Dubie (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim
Zobacz też: Dubie w innych znaczeniach tej nazwy.

Dubiewieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice[3][4].

Dubie
wieś
Ilustracja
Dubie: Wapienne ściany skalne u wylotu Doliny Racławki
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Krzeszowice
Sołectwo Dubie
Liczba ludności (2014[1]) 190
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-064[2]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0324139
Położenie na mapie gminy Krzeszowice
Mapa lokalizacyjna gminy Krzeszowice
Dubie
Dubie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dubie
Dubie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dubie
Dubie
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Dubie
Dubie
Ziemia50°09′01″N 19°41′32″E/50,150278 19,692222

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

PołożenieEdytuj

Wieś leży w kotlinie rzek: Szklarki, Racławki i Rudawki. Otoczona jest nieomal ze wszystkich stron zalesionymi wzgórzami o wysokości względnej przekraczającej 100 metrów: od południa Wielka Skała, od północy i wschodu Widoma nazywana też Lubartowską Górą, od zachodu Łysa Góra (419 m). Z Dubia wychodzą dolinki: Dolina Racławki i Dolina Szklarki.

HistoriaEdytuj

 
Dawny młyn Dupp
 
Pstrągarnia Rózin w Dubiu

Dawne nazwy wsi: 1381 – Dup, 1394 – Dub, 1398 – Dupe, 1399 – Dube, 1403 – Dupp, Duppe, Dupye, 1412 – Dupie, Dupy, 1413 – Dupya, 1421 – Dubije, Dupije, Duppye, 1469 – Duppp, 1490 – Dyvp, 1494 – Duph, 1503 – Dupyh, 1581 – Dupl[5].

W średniowieczu na wzgórzu Zamczysko nad wsią wznosiła się murowana wieża obronna o boku 7,5 m.[6]

Od początku wieku XIV najbliższa okolica stanowiła obszar zainteresowań gospodarczych rodu Toporów, których własność między innymi w częściach wsi Dubie i w pobliskich Pisarach poświadczona jest od schyłku XIV stulecia. W latach 1397–1409 z Dubia i Pisar pisał się chorąży krakowski Żegota herbu Topór.[6]

Na przełomie XVI i XV w. na Rudawce w zbudowano dwa młyny: Chechło i Dupp. W 1528 r. Dubie były w posiadaniu Seweryna Bonera, później Katarzyny Tęczyńskiej-Bonerowej i jej drugiego męża Stanisława Barziego[7].

Nocą, 2 lutego 1929 r., temperatura powietrza spadła do -42 °C. Była to najzimniejsza noc w historii polskiej meteorologii[8].

Na terenie miejscowości istnieje Kopalnia Odkrywkowa Dolomitu Dubie w wąwozie Zbrza. Znajduje się też najstarsze w regionie krakowskim skały osadowe ze środkowego dewonu, które są odsłonięte na powierzchni ziemi.

W 1995 r. w Dubiu w Dolinie Racławki kręcono sceny do filmu Dwa światy, a wiosną 2004 w kamieniołomie do filmu Vinci[9].

Na wzgórzu Widoma mieści się mogiła czterech partyzantów AL z oddziału im. Bartosza Głowackiego i 28 żołnierzy radzieckich z oddziału kpt. „Iwana Iwanowicza” poległych w tutejszych lasach 23–24 sierpnia 1944 r. w boju z Niemcami[10]. Wydarzenie upamiętnia pamiątkowy głaz znajdujący się nad potokiem.

W Dolinie Szklarki znajduje się założona w połowie XIX w. pstrągarnia Rózin z zabudowaniami w stylu szwajcarskim z drugiej połowy XIX wieku oraz pomnik przyrody – skałka dolnokarbońskiego wapienia przecięta żyłą porfiru. Na północny zachód od wsi na wzgórzu Zamczysko można zauważyć pozostałości po dawnym budowli obronnej w Dubiu.

PrzypisyEdytuj

  1. Ludność w 2014 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu
  6. a b Michał Wojenka, Archaeologia Historica Polona, tom 26, 2018, s.353 i n.
  7. Osadnictwo i krajobraz od schyłku średniowiecza po współczesność. Kraków: ZZJPK w Krakowie, 1997, s. 32.
  8. Na podstawie tablicy informacyjnej zamontowanej przy Kopalni Dolomitu w Dubiu
  9. Juliusz Machulski: Dziękuje, było super; onet.film
  10. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 382