Otwórz menu główne

Dywizjon Ułanów Karpackich – jednostka rozpoznawcza Brygady Strzelców Karpackich Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Dywizjon Ułanów Karpackich
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1940
Rozformowanie 1941
Tradycje
Rodowód Dywizjon Rozpoznawczy
Kontynuacja Pułk Ułanów Karpackich
Dowódcy
Pierwszy mjr Władysław Bobiński
Działania zbrojne
kampania francuska
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk rozpoznanie
Podległość Brygada Strzelców Karpackich
Odznaka pamiątkowa Pułku Ułanów Karpackich
Sformowany w Syrii, w obozie na południe od Homs jako dywizjon rozpoznawczy przy Polskiej Brygadzie w Syrii. Od 29 maja 1940 zmienił nazwę na dywizjon ułanów Brygady Strzelców Karpackich. 30 czerwca 1940 przegrupował się do Palestyny. Zachował początkowo sprzęt i uzbrojenie francuskie, potem otrzymał brytyjskie. Rozkazem Naczelnego Wodza nr 29 z 5 lutego 1941, zachowując dotychczasową strukturę organizacyjną, Dywizjon Ułanów Karpackich został przemianowany na Pułk Ułanów Karpackich.
Osobny artykuł: Pułk Ułanów Karpackich.

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

W grudniu 1939 roku gen. Władysław Sikorskiego i dowódca Armii „Lewantu” gen. Maxime Weygand, ustalili, że na terytorium Syrii zostanie utworzona polska brygada piechoty typu górskiego. W składzie brygady miał znaleźć też dywizjon rozpoznawczy. Na miejsce formowania Brygady Strzelców Karpackich wyznaczono obóz wojskowy położony niedaleko Homs. Dywizjon rozpoznawczy formowano na podstawie etatu konno-motorowego G.D.R.I. Etat przewidywał szwadron konny, szwadron motocyklistów, zmotoryzowany szwadron broni wsparcia oraz pluton ciężkich karabinów maszynowych i pluton przeciwpancerny. Dywizjon rozpoznawczy polskiej brygady miał być formowany bez szwadronu broni wsparcia[1]. Formowanie dywizjonu rozpoznawczego kawalerii regulował rozkaz Naczelnego Wodza L.dz. 1858/40 z 2 kwietnia 1940 roku. Dowódcą dywizjonu mianowany został mjr Władysław Bobiński[2]. W maju 1940 roku władze francuskie przekazały dywizjonowi 10 karabinów, 1 rkm i 1 ckm i 6 koni. 29 maja oficjalnie zmieniono nazwę dywizjonu na: dywizjon ułanów Brygady Strzelców Karpackich[1]. Dywizjon rozpoczął kultywowanie tradycji dawnych pułków ułańskich. Na nakryciach głowy i kołnierzach przyszywano czerwono−niebieskie proporczyki[2]. Umundurowanie stanowiły koszule tropikalne z krótkimi rękawami i szorty, wełniane skarpety do kolan lub granatowe owijacze oraz roboczy mundur drelichowy i sweter. Nakryciem głowy były sukienne francuskie furażerki. Oficerowie umundurowani zostali w lekkie bawełniane frencze z kołnierzem wykładanym, spodnie bryczesy i długie buty lub sztylpy do trzewików. Na głowach nosili przyniesione z kraju rogatywki[3].

Dywizjon w PalestynieEdytuj

20 czerwca gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz przejścia wszystkich jednostek polskich na obszary kontrolowane przez Brytyjczyków[4]. Będący w składzie Brygady Strzelców Karpackich dywizjon miał przegrupować się do Palestyny[5]. 30 czerwca rzut kolejowy dywizjonu ułanów BSK przybył na stację kolejową w Samakh. 5 lipca został skierowany do Lyddy, a następnie do Latrun. Tam przystąpiono do rozbudowy dywizjonu. Plutony: ciężkich karabinów maszynowych, przeciwpancerny oraz moździerzy utworzyły 3 szwadron broni towarzyszącej. Wznowiono szkolenie motorowe i zorganizowano pluton łączności, drużynę pionierów oraz drużyny sanitarne szwadronów. W sierpniu i we wrześniu następowały dostawy brytyjskiej broni. Dywizjon przekazał swoje armaty przeciwpancerne Brytyjczykom. W październiku dywizjon obsadził pozycje pod Aleksandrią na kierunku Mersa Matmh. 9 listopada w dywizjonie wprowadzono jednolitą numerację. W miejsce dotychczasowego nazewnictwa, szwadrony otrzymały numery[6]. Równocześnie 12 stycznia 1941 roku gen. Stanisław Kopański wraz z dowództwem brytyjskim ustalił ostateczną formę organizacyjną Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Pomimo, że etat brytyjski nie przewidywał istnienia pułku rozpoznawczego na szczeblu brygady, 5 lutego 1941 roku przekształcono dywizjon ułanów w pułk ułanów Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich[7].

Dla ochrony przed upałem zaczęto nosić białe płócienne chusty, przyszyte z tyłu do furażerek.

Organizacja i obsada personalna dywizjonuEdytuj

  • Dowództwo
  • zastępcą dowódcy – rtm Stanisław Zakrzewski – (z 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich, w kampanii wrześniowej dowódca szwadronu w 13 Pułku Ułanów Wileńskich)
  • kwatermistrz – kpt. int. Leon Kowalczyk
  • lekarz – ppor. dr Janusz Moździerz
  • lekarz weterynarii – por. Tadeusz Jachimowicz
  • szwadron konny – rtm. Stanisław Kałusowski
  • szwadron motocyklistów – rtm. Wiktor Zaniewski
  • szwadron gospodarczy – rtm. Tadeusz Płoski
  • szwadron broni towarzyszącej[8] – por. Antoni Kawecki (w kampanii wrześniowej oficer 7 Pułku Ułanów Lubelskich)
    • pluton ckm
    • pluton moździerzy
    • pluton armat ppanc

W lipcu dywizjon wyposażony był w 169 koni, cztery muły, 17 motocykli, 1 samochód osobowy, 11 ciężarowych (półtoratonowych).

Na uzbrojeniu znajdowało się wtedy: 350 karabinów Berthier, 20 rkm Chauchat, 5 ckm Hotchkiss, 4 moździerze 82 mm Stokes-Brandt i 3 armaty ppanc. oficerowie posiadali 35 rewolwerów i pistoletów.

6 sierpnia 1940 dywizjon otrzymał symboliczny przydział broni angielskiej: 1 ckm, 25 karabinków, 4 pistolety kal. 7,65 , 100 szabel[9] oraz 300 angielskich koni wraz z rzędami[10]

Organizacja według etatu brytyjskiego (konna)

  • dowództwo
  • szwadron dowodzenia z plutonem łączności i drużyną pionierów
  • dwa szwadrony konne z plutonem ckm i drużyną moździerzy
  • szwadron motorowy z plutonem armat ppanc

We wrześniu 1940 było w dywizjonie 20 oficerów i 446 szeregowych. Broń angielska zaczęła zastępować francuską. Otrzymano 360 karabinów Lee-Enfield i 410 bagnetów. Na każdą drużynę przypadał 1 rkm oraz 1 pistolet maszynowy Thompson.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 11.
  2. a b Terlecki 1983 ↓, s. 19.
  3. Żygulski i Wielecki 1988 ↓, s. 129.
  4. Terlecki 1983 ↓, s. 20.
  5. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 12.
  6. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 13.
  7. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 14.
  8. Szwadron broni towarzyszącej powstał już w Palestynie
  9. W rzeczywistości były to angielskie pałasze
  10. Konie pochodziły z pułku Royal Scots Greys, który był właśnie motoryzowany.

BibliografiaEdytuj

  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei: szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Zbigniew Lalak, Andrzej Kamiński: Kawaleria pancerna PSZ 1940-1945. Organizacja i struktura. Warszawa: Pegaz-Bis, 2006. ISBN 83-11-08218-9.
  • Olgierd Terlecki: Bojowe szlaki pustynne. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983. ISBN 83-03-00229-5.
  • Piotr Żaroń: Armia Polska w ZSRR, na Bliskim Wschodzie i Środkowym Wschodzie. Warszawa 1981: KAW RSW „Prasa- Książka – Ruch”, 1981.
  • Zdzisław Żygulski, Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. ISBN 83-03-01483-8.