Dzierżążno (powiat kartuski)

Zobacz też: Dzierżążno w innych znaczeniach tej nazwy.

Dzierżążno (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Dzérzążno, niem. Seeresen) – duża wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy przy drodze wojewódzkiej nr 211. Zapis jako Derisno poświadcza jej istnienie w 1241 roku.

Dzierżążno
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat kartuski
Gmina Kartuzy
Liczba ludności (2005) 1314
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-332[1]
Tablice rejestracyjne GKA
SIMC 0163104
Położenie na mapie gminy Kartuzy
Mapa lokalizacyjna gminy Kartuzy
Dzierżążno
Dzierżążno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dzierżążno
Dzierżążno
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Dzierżążno
Dzierżążno
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kartuskiego
Dzierżążno
Dzierżążno
Ziemia54°18′58″N 18°16′02″E/54,316111 18,267222

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Miejscowość położona jest przy drodze i linii kolejowej łączącej Trójmiasto z Kartuzami.

PołożenieEdytuj

W pobliżu wsi położone są jeziora Dzierżąskie i Mezowskie, z malowniczą wyspą pośrodku. Istniejący jeszcze w połowie lat 90. Kaszubski Kompleks Wypoczynkowy "Burczybas" firmy Gdańsk-Tourist jest obecnie opuszczony i nieczynny.

Zdaniem historyków i archeologów na wyspie tej w średniowieczu istniał gród obronny, zniszczony w okresie kształtowania się państwowości polskiej.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Dzierżążno[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0163110 Ameryka Dzierżąska część wsi
0163127 Pikarnia część wsi
0163133 Smolarnia część wsi

HistoriaEdytuj

Nazwa wsi zapisana jako Derisno pochodzi z 1241 r.[4]. Jej podstawą jest nazwa rośliny wodnej dzierzęga lub też dzierżęga. Wyraz ten bywa odnoszony do rzęsy lub turzycy, ale na Kaszubach oznacza knieć błotną (kasz. dzerzãga). W różnych publikacjach i na mapach topograficznych jezioro to występuje pod nazwą Jezioro Dzierżąskie[5].

Walki wyzwoleńcze w rejonie miejscowości toczone były w dniach 8-23 marca 1945 r. przez 65 armię wojsk radzieckich pod dowództwem P. Batowa.

8 marca 1945 w godzinach przedpołudniowych wojska radzieckie atakowały z Dzierżążna w kierunku Kartuz. Oddziałom niemieckim z pomocą przybyło 5 czołgów PzKpfw V „Panther" i jeden transporter. Natarcie zostało odrzucone. Dzierżążno ponownie zostało zajęte przez Niemców. Zniszczono dwa radzieckie działa samobieżne, a jedno typu SU-100 zdobyto. Po godz. 17 Niemcy uderzyli z Dzierżążna w kierunku Borkowa. Atak zakończony został niepowodzeniem. Nocą radzieckie czołgi wdarły się do Kobysewa. Armia Czerwona nacierała na linii BorkowoKobysewo w kierunku zachodnim. Niemcy wycofali się ze stacji kolejowej w Kiełpinie Kartuskim.

9 marca o 5 rano oddziały niemieckie uderzyły z Kartuz w kierunku Kobysewa i Przodkowa. Natarcie zatrzymało się 1,5 km od Przodkowa. Przy tym oddziały niemieckie zniszczyły 5 radzieckich czołgów. Jednocześnie zostało wyprowadzone natarcie z Żukowa w kierunku Borkowa. Jednak uległo ono załamaniu. Po południu Armia Czerwona dotarła do Kłosowa. Z uwagi na zagrożenie okrążenia "zgrupowania kartuskiego" oddziały niemieckie wycofały się z Dzierżążna. Nastąpił odwrót przez Kartuzy - Prokowo - Łebno - Szemud.

InfrastrukturaEdytuj

W Dzierżążnie znajduje się szpital rehabilitacyjny, będący jedynym tego typu ośrodkiem na obszarze północnej Polski. Wcześniej na jego miejscu znajdowało się sanatorium przeciwgruźlicze utworzone w 1953 r. Historia budynków szpitalnych sięga jeszcze czasów II wojny światowej.

W miejscowości znajduje się też Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy[6].

Zobacz teżEdytuj


PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Bolesław Augustowski (red.): Pojezierze Kaszubskie. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Wrocław, Oddział Gdańsk 1979, s. 303
  5. Mapa topograficzna dostępna w serwisie geoportal.gov.pl. [dostęp 8 listopada 2009].
  6. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05].