Otwórz menu główne

Dworce kolejowe w Polsce

Dworce kolejowe w PolscePolskie Koleje Państwowe posiadają 586 czynnych dworców kolejowych[1].

Według stanu na dzień 31 grudnia 2010 r. w dyspozycji PKP S.A. znajdowało się 2625 budynków dworców kolejowych[2]. Z tej grupy czynnych było 936 obiektów[2]. Pozostałe zostały zamknięte (nie funkcjonowały) lub zmieniły przeznaczenie (sklepy, usługi)[2].

Spośród czynnych dworców kolejowych 83 obiektom nadano charakter strategiczny[2]. Podstawowymi kryteriami zaliczenia dworców do tej grupy była wielkość obsługiwanych potoków ruchu w przewozach pasażerskich oraz znaczenie obiektu w zakresie skomunikowań i powiązań wewnątrzgałęziowych i z innymi gałęziami transportu. Generalnie są to obiekty zlokalizowane w największych polskich aglomeracjach, a także usytuowane w centralnej, zachodniej i południowej części kraju. Około 100 dworców kolejowych zostało przekazanych samorządom terytorialnym różnych szczebli, przy czym nie wszystkie z nich są obecnie wykorzystywane do obsługi pasażerów[2].

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Wyremontowane zabytkowe wnętrze dworca w Przemyślu
 
Budynek dworca w Malborku zbudowany w r. 1891
 
Wrocław Brochów, wybudowany w roku 1896, od 1945 r. w Polsce

Pierwszy dworzec kolejowy na obecnym terenie Polski, Wrocław Górnośląski, powstał w 1842 r., obecnie mieści przychodnię. W poszczególnych zaborach budowano dworce różniące się architekturą i funkcjonalnością.

Zabór rosyjskiEdytuj

Zabór austriackiEdytuj

Zabór pruskiEdytuj

II RzeczpospolitaEdytuj

PRLEdytuj

W 1945 włączono do Polski wiele dworców pruskich (Wrocław Główny, Gdańsk Główny), pozostawiając na wschodzie dworce polskie, np. Lwów Główny. Największą inwestycją tych czasów był wybudowany w stylu modernizmu dworzec Warszawa Centralna, oddany do użytku w r. 1975[3].

Po 1989Edytuj

 
Nowy budynek dworca Poznań Główny
  • Poznań Główny – nowy budynek dworca powstał przed Euro 2012. wybudowany w ciągu 10 miesięcy przedEuro 2012[4]. Wykonawcą była węgierska firma Trigranit Development Corporation[5]. Budynek wzbudził mieszane uczucia, otrzymując wyróżnienie Makabryła, przyznawane najgorszym budynkom. W żargonie miejskim budynek nowego dworca nazywany jest chlebak[6].
  • Łódź Fabryczna – Prace przy budowie nowego dworca Łódź Fabryczna rozpoczęły się w październiku 2011 roku. Zgodnie z podpisaną wówczas umową inwestycja miała zakończyć się w lutym 2015, ostatecznie dworzec oddano do użytku w grudniu 2016. Budowa dworca miała pochłonąć około 1,75 mld zł, z czego 1,3 mld zł z funduszy Unii Europejskiej a 460 mln zł z funduszów miejskich[7].
  • Katowice
  • Kraków Główny
  • Strzelce Krajeńskie Wschód

KlasyfikacjaEdytuj

 
Łódź Fabryczna – największy polski dworzec czołowy
 
Neogotycki budynek dworca Wrocław Główny

W 2015 roku PKP wprowadziły nowy sposób kategoryzowania dworców w zależności od znaczenia w ruchu kolejowym. Dworce podzielone są na kategorie Premium, Wojewódzkie, Aglomeracyjne, Regionalne, Lokalne i Turystyczne[8].

Wcześniej dworce dzielono ze względu na liczbę obsługiwanych pasażerów na 4 kategorie: A, B, C, D.

Ze względu na układ torów wyróżnia się:

Style architektoniczne:

Stan budynków – remonty dworcówEdytuj

Inne funkcje w budynkach dworcowychEdytuj

GalerieEdytuj

Biuro Wystaw Artystycznych Galerii Miejskiej działa w budynku dworca Tarnów Główny.

MuzeaEdytuj

Muzeum Zabawek w budynku dawnego dworca w Karpaczu.

KapliceEdytuj

Kaplice katolickie działają m.in. na dworcach Częstochowa Osobowa i Wrocław Główny.

KinoEdytuj

w latach 1948–2010 na dworcu Wrocław Główny działało Kino Dworcowe, przez pewien okres wyświetlające filmy pornograficzne (2002–2005), a od 2008 niezależny repertuar filmowy[14][15].

Świetlice dworcoweEdytuj

Na przykład:

  • Młodzieżowa Świetlica Dworcowa przy Klubie Kolejarza, Wrocław Główny
  • Świetlica Dworcowa w Koluszkach
  • Świetlica Dworcowa w Radomsku

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Czynne dworce (pol.). pkpsa.pl. [dostęp 2018-03-29].
  2. a b c d e Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w zakresie sieci komunikacyjnej w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 9 października 2012 r. w sprawie planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w zakresie sieci komunikacyjnej w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym (Dz.U. z 2012 r. nr , poz. 1151), s. 15.
  3. Warszawa Centralna. W: PKP S.A. [on-line]. [dostęp 2017-04-27].
  4. Poznań Główny. [dostęp 2017-04-26].
  5. Poznań City Center. [dostęp 2017-04-26].
  6. Poznań City Center, czyli architektoniczny bubel roku. W: Transport Publiczny [on-line]. [dostęp 2017-04-26].
  7. Dworzec Łódź Fabryczna. Koniec prac w... 2017 roku, „lodz.wyborcza.pl” [dostęp 2016-09-02].
  8. PKP SA wprowadzają nową kategoryzację dworców
  9. Dworce zmodernizowane od marca 2010 r. do kwietnia 2013 r. (pol.). W: Polskie Koleje Państwowe [on-line]. [dostęp 2017-04-25].
  10. Dworce zmodernizowane w drugiej połowie 2013 roku (pol.). W: Polskie Koleje Państwowe [on-line]. [dostęp 2017-04-25].
  11. Dworce zmodernizowane w II półroczu 2014 r. (pol.). W: Polskie Koleje Państwowe [on-line]. [dostęp 2017-04-25].
  12. Dworce zmodernizowane w I półroczu 2014 r. (pol.). W: Polskie Koleje Państwowe [on-line]. [dostęp 2017-04-25].
  13. Dworce zmodernizowane w 2015 r. (pol.). W: Polskie Koleje Państwowe [on-line]. [dostęp 2017-04-25].
  14. Kino Dworcowe. PKP Wrocław. [dostęp 2015-06-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-11)].
  15. Magda Nogaj: Nie będzie reaktywacji kina na wrocławskim Dworcu Głównym. gazeta.pl, 2013-12-11. [dostęp 2015-06-08].

Linki zewnętrzneEdytuj