Dwór w Szańcu

Dwór w Szańcu – murowany dwór z lat 1580-1609 położony w miejscowości Szaniec w powiecie buskim w województwie świętokrzyskim w Polsce.

Dwór w Szańcu
Symbol zabytku nr rej. 642268 A-39 z 18.10.1956 i 22.06.1967[1]
Ilustracja
Dwór Padniewskich w Szańcu.
Państwo

 Polska

Miejscowość

Szaniec

Ukończenie budowy

XVI w., XVII w.

Pierwszy właściciel

Padniewscy

Kolejni właściciele

Myszkowscy, Wielopolscy, Jan Olrych Szaniecki, Bocheńscy, baron Emil Rayski, Nowakowscy

Obecny właściciel

osoba prywatna

Położenie na mapie gminy Busko-Zdrój
Mapa konturowa gminy Busko-Zdrój, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Dwór w Szańcu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Dwór w Szańcu”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Dwór w Szańcu”
Położenie na mapie powiatu buskiego
Mapa konturowa powiatu buskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Dwór w Szańcu”
Ziemia50°30′57,5″N 20°41′19,0″E/50,515972 20,688611
Dwór w Szańcu od strony południowo-zachodniej.

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa świętokrzyskiego.

Dwór renesansowy z wykorzystanymi elementami wcześniejszej gotyckiej budowli obronnej. Obecnie ruina zwana Murowańcem, został zbudowany przez rodzinę Padniewskich, którzy tylko sporadycznie w nim przebywali. Zamieszkiwany był głównie przez dzierżawców lub administratorów, szczególnie kiedy majątek włączono do ordynacji Myszkowskich. W połowie XIX wieku pojawiła się informacja, że w rezydencji mieścił się zbór ariański[2][3], jednak opis kościoła i parafii w Szańcu dokonany w 1664 roku przez kurię krakowską, jak również akta synodów różnowierczych zdecydowanie zaprzeczają tej tezie[4]. W budynku (w dwukondygnacyjnych piwnicach, parterze i piętrze) znajdowała się kwadratowa sień, po bokach cztery pomieszczenia. Około 1815 opustoszał, odtąd w ruinie[5][6].

Kolejnymi właścicielami dworu po Myszkowskich byli: Wielopolscy, Jan Olrych Szaniecki, Bocheńscy, baron Emil Rayski i Nowakowscy[7]. Jan Olrlych-Szaniecki przed 1831, nieopodal istniejących ruin dworu, zbudował nowy podpiwniczony budynek parterowy, pokryty gontem i liczący osiem pokoi. Pozostały jednak po nim tylko fundamenty. Od 1985 dwór jest remontowany przez osobę prywatną[8][9].

PrzypisyEdytuj

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022, s. 2 [dostęp 2015-06-18].
  2. Baliński M., Lipiński T., Starożytna Polska pod względem historycznym, geograficznym opisana, Warszawa 1844, t. 2, cz. 2, s. 369.
  3. Wiślicki J., Opis Królestwa Polskiego pod względem historycznym, statystycznym, rolniczym, fabrycznym, handlowym, zwyczajowym i obyczajowym z rycinami, t. 2, Warszawa 1850, s. 43.
  4. Kalina D., Płaski R., W sprawie domniemanego zboru ariańskiego w Szańcu, [w:] Szaniec – dziedzictwo kulturowe, pod red. D. Kaliny, Szaniec-Kielce 2016, s. 111-116.
  5. Artur Michniewski: Dwór obronny w Szańcu. [w:] Dwory obronne w Małopolsce [on-line]. [dostęp 2015-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-30)].
  6. Leszek Marciniec: Szlak ariański na terenie powiatu buskiego. Towarzystwo Miłośników Buska-Zdroju. [dostęp 2015-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-18)].
  7. Michał Jurecki 2013 ↓, s. 159.
  8. Szaniec. Renesansowy dwór Padniewskich (1580-1609)
  9. Szaniec. Informator Turystyczny

BibliografiaEdytuj

  • Małgorzata Rozbicka, Dwór w Szańcu, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1992/1
  • Szaniec – dziedzictwo kulturowe, pod red. D. Kaliny, Szaniec-Kielce 2016.
  • Michał Jurecki: Ponidzie. W świętokrzyskim stepie. Kraków: Amistad, 2013.