Dudyńce

wieś w województwie podkarpackim

Dudyńce (w latach 1977–1981 Szybistów) – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko[2][3]. Leży nad potokiem Dudyńce, 17 km od 28.

Artykuł 49°32′7″N 22°4′35″E
- błąd 39 m
WD 49°32'5"N, 22°4'31"E, 49°33'N, 22°1'E
- błąd 39 m
Odległość 107 m
Dudyńce
wieś
Ilustracja
Kościół w Dudyńcach
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Bukowsko
Liczba ludności (2018) 180[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-505
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0346603
Położenie na mapie gminy Bukowsko
Mapa konturowa gminy Bukowsko, blisko górnej krawiędzi nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Dudyńce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dudyńce”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Dudyńce”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Dudyńce”
Ziemia49°32′07″N 22°04′35″E/49,535278 22,076389
Plan Dudyniec z 1852 r.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

HistoriaEdytuj

Prawdopodobnie jest to osada ruska powstała przed rokiem 1340. W latach 1340–1772 miejscowość leżała w ziemi sanockiej, w województwie ruskim. W latach 17721852 w cyrkule leskim, a następnie sanockim, od 1855 pow. Sanok, pow. podatkowy Sanok. Od roku 1867 wieś leżała w powiecie sanockim, w gmina wiejskiej Sanok w prowincji Galicja.

W roku 1372 wieś została nadana przez księcia Władysława Opolczyka kapelanowi o imieniu Maciej (Mathias), a następnie w roku 1374 stała się własnością Albrychta.

W połowie XIX wieku właścicielkami posiadłości tabularnej w Dudyńcach były Magdalena Rylska i Katarzyna Truskolaska[4]. W drugiej połowie XIX wieku właścicielami byli: Leopoldyna Horodyńska[5] (fundatorka kościoła Wszystkich Świętych w Dudyńcach, wzniesionego w latach 1871-1876[6], posiadająca tamże gorzelnię[7], pochowana na miejscowym cmentarzu[8][9]), Hieronim Romer[10].

W 1898 wieś liczyła 438 osób zamieszkujących 79 domów. Własność szlachecka, dobra Romerów oraz Ścibor-Rylskich.

W 1905 Kazimierz i Maria Jachimowscy posiadali we wsi obszar 106 ha[11].

Po roku 1944 większość Rusinów wyjechała na Ukrainę do wsi Słobódka, od roku 1947 wieś stopniowo zasiedlona była m.in. przez osadników z okolic Nowego Targu.

ArcheologiaEdytuj

W trakcie badań powierzchniowych na terenie wsi odnaleziono srebrnego denara cesarza Kommodusa z drugiej połowy II w.n.e.[12]

Dawne nazwyEdytuj

  • Dwdinicze – lata 1372–1378,
  • Dudenycze – rok 1436,
  • de Dudenyecz – rok 1448,
  • Dudyncze – rok 1486,
  • Dudyniec – rok 1580,
  • Dudence – rok 1678,
  • Dudynce – rok 1745,
  • Dudyńce – wieki XIX i XX.

Nazwa patronimiczna w związku z nazwą osoby Duda a ta od dudy, czyli piszczałki, trzciny i rury; ukr. Dudinci, łem. Dudyńci.

W latach 70. XX, w okresie rządów Jaroszewicza, planowana była zmiana nazwy miejscowości na Szybistów.

ReligiaEdytuj

W Dudyńcach istnieje parafia obrządku łacińskiego pw. Wszystkich Świętych, która niegdyś obejmowała miejscowości: Jędruszkowce, Markowce, Podgaj, Pisarowce. Pobiedno.

GrekokatolicyEdytuj

Greckokatolicka cerkiew pw. Błogosławionej Dziewicy Marii spłonęła w 1802. Na jej miejscu w 1802 wybudowano kolejną i od 1818 była filialną cerkwią parafii greckokatolickiej w Pielni (ok. 2 km). W latach 1924–28 poddana generalnemu remontowi. W 1988 została przeniesiona do Komańczy gdzie po znacznej przebudowie pełni funkcję greckokatolickiej świątyni parafialnej.

CmentarzeEdytuj

W miejscowości znajdują się dwa cmentarze - łaciński i greckokatolicki.

PrzypisyEdytuj

  1. Raport o stanie gminy Bukowsko 2018, http://www.biuletyn.net/nt-bin/_private/bukowsko/3738.pdf.
  2. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Hipolit Stupnicki: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 50.
  5. Konrad Orzechowski: Przewodnik statystyczno topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeższych skazówek urzędowych. Kraków: 1872, s. 19.
  6. Kościół - zespół kościoła pw. Wszystkich Świętych. zabytki-podkarpacie.pl. [dostęp 2020-04-06].
  7. Beata Suwała-Szczechowska. Powiat sanocki w okresie autonomii galicyjskiej. „Rocznik Rymanowa Zdroju”. Tom IX, s. 48, 2006. Stowarzyszenie Przyjaciół Rymanowa Zdroju. 
  8. Dudyńce zdjęcia, galeria - zdjęcie, nagrobek Leopoldyny z Rylskich Horodyńskiej. 2014-01-06. [dostęp 2020-04-06].
  9. Kronika. Wspomnienie pośmiertne. „Czas”. Nr 49, s. 2, 2 marca 1897. 
  10. Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Złoczów: 1886, s. 50.
  11. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  12. Muzeum Historyczne w Sanoku, srebrny denar

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj