Otwórz menu główne

Droga ekspresowa S5 (Polska)

Droga ekspresowa w Polsce łącząca Wrocław, Leszno, Poznań, Bydgoszcz, Grudziądz i Olsztyn
Ten artykuł dotyczy drogi ekspresowej w Polsce. Zobacz też: inne znaczenia tego skrótu.

Droga ekspresowa S5 – budowana polska droga ekspresowa o przebiegu południkowym: S7 (Ostróda, węzeł Ostróda Południe) – A8 (Wrocław) – S3 (Bolków). Droga połączy Olsztyn, autostradę A1 (węzeł Nowe Marzy) oraz Bydgoszcz, Poznań i Wrocław. Lokalnie stanowi m.in. wschodnią obwodnicę Poznania, a w docelowo stanowić będzie także północno-zachodnią obwodnicę Bydgoszczy. Razem z S8, S3 oraz czeską D11 utworzy najszybszą trasę pomiędzy Warszawa a Pragą.

S5
Proj. długość 437,1[1] km
Zbudowano 196,3[2] km
W budowie 187,3 km
Województwa warmińsko-mazurskie,
kujawsko-pomorskie,
wielkopolskie,
dolnośląskie
Mapa
Mapa S5
S5

     Odcinki istniejące

     Odcinki w budowie

     Odcinki planowane

Droga ekspresowa S5, wyjazd z Bydgoszczy na południe, między węzłami Lotnisko a Bydgoszcz Południe
Droga ekspresowa S5, obwodnica Świecia
Droga ekspresowa S5/S10 na odcinku między węzłami Bydgoszcz Południe i Bydgoszcz Błonie, stanowiąca fragment południowej obwodnicy Bydgoszczy

Pierwotnym przebiegiem trasy zdefiniowanym przez rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych z dnia 15 maja 2004 był odcinek Nowe Marzy (A1) – Wrocław (A8). Całość drogi na tym odcinku ma zostać ukończona do 2022 roku, a koszt realizacji brakujących odcinków może sięgnąć 11 mld zł[5].

29 października 2015 zostało opublikowane rozporządzenie wydłużające planowany przebieg trasy z Grudziądza do Ostródy[6]. 24 września 2019 zostało opublikowane rozporządzenie wydłużające planowany przebieg trasy z Wrocławia do Bolkowa (S3)[7]. Obecnie planowane poprowadzenie arterii jest analogiczne do przebiegu zlikwidowanej w 1985 roku drogi międzynarodowej E83.

Istniejące odcinkiEdytuj

Odcinki oznaczoneEdytuj

MieleszynGniezno PołudnieEdytuj

Węzeł Mieleszyn (dawniej Mielno) – Gniezno Południe o długości 18,5 km. 14 czerwca 2013 ogłoszono przetarg na realizację tego odcinka; 30 kwietnia 2014 otwarto oferty; podpisanie umowy z wykonawcą planowano w III kwartale 2014 r.[8], natomiast faktycznie nastąpiło 3 grudnia. Wykonawcą zostało wybrane konsorcjum Budimex. Wartość umowy wyniosła 476,34 mln zł brutto. Okres realizacji: 22 miesiące (bez okresów zimowych). Planowane zakończenie budowy miało nastąpić w lipcu 2017[9], lecz odcinek otwarto przed tym terminem – 4 maja 2017[10].

Gniezno – PoznańEdytuj

Długość: 35 km. Jest to tzw. Wschodnia obwodnica Poznania; początkowo otwarta na zasadzie przejezdności; pikietaż tymczasowy rozpoczyna się na jezdniach węzła Gniezno Południe; ostatni słupek ma numer 346 i stoi przy granicy odcinka administrowanego przez GDDKiA; z tego miejsca do przecięcia z A2 (w. Poznań Wschód) jest ok. 900 m. Odcinek oddano do użytku 4 czerwca 2012[11].

RadomickoLeszno PołudnieEdytuj

Długość: 19 km. Przetarg ogłoszony 30 czerwca 2015 r.[12] Umowę podpisano 16 maja 2016. Czas na wykonanie prac wynosi 22 miesiące (bez okresów zimowych), zatem zakończenie budowy i oddanie drogi do ruchu powinno było nastąpić we wrześniu 2018 roku[13]. Z uwagi na opóźnienia termin ukończenia odcinka przesunął się na „IV kwartał 2018”[14]. Odcinek oddano do użytku 9 listopada 2018.[15]

Leszno PołudnieKaczkowoEdytuj

Długość: 9,5 km. Umowę podpisano 6 maja 2016. Wykonawca firma Budimex ma 20 miesięcy od daty zawarcia umowy na realizację zadania. Koszt zadania to 189,1 mln zł brutto[16]. Planowany termin ukończenia odcinka to październik 2018 roku[17]. Fragment oddano do użytku 5 października 2018[18].

KaczkowoWrocław PółnocEdytuj

Łączna długość odcinka wynosi 77 km. Budowę odcinka podzielono na dwa zadania:

  • Odcinek KaczkowoKorzeńsko: długość 29,3 km. Umowa z wykonawcą została podpisana 30 lipca 2010, zerwana z winy wykonawcy 21 czerwca 2013; nowa umowa na dokończenie prac podpisana 21 lutego 2014[19], a odcinek został oddany do użytku 15 września 2014[19][20].
  • Odcinek KorzeńskoWrocław Północ: długość 48 km. Podzielono go na trzy zadania, ogłoszono przetarg, termin składania wniosków minął 6 sierpnia 2013; 31 lipca 2014 podpisano umowę na projekt i budowę 15-kilometrowego fragmentu drogi ekspresowej S5 Korzeńsko – Żmigród; 10 września podpisano umowę na projekt i budowę 20-kilometrowego odcinka od miejscowości Marcinowo do węzła Wrocław Północ (A8); 12 września podpisano umowę na projekt i budowę 13-kilometrowego fragmentu drogi miejscowości Krościna do wysokości miejscowości Marcinowo. Planowane zakończenie budowy wszystkich trzech odcinków – III i IV kwartał 2017 roku[21].

6 listopada 2017 oddano do użytku zadanie 1 (od Korzeńska do km 123+700) o długości 14,942 km. 6 tygodni przed terminem oddano także 4,3-kilometrowy fragment zadania 2 (od km 123+700 do węzła Krościna)[22]. 22 grudnia 2017 oddano do użytku pozostałą część drogi, tym samym zamykając jej docelowy przebieg na terenie województwa dolnośląskiego (Marcinowo – węzeł Wrocław Północ)[23].

Pozostałe odcinkiEdytuj

Wykaz odcinków, które są albo nieoznaczone jako S5, albo będą poddawane przebudowie w celu uzyskania pełnych parametrów drogi ekspresowej.

Odcinek Długość Pikietaż Oddanie do użytku Uwagi
obwodnica Świecia[24] 7,2 km 131,5–138,7 19 grudnia 1996[25] jednojezdniowa, dwie jezdnie w obrębie węzłów; oznakowana obecnie jako S5 oraz S91 (dawniej jako S1)
6,0 km 0,0–6,0 jednojezdniowa, dwie jezdnie w obrębie węzłów
odcinek Bydgoszcz Lotnisko – Stryszek (Bydgoszcz Południe) – Białe Błota (Bydgoszcz Błonie) ok. 15 km 46,4–61,2 poza docelowym śladem S5; na odcinku Bydgoszcz Lotnisko – Stryszek trasa nieoznakowana jako droga ekspresowa
obwodnica Szubina 5,7 km[26] 0,0–5,7 lipiec 2006 w klasie drogi ekspresowej jednojezdniowej, oznaczona jako DK5; początek na 71 km według dotychczasowego pikietażu; na km 5,4 występuje skrzyżowanie
odcinek Poznań Wschód – Poznań Zachód ok. 26 km 180,0–154,7 13 września 2003 Południowa obwodnica Poznania; w ciągu autostrady A2
Obwodnica Śmigla 4,1 km 242,6–246,6 czerwiec 2002 jednojezdniowa

Odcinki w budowieEdytuj

Nowe MarzyMieleszynEdytuj

Odcinek węzeł Nowe Marzy – węzeł Mieleszyn (dawniej w. Mielno) tworzy 7 odcinków o łącznej długości 128 km. Pierwotnie planowano poprowadzenie trasy przez centrum Bydgoszczy i Osielska, jednakże od koncepcji tej odstąpiono[27]. 23 września 2014 Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Bydgoszczy ogłosiła przetarg na wyłonienie wykonawców na budowę i projektowanie odcinków drogi ekspresowej S5: Nowe MarzyDworzysko (23,3 km), Dworzysko – Aleksandrowo (22,4 km) i Jaroszewo – granica województwa kujawsko-pomorskiego (25,1 km); 1 października 2014 zostało ogłoszone postępowanie przetargowe w trybie „zaprojektuj i zbuduj” na odcinki: Aleksandrowo – Tryszczyn (14,7 km), Tryszczyn – Błonie (d. Białe Błota) (13,5 km), Białe Błota – Szubin (9,7 km) i Szubin – Jaroszewo (19,3 km). W lipcu 2015 otwarto oferty w przetargach. W złożonych ofertach potencjalni wykonawcy zadeklarowali gotowość realizacji powyższych odcinków za kwotę:

  • Nowe MarzyŚwiecie Południe (d. Dworzysko) – od 374 do 613 mln zł; wykonawcą została włoska firma Impresa Pizzarotti&C.SpA
  • Świecie Południe (d. Dworzysko) – Bydgoszcz Północ (d. Aleksandrowo) – od 409 do 712 mln zł; wykonawcą została włoska firma Impresa Pizzarotti&C.SpA
  • Bydgoszcz Północ (d. Aleksandrowo) – Tryszczyn – od 369 do 491 mln zł; wykonawcą zostało konsorcjum polskich firm Intercor i Trakcja
  • TryszczynBiałe Błota – od 328 do 476 mln zł; wykonawcą zostało hiszpańsko-polskie konsorcjum Polaqua i Dragados[28][29].

W sierpniu 2015 wybrano wykonawców. Łączna wartość przewidzianych robót wynosi 2,5 mld zł. 12 października 2015 podpisano umowy na budowę wszystkich odcinków[30]. Budowa rozpoczęła się na początku 2017 r., a wszystkie odcinki mają być gotowe w 2019 r. W lutym 2017 podpisano umowy na wykonanie badań archeologicznych[31]. Przewidywane są do budowy dwie jezdnie o 2 pasach ruchu o szerokości 3,5 m z pasem awaryjnym o szerokości 2,5 m. W związku z budową tego odcinka Skarb Państwa przejmie około 3500 nieruchomości. Budowa odcinka Białe Błota – Szubin kosztować będzie 260 mln zł (wykonawcą odcinka została włoska firma Impresa Pizzarotti&C.SpA), Szubin – Jaroszewo 352 mln zł (wykonawca: Trakcja i Intercor), a Jaroszewo – granica woj. wielkopolskiego 422 mln zł (wykonawca: konsorcjum Kobylarnia i Mirbud)[32][33]. 11 kwietnia 2017 roku wojewoda kujawsko-pomorski wydał Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID) dla Odcinka 6 i 7 drogi ekspresowej S5. Decyzja ZRID umożliwiła przejęcie nieruchomości pod budowaną drogę i rozpoczęcie procedury odszkodowawczej. Wykonawca odcinka 6 (Szubin-Jaroszewo) i odcinka 7 (Jaroszewo – granica województwa) mógł w związku z tym rozpocząć prace niezwłocznie po przekazaniu placu budowy przez inwestora (Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Bydgoszczy)[34], co dla odcinka nr 6 nastąpiło 5 czerwca 2017. 1 czerwca 2017 wydano zezwolenie na realizację odcinka Aleksandrowo – Tryszczyn, a 9 czerwca przekazano wykonawcy plac budowy. 3 listopada 2017 wydano ostatnią brakującą decyzję na realizację odcinka S5 od węzła Tryszczyn do Białych Błót[35].

W związku z budową odcinka SzubinŻnin konieczne się stało przesunięcie betonowego bunkra, wchodzącego w skład polskiej pozycji obronnej z 1939, przebiegającej wzdłuż linii jezior żnińskich[36]. W 2009 ten 150-tonowy obiekt, znajdujący się dotąd przy 82,4 km drogi krajowej nr 5 w miejscowości Wąsosz, został częściowo odsłonięty przez pasjonatów. W początku lutego 2018 został przemieszczony w kierunku wschodnim na odległość 34 m, poza pas budowanej drogi ekspresowej[37]. W celu wykorzystania walorów turystycznych obiektu, który będzie zlokalizowany przy drodze dojazdowej, powstanie przy nim specjalna zatoka parkingowa[38][39].

Pod budowę S5 w województwie kujawsko-pomorskim zajęto 3885 działek, w tym 272 zabudowane. W trakcie badań archeologicznych poprzedzających budowę znaleziono zabytki datowane na czasy najwcześniejszego osadnictwa, tj. sprzed pięciu tysięcy lat p.n.e. W miejscowości Wiąg konieczna była owa ekshumacja tysiąca osób, pochowanych na cmentarzu ewangelickim, które przeniesiono na dalszą część cmentarza[40].

Prognozowane daty oddania do użytku poszczególnych realizacyjnych odcinków:

  • odc. 1 Nowe Marzy – Dworzysko (23,3 km) – do końca 2019 roku[41], w czerwcu 2019 zerwano kontrakt przy zaawansowaniu robót sięgającym 23%
  • odc. 2 Dworzysko – Aleksandrowo (22,4 km) – do końca 2019 roku[41], w czerwcu 2019 zerwano kontrakt przy zaawansowaniu robót wynoszącym prawie 30%
  • odc. 3 Aleksandrowo – Tryszczyn (14,7 km)
  • odc. 4 Tryszczyn – Białe Błota (13,5 km) – zgodnie z aneksowaną umową aktualny termin realizacji to połowa czerwca 2020; wykonawca deklaruje zakończenie prac w końcu 2019[42][43]
  • odc. 5 Białe Błota – Szubin (9,7 km) – do końca 2019 roku[41], w czerwcu 2019 zerwano kontrakt przy zaawansowaniu robót wynoszącym 39%
  • odc. 6 Szubin – Żnin Północ (d. Jaroszewo) (19,3 km)
  • odc. 7 Żnin Północ (d. Jaroszewo) – gr. województwa (25,1 km) – 12 sierpnia 2019, przesunięty następnie na 31 października 2019[44][45]

W sierpniu 2018 podpisano aneksy wydłużające nawet o 200 dni termin realizacji inwestycji na wszystkich odcinkach w województwie kujawsko-pomorskim. Największe opóźnienia wystąpiły w Maksymilianowie, gdzie konieczne było przeprojektowanie wiaduktu nad liniami kolejowymi[46] w celu usunięcia podpór pośrednich. Jako oficjalną przyczynę podano trudności związane dostawami kruszyw, przedłużające się badania archeologiczne i wyjątkowo niekorzystne warunki meteorologiczne[47]. W praktyce jednak od kwietnia 2019 Impresa Pizzarotti&C.SpA zaprzestała realizacji prac na budowanych przez siebie odcinkach[48], w wyniku czego 11 czerwca 2019 GDDKiA odstąpiła od umowy z wykonawcą[49]. 27 sierpnia 2019 GDDKiA ogłosiła przetarg na realizację 2 odcinków między Nowymi Marzami a węzłem Bydgoszcz Północ (d. Aleksandrowo), które powinny zostać ukończone w ciągu 22 miesięcy, a więc najwcześniej na przełomie 2021/2022[50].

Poznań Zachód – WronczynEdytuj

 
Budowa mostu nad doliną Samicy Stęszewskiej w ciągu drogi ekspresowej S5 (stan na maj 2018 r.)

Poznań Zachód (d. Głuchowo) (A2) – Wronczyn, 16,0 km – przetarg na budowę ogłoszony 30 października 2013, pierwotny termin oddania: listopad 2017 r. 30 lipca 2015 podpisano umowę na budowę tego odcinka. Wykonawcą zostało wybrane konsorcjum firm Toto Construzioni Generali z Włoch oraz Vianini Lavori S.p.A z Rzymu, które ma 22 miesiące na realizację zadania nie wliczając okresów zimowych (tj. od 15 grudnia do 15 marca). Umowa opiewa na ponad 529 mln zł. Planowane otwarcie odcinka miało nastąpić w połowie[51] maja 2018[52][53]. W związku z opóźnieniami na budowie wykonawca przesunął datę oddania drogi do użytku i deklaruje zakończenie wszystkich prac przed końcem 2018 roku[54].

30 grudnia 2018 roku na całej długości odcinka otwarto jedną jezdnię[55] bez możliwości opuszczenia drogi na węzłach pośrednich (Konarzewo oraz Stęszew), a także wszystkie relacje węzła Mosina oraz wcześniej nieczynne relacje na węźle Poznań Zachód. Planowane oddanie do użytku drugiej jezdni miało nastąpić w połowie 2019 roku[55]. 7 czerwca firma TOTO poinformowała jednak GDDKiA o wypowiedzeniu umowy[56]. GDDKiA deklaruje wolę oddania obu jezdni w standardzie drogi ekspresowej w IV kwartale 2019 r.[57]

Wronczyn – węzeł „Kościan Południe”Edytuj

Długość – 18,6 km. 19 marca 2015 – ogłoszono przetarg w trybie „Zaprojektuj i Zbuduj’. Umowę podpisano 13 kwietnia 2016, a wykonawcą została firma BUDIMEX S.A.[58] W grudniu 2017 roku wydano decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie robót budowlanych. Planowany termin oddania do ruchu około 19 kilometrowego odcinka drogi S5 to III kwartał 2019 r.[59] Ostatecznie, aneksem nr 2 do umowy z 24 lipca 2019 r., zmieniono termin zakończenia inwestycji na 4 stycznia 2020 r.[60]

Węzeł „Kościan Południe” – RadomickoEdytuj

Długość: 16 km. Umowę podpisano 12 kwietnia 2016. Wykonawca - firma Mota–Engil Central Europe S.A z siedzibą w Krakowie ma 32 miesiące od daty zawarcia umowy na realizację zadania. Koszt zadania to ponad 303 mln zł brutto[61]. Zadanie nie zostało wykonane w planowanym pierwotnie terminie, a w dniu 20 grudnia 2018 podpisano aneks do umowy zmieniający datę zakończenia inwestycji na dzień 18 października 2019[62].

Obwodnica OstródyEdytuj

Długość: 8,7 km. Wykonawca konsorcjum Budimexu i Ferrovial Agroman. Umowę podpisano 15 czerwca 2015. Od 22 grudnia 2017 roku obwodnica jest przejezdna, natomiast wykonawca kontynuował prace i deklarował ich całkowite zakończenie wiosną 2018 roku[63].

Odcinki planowaneEdytuj

Grudziądz – OstródaEdytuj

Droga S5 została wydłużona do Ostródy 30 września 2015r. Długość odcinka będzie wynosić ok. 100 km[64]. Opracowywane jest dla niego Studium Korytarzowe[65].

Bolków – WrocławEdytuj

Odcinek został dodany do Programu Budowy Dróg 24 września 2019r.[66]

Inne koncepcje przedłużenia drogiEdytuj

Zarząd Województwa Dolnośląskiego wyraził poparcie dla przedłużenia drogi S5 do przejścia granicznego w Boboszowie, gdzie miałaby przebiegać śladem planowanej za czasów III Rzeszy eksterytorialnej autostrady Wiedeń-Wrocław (po stronie czeskiej została w tym miejscu zaplanowana autostrada D43). Inwestycja ta co prawda nie znalazła się w programie rządowym, lecz o jej dopisanie zaapelował Zarząd Województwa Dolnośląskiego[67]. Ostatecznie postulat ten został częściowo uwzględniony w rozporządzeniu jako droga S8 WrocławKłodzko[7].

Węzły z drogami klasy A i SEdytuj

Nazwa Drogi Miejscowość Schemat Typ Wiadukty Otwarto
Ostróda Południe S7 16 Ostróda   koniczynka    
Nowe Marzy A1 91 Nowe Marzy podwójna trąbka
Bydgoszcz Zachód S10 80 Pawłówek
Bydgoszcz Błonie S10 223 Białe Błota koniczynka
Poznań Wschód A2 Nagradowice   trąbka 2 4 czerwca 2012
Poznań Krzesiny S11 433 Poznań   koniczynka 2 2003
Poznań Zachód A2 S11 Głuchowo   podwójna trąbka 6 4 czerwca 2012
Wrocław Północ A8 5 Wrocław   trąbka z dodatkowymi połączeniami 15 lipca 2011

Inwestycje w latach 2007–2013Edytuj

Inwestycje w latach 2007–2013 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko:

Odcinek Lata realizacji Koszt (w mln zł)
Oś priorytetowa VI Transeuropejskie sieci transportowe TEN-T
Nowe Marzy (Grudziądz) – Bydgoszcz 2013-2015 878,97
Bydgoszcz – Żnin 2010-2012 958,39
Żnin – Gniezno Południe (projekt rezerwowy) 2010-2012 862,44
Gniezno Południe – Poznań Wschód (d. Nagradowice)
(oddany VI 2012 kosztem 1200 mln zł)[68]
2009-2011 825,71

Źródło: Indykatywny wykaz kluczowych i dużych projektów dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Zjazd z S5 tylko w stronę centrum Wrocławia, wjazd na S5 wyłącznie z centrum Wrocławia. Zobacz schemat węzła.

PrzypisyEdytuj

  1. Jak długo poczekamy na S5 (pol.). Gazeta Wyborcza.
  2. Uwzględniono odcinki oznaczone oraz fragmenty trasy opisane w sekcji „pozostałe odcinki”, z wyłączeniem długości płd. obwodnicy Poznania (będącej fragmentem autostrady A2.)
  3. a b c d plan przebiegu S5 ze strony GDDKiA.
  4. Widok na węzeł na mapie OpenStreetMap.
  5. Jarosław Jakubowski: S5, pani minister! (pol.). Express Bydgoski, 2014-07-30.
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1734).
  7. a b http://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2019/1819
  8. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Oferty na budowę S5 od Gniezna w kierunku granicy z województwem kujawsko-pomorskim otwarte. gddkia.gov.pl, 2014-04-30.
  9. Kolejna umowa na budowę S5 na terenie Wielkopolski podpisana. :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny. gddkia.gov.pl. [dostęp 2015-10-06].
  10. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: S5 od węzła Mieleszyn do węzła Gniezno Południe otwarta (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2017-05-04.
  11. Obwodnice Poznania. Pojedziemy 4 czerwca. Gazeta Wyborcza. [dostęp 2012-05-17].[martwy link]
  12. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Przetargi na nadzór dla zadań: budowa drogi S5 Poznań – Wrocław odc. Radomicko – Kaczkowo oraz budowa drogi S5 Poznań – Wrocław odc. Wronczyn-Radomicko ogłoszone (pol.). gddkia.gov.pl, 2015-07-07.
  13. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Ostatnia umowa na budowę S5 Poznań-Wrocław w Wielkopolsce podpisana (pol.). gddkia.gov.pl.
  14. W tym roku tylko łącznik Dąbcze – Leszno Południe, a co z S5 do Radomicka? Trzeci kwartał nierealny zdaniem GDDKiA – NaszeMiasto.pl, leszno.naszemiasto.pl [dostęp 2018-10-19] (pol.).
  15. Przybliżamy Poznań do Wrocławia :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny, gddkia.gov.pl [dostęp 2018-11-11] (pol.).
  16. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Umowa na S5 od Leszna Południe (z węzłem) do Kaczkowa (pol.). gddkia.gov.pl, 2016-05-06.
  17. Jesienią pojedziemy ekspresówką w okolicach Leszna. Cała S5 Wrocław – Poznań dopiero za rok – informacje conadrogach.pl, conadrogach.pl [dostęp 2018-08-20].
  18. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Kierowcy korzystają już z S5 Leszno Południe – Kaczkowo (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2018-10-05. [dostęp 2018-10-05].
  19. a b Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Umowa na dokończenie S5 odc. Kaczkowo-Korzeńsko podpisana (pol.). gddkia.gov.pl, 2014-02-21. [dostęp 2014-02-27].
  20. Budowa S5 odc. Kaczkowo-Korzeńsko zakończona :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny. gddkia.gov.pl. [dostęp 2015-09-23].
  21. S5 Wrocław-Korzeńsko :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny. gddkia.gov.pl. [dostęp 2015-09-23].
  22. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Nowe kilometry S5 na Dolnym Śląsku (pol.). gddkia.gov.pl, 2017-11-06. [dostęp 2017-11-06].
  23. S5 przez Dolny Śląsk :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny, gddkia.gov.pl [dostęp 2017-12-22] (pol.).
  24. Google Maps, google.pl [dostęp 2018-11-11] (ang.).
  25. wal: Obwodnica Świecia (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2015-01-09].  
  26. Obwodnica Szubina oddana do użytku, muratorplus.pl [dostęp 2018-11-11].
  27. Marta Leszczyńska: Nowa droga S5 na północ od Bydgoszczy. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-10-15.
  28. Sławomir Bobbe Przetarg w kawałkach, Express Bydgoski 23 lipca 2015.
  29. key: Budowa drogi S5. Tak docelowo będą nazywały się węzły. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-09-10. [dostęp 2019-09-17].
  30. Umowy na budowę wszystkich odcinków S5 w woj. kujawsko-pomorskim podpisane :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny. gddkia.gov.pl. [dostęp 2015-10-12].
  31. Ruszają pierwsze badania archeologiczne na S5. gddkia.gov.pl. [dostęp 2017-02-15].
  32. bor: Trasa S5 widziana z drona. Wielka wycinka lasów przed budową (pol.). Gazeta Wyborcza, 2017-03-02.
  33. key: Droga S5 za 2,5 mdl zł. Zobacz, co dotąd zrobiono na odcinkach w Kujawsko-Pomorskiem (pol.). Gazeta Wyborcza, 2017-06-16.
  34. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Rusza budowa drogi S5 (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2017-04-11.
  35. as: Cała S5 ma już pozwolenie na budowę. Wydano ostatni ZRID. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2017-11-03.
  36. Maciej Kulesza: Schron stanął na drodze trasy ekspresowej S5. Przesuną go. Gazeta Wyborcza.
  37. Wojciech Borakiewicz, Maciej Kulesza: Przesuną schron. Waży 150 ton i stoi na trasie budowy S5. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-01-29.
  38. al, Maciej Kulesza: 150-tonowy schron już niemal przesunięty z trasy S5. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-02-07.
  39. Maciej Kulesza: Przesunęli 150-tonowy schron. Trzy metry na godzinę. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-02-08.
  40. Remigiusz Jaskot: Droga S5 gotowa w przyszłym roku? Będą opóźnienia. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-06-20.
  41. a b c Budowa S5 w kujawsko-pomorskim zgodnie z planem mimo problemów z podwykonawcami – informacje conadrogach.pl, conadrogach.pl [dostęp 2018-07-07].
  42. Andrzej Tyczyno: Budowa drogi S5. Obwodnica Bydgoszczy ma być gotowa jeszcze w tym roku. 2019-06-17. [dostęp 2019-06-17].
  43. Droga S5 w Kujawsko-Pomorskiem nie będzie gotowa w 2019 r.. 2018-12-03. [dostęp 2018-12-04].
  44. Budowa ekspresowej S5 z Poznania do Bydgoszczy nabiera rozmachu – informacje conadrogach.pl, conadrogach.pl [dostęp 2018-07-07].
  45. Budowa drogi S5. Odcinek graniczny z Wielkopolską coraz bliżej finiszu. 2019-08-11. [dostęp 2019-08-12].
  46. Anna Stankiewicz: Będą poślizgi na budowie drogi S5 w Kujawsko-Pomorskiem. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-08-25.
  47. Remigiusz Jaskot: Opóźnienia na budowie S5. Czy nową drogą pojedziemy później?. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-09-04.
  48. Andrzej Tyczyno: Budowa drogi S5. Impresa Pizzarotti czeka, aż GDDKiA ją wyrzuci. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-06-10.
  49. Andrzej Tyczyno: Budowa drogi S5. Włosi zostali wyrzuceni z robót w Kujawsko-Pomorskiem. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-06-11.
  50. Andrzej Tyczyno: Budowa drogi S5 w Kujawsko-Pomorskiem. Komplet przetargów na robotę po Włochach. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-08-28.
  51. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Budowa drogi ekspresowej S5 odc. Poznań – Wronczyn (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2017-02-02. [dostęp 2017-12-20].
  52. Adam Michalkiewicz: Opóźnione otwarcie kolejnego odcinka S5 (pol.). Radio Poznań, 2017-10-04. [dostęp 2017-10-08].
  53. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Nowy termin na S5 Poznań – Wronczyn (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2017-10-04. [dostęp 2017-10-11].
  54. Problemy na budowie S5 Poznań – Wronczyn. GDDKIA daje kolejną sansę – informacje conadrogach.pl, conadrogach.pl [dostęp 2018-07-07].
  55. a b Udostępniono do ruchu jedną jezdnię S5 (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2018-12-30. [dostęp 2018-12-30].
  56. Wykonawca schodzi z budowy S5 pomiędzy Wronczynem i Poznaniem?, epoznan.pl [dostęp 2019-06-15] (ang.).
  57. Poznań – Wronczyn Droga Ekspresowa S5 [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  58. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Podpisanie umowy na projektuj i buduj S5 odc. Wronczyn-Kościan Południe (pol.). gddkia.gov.pl, 2016-04-13.
  59. Roboty budowlane dla S5 Wronczyn – Kościan mogą ruszać – informacje conadrogach.pl, conadrogach.pl [dostęp 2018-07-07].
  60. S5 Wronczyn – Kościan Południe [dostęp 2019-09-16] (pol.).
  61. Umowa na kolejny odcinek S5 w Wielkopolsce podpisana (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2016-04-12.
  62. S5 Kościan Południe-Radomicko [dostęp 2019-08-25] (pol.).
  63. Obie obwodnice Ostródy już oddane kierowcom. Ale prace jeszcze trwają, ostroda.wm.pl [dostęp 2018-07-07] (pol.).
  64. Google: Z: Grudziądz, 86-302 do: Ostróda, 14-100. Mapy Google.
  65. Droga ekspresowa S5 ma w 2022 r. łączyć Grudziądz z Wrocławiem - Inżynieria.com, inzynieria.com [dostęp 2019-09-27] (pol.).
  66. Dz.U. z 2019 r. poz. 1819
  67. Polskie drogi: Wrocław – Poznań: S5 czy wariant awaryjny? (pol.). Motogazeta.
  68. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Coraz więcej dróg najwyższej klasy (pol.). gddkia.gov.pl, 2012-06-05.

Linki zewnętrzneEdytuj