Dziewice konsekrowane

Dziewice konsekrowane – w Kościele katolickim indywidualna forma życia konsekrowanego kobiet. Konsekracji udziela ordynariusz diecezji kobietom świeckim oraz mniszkom. W praktyce oznacza publiczne zobowiązanie się do zachowania dziewictwa przez całe życie, dokonane wobec biskupa. Dziewice konsekrowane żyjące w świecie nie są zobowiązane do życia wspólnego, niemniej przysługuje im prawo zrzeszania.

Virgo inter virgines, obraz nieznan. malarza z końca XV w. Dziewica Maria otoczona świętymi dziewicami (każda rozpoznawalna dzięki atrybutom)

Definicja prawno-kanoniczna stanu dziewic ujęta jest w kan. 604 Kodeksu prawa kanonicznego:

§ 1. Do wspomnianych form życia konsekrowanego dochodzi stan dziewic, które – wyrażając święty zamiar gruntowniejszego naśladowania Chrystusa – są Bogu poświęcone przez biskupa diecezjalnego według zatwierdzonego obrzędu liturgicznego, zostają zaślubione mistycznie Chrystusowi, Synowi Bożemu, i przeznaczone na służbę Kościołowi. (Kanon 604, § 1.)

Rys historyczny edytuj

Od początku historii chrześcijaństwa istniały w Kościele kobiety, które podejmowały życie w dobrowolnym, stałym dziewictwie. Wśród dzieł Ojców Kościoła znajdujemy wiele homilii i traktatów skierowanych do tych dziewic. O dziewicach konsekrowanych pisali pierwsi autorzy języka łacińskiego: Tertulian (ok. 155-220) i Cyprian z Kartaginy. W IV wieku dziewictwu poświęcił swe dzieło biskup Mediolanu Ambroży[1]. Św. Hieronim bronił charyzmatu dziewictwa wobec błędów Jowiniana w polemice Adversus Jovinianum (Przeciw Jowinianowi). Do krytyki poglądów Jowiniana dołączył Augustyn z Hippony. W 401 r. napisał książkę o O świętym dziewictwie wyjaśniając ewangeliczną wartość chrześcijańskiego życia w bezżenności dla Królestwa. Podkreślał też konieczność pokory w życiu dziewic wobec podziwu i szacunku, jakim był otaczany ich stan[2]. O dziewictwie nauczali też inni ojcowie IV wieku, jak Jan Chryzostom, Grzegorz z Nyssy, Metody z Olimpu.

W hagiografii chrześcijańskiej istnieją liczne wzmianki o przednicejskich dziewiczych męczennicach, takich jak Małgorzata z Antiochii, Agnieszka Rzymska, Eufemia z Chalcedonu i Łucja z Syrakuz.

Pierwszym znanym formalnym obrzędem konsekracji jest rytuał św. Marceliny, datowany na rok 353 r., wspomniany w De Virginibus przez jej brata, św. Ambrożego. Inną wcześnie konsekrowaną dziewicą jest św. Genowefa z Paryża (ok. 422 – ok. 512). Najwcześniejsze kopie obrzędu pochodzą z niektórych z najwcześniejszych sakramentarzy, jak sakramentarz Leoniński z VII wieku.

W ciągu wieków stan dziewic konsekrowanych w Kościele ustąpił miejsca zgromadzeniom zakonnym, choć nigdy nie zanikł. Jedną z takich dziewic była Katarzyna ze Sieny (1347-1380), uznawana przez Kościół katolicki za patronkę Europy.

Na mocy dekretów Soboru Laterańskiego II (1139) zaprzestano udzielania konsekracji dziewicom żyjącym w świecie.

Od Soboru Watykańskiego II stan dziewic doznaje odrodzenia w wielu Kościołach lokalnych. Odnowiony Obrzęd Konsekracji Dziewic, zatwierdzony przez papieża Pawła VI, wszedł w życie 6 stycznia 1971.

W Polsce (dane na kwiecień 2023 roku) żyje 403 dziewic konsekrowanych (Verginetki), najwięcej w diecezji krakowskiej (57), warszawskiej (36) i gdańskiej (29)[3].

Liczba dziewic konsekrowanych w Polsce w poszczególnych diecezjach Kościoła rzymskokatolickiego – stan na kwiecień 2023 [3]
Diecezja Liczba dziewic konsekrowanych
Diecezja bydgoska 2
Diecezja toruńska 5
Diecezja świdnicka 3
Diecezja elbląska 14
Diecezja koszalińsko-kołobrzeska 7
Diecezja legnicka 2
Diecezja kaliska 4
Diecezja pelplińska 11
Diecezja tarnowska 5
Diecezja wrocławska 7
Diecezja szczecińsko-kamieńska 6
Diecezja zielonogórsko-gorzowska 6
Diecezja poznańska 10
Diecezja gnieźnieńska 1
Diecezja opolska 13
Diecezja włocławska 2
Diecezja gdańska 29
Diecezja płocka 4
Diecezja warszawsko-praska 16
Diecezja warmińska 14
Diecezja rzeszowska 6
Diecezja sandomierska 8
Diecezja krakowska 57
Diecezja katowicka 20
Diecezja zamojsko-lubaczowska 1
Diecezja lubelska 13
Diecezja siedlecka 2
Diecezja radomska 3
Diecezja kielecka 6
Diecezja sosnowiecka 1
Diecezja bielsko-żywiecka 12
Diecezja ełcka 9
Diecezja łomżyńska 7
Diecezja białostocka 7
Diecezja drohiczyńska 1
Diecezja łowicka 3
Diecezja częstochowska 8
Diecezja łódzka 21
Diecezja gliwicka 9
Diecezja warszawska 36
Diecezja przemyska 13
SUMA 404

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. O dziewicach, tłum. K. Obrycki, w: Ambroży z Mediolanu, Wybór pism. J. Jundziłł, ks. P. Libera, ks. K. Obrycki, R. Pankiewicz, ks. W. Szołdrski (przekład), J. Jundziłł, ks. P. Libera, Ks. K. Obrycki, R. Pankiewicz (Wstęp i opracowanie), Warszawa: ATK 1986, s. 193–228, seria: PSP 35.
  2. Nehring 2002 ↓, s. 106–109.
  3. a b Strona Stanu Dziewic Konsekrowanych w Polsce. konsekrowane.org. [dostęp 2019-12-11].

Bibliografia edytuj

  • Kodeks prawa kanonicznego 1983. katolicki.net, 1983. [dostęp 2016-08-01].
  • Przemysław Nehring: O świętym dziewictwie (wstęp). W: Św. Augustyn: Pisma monastyczne. Wyd. 3. Tyniec. Wydawnictwo Benedyktynów, 2002, s. 99–110, seria: Źródła monastyczne 27.

Linki zewnętrzne edytuj