Otwórz menu główne

304 Dywizjon Bombowy „Ziemi Śląskiej im. ks. Józefa Poniatowskiego” (ang. No.304 Polish Bomber Squadron) – eskadra lotnictwa bombowego, a następnie zwalczania okrętów podwodnych oraz lotnictwa transportowego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

304 Dywizjon Bombowy
Ziemi Śląskiej
im. ks. Józefa Poniatowskiego

No.304 Polish Bomber Squadron
Ilustracja
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 22 sierpnia 1940
Rozformowanie 18 grudnia 1946
Tradycje
Święto 25 kwietnia[1]
Działania zbrojne
bombardowanie miast niemieckich,
Operacja Gomora, Millenium
Bitwa o Atlantyk,
Operacja Overlord
Organizacja
Numer NZ Bomber Command

litera 1942-1943
2 lit. Coastal Command
QD Transp. Command

Rodzaj sił zbrojnych Polskie Siły Powietrzne
Formacja RAF roundel.svg Royal Air Force
Rodzaj wojsk wojska lotnicze

HistoriaEdytuj

 
Por. pil. Jerzy Iszkowski dowódcą klucza i pocztu sztandarowego Sztandaru Polskich Sił Powietrznych przekazywanego przez Dywizjon 303 na lotnisku RAF Northolt, kolejnemu Dywizjonowi 304 do przewiezienia na lotnisko RAF Lindholme

Formowanie dywizjonuEdytuj

Formowanie dywizjonu rozpoczęło się 23 sierpnia 1940 w bazie RAF Bramcote[2][3]. Szkolenie odbywało się na trzyosobowych bombowcach Fairey Battle, a od listopada na sześcioosobowych nowych bombowcach Vickers Wellington I 24. Personel dywizjonu był złożony z polskich 24 sześcioosobowych załóg oraz z 180 osób obsługi naziemnej. Dywizjon od 1 grudnia 1940 wszedł w skład, wraz z równocześnie formowanym dywizjonem 305, do Grupy Dowództwa Bombardowania nr 1 – RAF Bomber Command, przenosząc się na lotnisko RAF Syerston.

W Grupie BombardowaniaEdytuj

W dniu 23 kwietnia 1941 ogłoszono gotowość operacyjną dywizjonu[4] i następnej nocy z 24 na 25 dwie załogi odbyły pierwszą misję bojową bombardowania zbiorników paliwa w porcie Rotterdam. W operacji tej brała udział załoga por. pilota Antoniego Syma z mjr. Piotrem Dudzińskim (dowódcą dywizjonu) oraz por. pil. Kazimierza Czetowicza z por. pil. Jerzym Iszkowskim.

W następnych tygodniach dywizjon dołączył do nocnych nalotów bombardowania miast niemieckich oraz wyposażenia niemieckiego w portach francuskich. W dniu 20 lipca 1941 dywizjon przeniesiono do bazy RAF Lindholme, z lotniskiem zapasowym w obok położonej bazie RAF Finnigley, skąd też startowały samoloty dywizjonu maksymalnie obciążone, korzystając tamże z długiego umocnionego pasa startowego. Bombardowano Kolonię, Bremę, Hamburg, Emden, Essen, Mannheim, Szczecin, Rostock oraz Brest i Hawr.

W dniu 29 marca 1942 na lotnisku RAF Norfolk, gdzie stacjonował Dywizjon 303, nastąpiło uroczyste przekazania sztandaru PSP załodze specjalnego samolotu Wellington z Dywizjonu 304, którym zawieziono go do bazy RAF Lindholme, gdzie z honorami został odebrany defiladą oddziałów Dywizjonu 304 oraz 305.

W pierwszych czterech miesiącach 1942 wzrosła intensywność działań. Spowodowało to znaczne straty w personelu lotniczym oraz w sprzęcie. W kwietniu utracono 6 załóg, których nie można było uzupełnić. Z tych powodów zdecydowano o przeniesieniu dywizjonu z dniem 10 maja 1942 do Grupy Dowództwa Obrony Wybrzeża RAF Coastal Command.

W Grupie Bombardowania dywizjon wykonał 488 misji bojowych w czasie 2481 godzin, zrzucając około 800 ton bomb, tracąc 102 lotników – poległych lub rannych oraz 35 wziętych do niewoli.

W Grupie Obrony WybrzeżaEdytuj

Od 14 maja 1942, dywizjon stacjonował w bazie RAF Tiree na wyspie Hebrydów Zewnętrznych, skąd mógł operować nad północnym Atlantykiem. Po miesiącu, od 13 czerwca 1942 został przeniesiony do bazy RAF Dale w południowo-zachodniej Walii, skąd mógł patrolować Zatokę Biskajską[5]. Stamtąd też w nocy z 25 na 26 czerwca 1942 załogi dywizjonu brały udział w nalocie 1000 samolotów nad Bremę.

Patrolowanie akwenów morskich w poszukiwaniu U-Bootów było wyczerpującym zadaniem, z długotrwałym lotem oraz trudnym wypatrywaniem przeciwnika. Kilka razy atakowano U-Booty, uszkadzając je lub nawet zatapiając, przy czym potem były trudności z potwierdzeniem tych rezultatów. W czasie patrolów walczono z niemieckimi samolotami dalekiego zasięgu junkersami Ju 88. Niektóre z tych potyczek przyniosły chwałę polskim zwycięskim załogom, po ich zestrzeleniu lub uszkodzeniu.

W okresie od 19 września 1944 do 5 marca 1945, dywizjon jeszcze raz stacjonował na dalekich Hebrydach Zewnętrznych w bazie RAF Benbencula. Działania patrolowania dywizjon zakończył po 30 maja 1945 poszukując U-Bootów, które się jeszcze nie poddały po kapitulacji III Rzeszy.

W Grupie Obrony Wybrzeża dywizjon przeprowadził 2451 misji w 21 331 godzin, tracąc 19 samolotów i 69 poległych lub rannych lotników oraz 31 zabitych w innych sytuacjach niż bojowe.

W Grupie TransportowejEdytuj

Po zakończeniu wojny w Europie, 14 czerwca 1945 dywizjon został przeniesiony do Grupy Transportowej RAF Transport Command, obsługując samolotami Vickers Warwick regularne połączenia do Grecji i Włoch. Po kwietniu 1946 działania zostały ograniczone do lotów w Wielkiej Brytanii, a w maju dywizjon otrzymał nieuzbrojone samoloty transportowe Halifax. Dywizjon został rozwiązany 18 grudnia 1946.

OdznakaEdytuj

Odznaka dywizjonu została zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 5, poz. 54 z 4 listopada 1943 roku. Przedstawia uskrzydloną bombę, na której jest nałożona litera V. Z prawej strony, w emaliowanym półkolu, odnajdujemy niebiesko-biało-czerwone barwy znaku RAF, z lewej, połowę emaliowanej szachownicy lotniczej. Na tle bomby i górnych części półkoli nałożony jest numer dywizjonu 304. Odznaka jest jednoczęściowa - wykonana w srebrze, bez próby, emaliowana. Wymiary: 41x24 mm [6].

DowódcyEdytuj

Dowódcy dywizjonu
Stopień
RAF
Stopień
PSP
Imię i nazwisko Od dnia Informacje
Doradca brytyjski
S/Ldr William M.Graham[7][8] 22 lipca 1940 potem W/Cdr, zginął w operacji bojowej z 8 na 9 maja 1941,
następcy nie powołano
Dowódcy polscy[9]
W/Cdr ppłk pil. Jan Biały 22 sierpnia 1940 zrezygnował po konflikcie z doradcą brytyjskim
W/Cdr mjr pil. Piotr Dudziński 20 grudnia 1940
S/Ldr mjr pil. Stanisław Poziomek 12 listopada 1941 W/Cdr od 16 listopada 1941
S/Ldr kpt. pil. Kazimierz Czetowicz 16 sierpnia 1942
S/Ldr kpt. pil. Mieczysław Pronaszko 28 stycznia 1943 W/Cdr od 2 lutego 1943
W/Cdr kpt. pil. Czesław Korbut 18 listopada 1943
W/Cdr mjr pil. Jerzy Kranc 10 kwietnia 1944
W/Cdr kpt. pil. Stanisław Żurek 3 stycznia 1945
W/Cdr ppłk pil. Witold Jacek Piotrowski 1 września 1945 do rozformowania dywizjonu 18 grudnia 1946

Personel dywizjonuEdytuj

W wykazie figurują oficerowie i podoficerowie Dywizjonu 305, których biogramy przez wzgląd na ich zasługi są zamieszczone w Wikipedii.

LotniskaEdytuj

 
Vickers Wellington GR Mk XIV HF330
Bazy lotnicze Dywizjonu 304
Baza lotnicza Użytkowana od
RAF Bramcote 22 sierpnia 1940
RAF Syerston 4 grudnia 1940
RAF Lindholme 19 lipca 1941
RAF Tiree (Hebrydy Wewnętrzne) 10 maja 1942
RAF Dale 13 czerwca 1942
RAF Talbenny 3 listopada 1942
RAF Dale 1 grudnia 1942
RAF Docking 2 kwietnia 1943
RAF Davidstow Moor 8 czerwca 1943
RAF Predannack 13 grudnia 1943
RAF Chivenor 19 lutego 1944
RAF Benbecula 21 września 1944
RAF St Eval 6 marca 194
RAF North Weald 9 lipca 1945
RAF Chedburgh 6 września 1945[i]
  1. do rozformowania dywizjonu 18 grudnia 1946

Samoloty na wyposażeniuEdytuj

Samoloty na wyposażeniu Dywizjonu 304
Typ samolotu[i] Użytkowany od
Fairey Battle I[ii] 26 sierpnia 1940
Vickers Wellington IC[iii] 22 listopada 1940
Vickers Wellington X, XI[iv] od 8 czerwca 1943
Vickers Wellington XIII[v] 2 lipca 1943
Vickers Wellington XIV[vi] 21 września 1943
Vickers Warwick C-III[vii] września 1945
Handley Page Halifax C-VIII[viii] maja 1946
  1. Oznaczenia przydzielonych maszyn:
  2. m.in. L5043, L5062, L5173, L5368, L5435, L5522, P2278, P2300
  3. w początkowym okresie m.in.: N2852-D, R1002, R1215-M, R1230-E, R1232, R1245-Q, R1413-J, R1473, R1697-S, R1704-P, R1761, W5688-G, W5720-Q, X9620;
    na początku 1942: R1657-H, R1660-A, W5627-B, X9664-L, X9680-J, Z1088-D, Z1112-M, Z1172-V, DV423, DV437-H, DV441-Q, DV594-F, DV597-T, HF836-E;
    po przeniesieniu do Coastal Command latem 1942: R1413 J, R1716 L, R3212 F, R3215 I, Z1072, Z1112 W, Z1181 R, X9831 J, DV671 D, DV759 R, DV781, DV803 D, DV807 O, HE101 M, HE103 V, HF894 A, HX384;
    na początku 1943: W5718 K, DV558 O, DV375 A, DV759 R, DV920 P, HD987 I
  4. m.in.: HE302 B, HE304 C, HE488 V, HE494 X, HE576 K, HE577, HZ258 S
  5. m.in.: HZ551 2A, HZ576 2K, HZ577 2J, HZ578 2B, HZ635 2D, HZ636 2H, HZ641 2U, HZ642, HZ643 2M, HZ644 2E, HZ656 2H, HZ698 2V, HZ699 2K, HZ700, HZ723, HZ762 2G
  6. w początkowym okresie m.in.: HF179 2C, HF185 2B, HF188 2A, HF196 2D, HF197, HF198 2E, HF199 2F, HF200 2H, HF202 2G, HF203 2J;
    pod koniec 1943 - początek 1944: HF121 2V, HF134 2D, HF151 2M, HF155 2Q, HF180 2S, HF181 2P, HF201 2K, HF208 2S, HF277 2Z;
    pod koniec 1944 - początek 1945 z radarem ASV mk IV: HF303-E, HF304-G, HF329-Y, HF330-2N, HF331-A, HF334-M, HF386-W, HF388-K, HF419-D, HF420-Q, HF421-B, HF448-V, HF451-S, NB767-L, NB799-R, NB806-F;
    w połowie 1945 z radarem ASV mk VIA: HF147-K, HF286-C, MP724-A2, NB994-Y, NC830-U, NC832-E, NC886-A, NC888-D, NC904-P, NC907-N, PF821-W, PF822-X
  7. m.in.: HG231, HG233-A, HG273-X, HG276-Q, HG289-A, HG292-W, HG298-T, HG299, HG300-P, HG306-Y, HG320-Q, HG324-F, HG326-Z, HG330-K, HG331-U, HG334-F, HG335-G, HG340-M
  8. m.in.: PP232-C, PP267-D, PP270-G, PP275-B, PP283-H, PP285-R, PP267-D, PP270-G, PP275-B, PP283-H, PP285-R, PP292-H, PP321-A

Na przełomie 1940/41 na wyposażeniu dywizjonu znajdowały się również 2 samoloty Avro Anson, a do początkowego szkolenia pilotów używano samolotów Tiger Moth[10]

Podsumowanie wysiłku bojowegoEdytuj

W okresie 19 lipca 1940 - 8 maja 1945[11][5].

Operacje bojowe w Bomber Command
Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
liczba operacji - 72 39 - - - 111
samolotozadań - 238 220 - - - 458
godzin lotu - 1 202 1 1279 - - - 2 841
Operacje bojowe w Coastal Commnad
Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
samolotozadań - - 517 557 1 003 284 2 361
godzin lotu - - 4 478 4 770 9 295 2 788 21 331
Łącznie operacje Dywizjonu 304
Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
samolotozadań - 238 737 557 1 003 284 2 819
godzin lotu - 1 202 5 707 4 770 9 295 2 788 23 812

Straty personalne i samolotówEdytuj

Straty lotników i samolotów Dywizjonu 304
Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
polegli w akcji - 34 64 24 30 152
w niewoli, zaginieni - 7 11 - 12 30
utracone maszyny - 9 14 8 2 1 34

UpamiętnienieEdytuj

 
Tablica pamiątkowa z opisem zestrzelania samolotu Dywizjonu 304 w nocy z 5 na 6 kwietnia 1942
  • Tablica pamiątkowa z miejsca upadku samolotu z dywizjonu 304 (Hulsbeekstraat 134, 3450 Geetbets, Belgia)
  • Od sierpnia 2004 tradycje 304 Dywizjonu Obrony Wybrzeżą przejęła 30 Eskadra Lotnicza z BrygadyLotnictwa Marynarki Wojennej, a następnie w 2011 44 Baza Lotnictwa Morskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Koliński 1978 ↓, s. 175.
  2. a b Wojciech Zmyślony, 304 Dywizjon Bombowy "Ziemi Śląskiej", www.polishairforce.pl [dostęp 2018-04-09].
  3. Król 1982 ↓, s. 190.
  4. Konarski 2005 ↓, s. 98.
  5. a b c Jaśkiewicz 2013 ↓.
  6. Sawicki 2007 ↓, s. 530.
  7. Jaśkiewicz 2013 ↓, s. 17,26.
  8. Iszkowski 2018 ↓, s. 28.
  9. Jaśkiewicz 2013 ↓, s. 270.
  10. Konarski 2005 ↓.
  11. Koliński 1978 ↓.
  12. Iszkowski 2018 ↓.
  13. Cemetery, www.cwgc.org [dostęp 2019-07-19] (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. T. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06745-7.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007.
  • Mariusz Konarski: 304 Squadron. Wellingtons against the U-boats. Mushroom Model Publications, 2005, s. 98. ISBN 83-89450-18-6.
  • Krzysztof Mroczkowski, Andrzej Olejko, Nocnych Lotów Świadectwa, Acta Aeronautica, Muzeum Lotnictwa Polksiego w Krakowie, 2011, ISBN 978-83-931259-1-3.
  • Łukasz Jaśkiewicz, 304 Dywizjon Bombowy "Ziemi Śląskiej im.ks. Józefa Poniatowskiego, NapoleonV, 2013, ISBN 978-83-78890-38-6.
  • Jerzy Iszkowski, Dywizjon 304, Wacław Iszkowski, 2018, ISBN 978-83-947963-4-1.

Linki zewnętrzneEdytuj