wąwozy są zazwyczaj suche, woda pojawia się w nich tylko podczas wiosennych roztopów i po większych opadach atmosferycznych. Przy wylocie wąwozu Stradlina wypływa duże Źródło Bażana. Na dnie dolnej części doliny można obserwować występowanie martwicy wapiennej[5]. Wapienne podłoże jest też przyczyną występowania w dolinie wielu jaskiń i schronisk. M.in. są to: Jaskinia Racławicka, Jaskinia Beczkowa, Jaskinia Żarska, Jaskinia Żarska Górna, Jaskinia bez Nazwy, Schronisko Żarskie Pierwsze, Schronisko Żarskie Drugie, Schronisko Żarskie Trzecie, Schronisko Żarskie Czwarte i Schronisko Żarskie Małe[6].

Dolina Racławki ma znaczenie gospodarcze, historyczne, turystyczne, przyrodnicze i rekreacyjne. W dolnej jej części, poniżej rezerwatu przyrody, znajduje się Kopalnia Odkrywkowa Dolomitu Dubie. Eksploatuje się w niej najstarsze w krakowskim regionie dolomity pochodzące z górnego dewonu[7]. Dawniej eksploatowano też marmury, pozostałością tych dawnych eksploatacji są nieczynne kamieniołomy (m.in. Łom Hrabski, Kamieniołom Karmelicka Góra i dwa kamieniołomy Dębnik)[2]. Istniejący w dolinie rezerwat przyrody jest największym rezerwatem w województwie małopolskim. Na wzgórzu Zamczysko odkryto resztki średniowiecznej budowli obronnej w Dubiu[8]. Niektóre skały są obiektem wspinaczki skalnej, jaskinie odwiedzają grotołazi, a szlaki turystyczne i ścieżki dydaktycznej służą turystom pieszym i rowerowym[3].

Racławka
Skały nad Boiskiem
Wylot doliny
Skały w Wąwozie Żarskim
Szlak turystyczny

Szlaki turystyczneEdytuj

Punktem startowym do zwiedzania Doliny Racławki od strony Dubia jest parking i plac zabaw przy Skałach nad Boiskiem, oraz położony wyżej leśny parking z miejscem biwakowym[3]. Prowadzą stąd trzy ścieżki dydaktyczne: jedna ogólnoprzyrodnicza i dwie geologiczne[7], oraz dalekobieżne szlaki turystyki pieszej i rowerowej[3].

  Szlak Dolinek Jurajskich
  Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd
  niebieska, ogólnoprzyrodnicza ścieżka dydaktyczna. Od parkingu w Dubiu dnem Doliny Racławki, obok Opalonej, Skałki z Nyżą, Źródła Bażana, przez wąwóz Stradlina i Komarówkę do dna doliny. 13 przystanków edukacyjnych
  czerwona, geologiczna ścieżka dydaktyczna. Od parkingu w Dubiu obok kamieniołomu w Dubiu, dnem wąwozu Zbrza, obok Łomu Karmelickiego, Kamieniołomu Dębnik i Łomu Hrabskiego do dna doliny. 5 przystanków.
  żółta, geologiczna ścieżka dydaktyczna w postaci zamkniętej pętli. Od parkingu w Dubiu Wąwozem Żarskim do Doliny Szklarki i z powrotem (inną trasą). 8 przystanków.

Niektóre ścieżki edukacyjne przystosowane są dla osób niepełnosprawnych.

Dolina Racławki w Racławicach

PrzypisyEdytuj

  1. Julian Zinkow, Krzeszowice i okolice, Warszawa-Kraków, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1988, ​ISBN 83-7005-100-6
  2. a b c d Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [dostęp 2019-03-20].
  3. a b c d Jura Krakowsko-Częstochowska. Informator turystyczny, Ogrodzieniec, Związek Gmin Jurajskich, 2018, ​ISBN 978-83-947430-8-6
  4. Paweł Haciski, Południowa część Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Warszawa, RING, 2015, ​ISBN 978-83-937960-0-7
  5. a b Na podstawie tablicy informacyjnej zamontowanej przy Skałach nad Boiskiem
  6. Jaskinia Żarska, [w:] Jaskinie Polski [online], Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [dostęp 2019-03-20].
  7. a b Geotyda. Łom Pisarski [dostęp 2019-03-20].
  8. Dubie – Średniowieczna wieża rycerska (zniszczone) [dostęp 2019-03-19].