Dzięcioł iberyjski

Dzięcioł iberyjski (Picus sharpei) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae). Występuje na Półwyspie Iberyjskim. Do roku 2011 uznawany za podgatunek dzięcioła zielonego (Picus viridis). Kompletna lista ptaków świata nadal klasyfikuje go jako podgatunek[3].

Dzięcioł iberyjski
Picus sharpei[1]
(Saunders, 1872)
Ilustracja
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd dzięciołowe
Rodzina dzięciołowate
Podrodzina dzięcioły
Rodzaj Picus
Gatunek dzięcioł iberyjski
Synonimy
  • Gecinus sharpei H. Saunders, 1872
  • Picus viridis sharpei (H. Saunders, 1872)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy opisał Howard Saunders w roku 1872, jako osobny gatunek, pod nazwą Gecinus sharpei[4]. Do roku 2011 dzięcioł iberyjski uznawany był jednak za podgatunek dzięcioła zielonego (P. viridis). Najprawdopodobniej podtaksony dzięcioła zielonego nie są jednego pochodzenia (w kontekście geograficznym). Dzięcioł iberyjski powstał w wyniku specjacji allopatrycznej. Podgatunek afrykański oddzielił się od europejskiego 1,6–2,2 mln lat temu. Podgatunek nominatywny zamieszkujący Europę oddzielił się od P. sharpei około 0,7–1,2 mln lat temu (środkowy plejstocen). W tym przypadku barierę geograficzną specjacji allopatrycznej stanowią Pireneje. Oddzielenie od osobników zamieszkujących pozostałą część Europy doprowadziło do wykształcenia innych cech morfologicznych. Na południu Francji dochodzi do krzyżowania się podgatunku P. viridis viridis z P. sharpei[5].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała wynosi 32 cm[6]. Od dzięcioła zielonego P. sharpei różni się szarymi bokami głowy, całkowicie szkarłatnym paskiem przyżuchwowym (bez czarnego obrzeżenia). U samicy pasek przyżuchwowy całkowicie czarny. U obu płci brak czarnej brwi. Kuper intensywnie żółty[4]. Wierzch głowy czerwony. Kark, wierzch ciała i skrzydła zielone. Tęczówki białe[6]. Lotki na obu chorągiewkach posiadają białe plamy na ciemnoszarym tle, jednak na chorągiewkach zewnętrznych zielono obrzeżone. Sterówki szarobrązowo-jasnoszaro prążkowane.

WymiaryEdytuj

Wymiary podane są w milimetrach. Dla porównania podano też wymiary dla dzięcioła zielonego.

Skrzydło Ogon Skok Dziób
P. sharpei[7] 155–157 38
P. viridis viridis[7] 165–172 105–115 30–33 50–53

BehawiorEdytuj

Głos identyczny jak u dzięcioła zielonego; odzywa się głośnym śmiechem klikliklikli[6]. Wymiary jaj wynoszą 29,5–33 x 20–24,1 mm[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Picus sharpei, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Picus sharpei, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Picini Leach, 1820 (wersja: 2020-03-02). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-12].
  4. a b Howard Saunders. On a new Species of Green Woodpecker from Southern Europe. „Proceedings of Zoological Society of London”, s. 153–154, 1872. 
  5. J.-M. Pons, G. Olioso3, C. Cruaud, J. Fuchs. Phylogeography of the Eurasian green woodpecker (Picus viridis). „Journal of Biogeography”. 38, s. 311–325, 2011. DOI: 10.1111/j.1365-2699.2010.02401.x. 
  6. a b c Peter H. Barthel & Pascal Dougalis: Jaki to ptak?. MULTICO, 2006, s. 112. ISBN 978-83-7073-688-0.
  7. a b c Ernst Hartert: Die Vögel der paläarktischen Fauna systematische Übersicht der in Europa, Nord-Asien und der Mittelmeerregion vorkommenden Vögel. Berlin: 1910, s. 890–893. (niem.)

Linki zewnętrzneEdytuj